نتانیاهو در صورت شکست انتخاباتی، چیزی فراتر از مقام نخست‌وزیری را از دست خواهد داد. محاکمه او به اتهام فساد مالی و حکم بازداشت صادرشده از سوی دیوان کیفری بین‌المللی از جمله مسائلی هستند که سرنوشتشان به ماندن یا رفتن او از قدرت گره خورده است.
به احتمال زیاد، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، حتی در صورت شکست در انتخابات ۲۷ اکتبر نیز به فعالیت سیاسی ادامه خواهد داد. گفت‌وگوهای المانیتور با چند تن از چهره‌های ارشد لیکود نشان می‌دهد که همگی به نتیجه‌ای مشابه رسیده‌اند: آنها همچنان اطمینان دارند نتانیاهو پیروز خواهد شد؛ همان‌طور که طی ۱۷ سال گذشته تقریباً در تمام انتخابات پیروز شده است.
یکی از وزیران ارشد لیکود، در پاسخ به این پرسش که چرا هیچ‌کس در حزب حاضر نیست احتمال شکست نتانیاهو را در نظر بگیرد، به المانیتور گفت: «بحث درباره این موضوع فایده‌ای ندارد. نتانیاهو هر وقت خودش بخواهد کنار می‌رود. هرکس تلاش کند او را کنار بزند، مجازات خواهد شد.» به گفته این وزیر، اعضای حزب می‌دانند که نتانیاهو به سال‌های پایانی فعالیت سیاسی خود نزدیک شده، اما او همچنان محبوب‌ترین چهره در لیکود است.
نتانیاهو در صورت شکست انتخاباتی، چیزی فراتر از مقام نخست‌وزیری را از دست خواهد داد. محاکمه او به اتهام فساد مالی و حکم بازداشت صادرشده از سوی دیوان کیفری بین‌المللی از جمله مسائلی هستند که سرنوشتشان به ماندن یا رفتن او از قدرت گره خورده است.
اگر نتانیاهو مقام نخست‌وزیری را از دست بدهد، دیگر به ابزارهایی که تاکنون به کمک آنها روند محاکمه‌اش را به تأخیر انداخته، دسترسی نخواهد داشت. در آن صورت، محکومیت احتمالی او به اتهام کلاهبرداری، رشوه‌خواری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی نیز دیگر مسئله‌ای نخواهد بود که بتواند با تکیه بر قدرت سیاسی از پیامدهای آن بگریزد.
محاکمه نتانیاهو شش سال است که ادامه دارد و اکنون به مرحله دفاع رسیده است. او در صورت خروج از قدرت، امکان کمتری برای استناد به مسئولیت‌های رسمی خود به‌منظور به تعویق انداختن جلسات دادگاه خواهد داشت و این امر می‌تواند روند رسیدگی را سرعت ببخشد. همچنین، بدون در اختیار داشتن ائتلاف حاکم، توانایی او برای پیشبرد قوانینی که ممکن است برایش مصونیت قضایی ایجاد کنند یا به هر شکل بر پرونده‌اش تأثیر بگذارند، کاهش خواهد یافت. اگر آیزنکوت به نخست‌وزیری برسد، به احتمال زیاد مانع چنین تلاش‌هایی خواهد شد.
خروج از قدرت، امکان سفرهای خارجی را نیز برای نتانیاهو محدودتر می‌کند. دیوان کیفری بین‌المللی در نوامبر ۲۰۲۴، در ارتباط با اتهام‌های مربوط به ارتکاب جنایت در غزه، حکم بازداشت او را صادر کرد. تا اکتبر ۲۰۲۶، این پرونده همچنان در مرحله مقدماتی قرار دارد.
این حکم محدودیت‌های قابل‌توجهی برای سفرهای خارجی نتانیاهو ایجاد کرده است. او همچنان می‌تواند به آمریکا سفر کند، زیرا این کشور عضو دیوان کیفری بین‌المللی نیست؛ اما سفر به کشورهای اروپایی برایش دشوار شده است. برای نمونه، فرانسه اعلام کرده است که نتانیاهو تا زمانی که رهبر یک کشور غیرعضو دیوان کیفری بین‌المللی باشد، از مصونیت برخوردار است و در خاک فرانسه بازداشت نخواهد شد. با این حال، ممکن است پس از پایان دوران نخست‌وزیری او، موضع فرانسه تغییر کند.
ادامه مبارزه سیاسی
بسیاری از مسائل به این بستگی دارد که شکست احتمالی نتانیاهو تا چه اندازه سنگین باشد. حتی اگر لیکود و متحدان راست افراطی و احزاب مذهبی فوق‌ارتدوکس آن نتوانند اکثریت ۶۱ کرسی در کنست، پارلمان اسرائیل، را به دست آورند، نخست‌وزیری نتانیاهو لزوماً به پایان نخواهد رسید.
طبق سازوکار سیاسی اسرائیل، رئیس‌جمهور از نماینده‌ای که بیشترین شانس را برای تشکیل دولت دارد، می‌خواهد برای تشکیل کابینه تلاش کند. اگر این تلاش شکست بخورد، ممکن است در نهایت انتخابات دیگری برگزار شود.
با توجه به رفتار نتانیاهو در گذشته، بعید است او بدون یک کشمکش سیاسی و رسانه‌ای طولانی شکست را بپذیرد؛ حتی اگر ائتلاف مخالفان کرسی‌های بیشتری از ائتلاف او به دست آورد.
اگر هیچ‌یک از دو طرف نتواند اکثریت لازم را تشکیل دهد، اسرائیل ممکن است با بن‌بست سیاسی طولانی‌مدتی روبه‌رو شود. در چنین شرایطی، نتانیاهو می‌تواند تا زمان اعلام انتخابات جدید و حتی پس از آن، در رأس دولت موقت باقی بماند. قوانین اسرائیل حداکثر مدت مشخصی برای ادامه فعالیت دولت موقت تعیین نکرده‌اند.
اگر نتانیاهو ناچار به ترک مقام نخست‌وزیری شود، به جایگاه رهبر مخالفان در پارلمان بازخواهد گشت؛ جایگاهی که پیش‌تر نیز در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲، به مدت ۱۸ ماه، در اختیار داشت. او در آن صورت تلاش خواهد کرد دولت جدید را سرنگون کند؛ همان کاری که پیش از انتخابات ۲۰۲۲ انجام داد.
نتانیاهو به‌عنوان رهبر بزرگ‌ترین حزب مخالف، احتمالاً رهبری اپوزیسیون را بر عهده خواهد گرفت. این جایگاه به او تریبونی قدرتمند می‌دهد تا از مواضع خود دفاع کند و همچنان با بخش بزرگی از رأی‌دهندگان ارتباط داشته باشد.
نتانیاهو مدت‌هاست محاکمه فساد خود را نوعی تسویه‌حساب سیاسی توصیف می‌کند. کناره‌گیری از سیاست، این ادعای او را تضعیف می‌کند و تریبونی را که از طریق آن از خود دفاع می‌کند و حامیانش را گرد هم می‌آورد، از او می‌گیرد. به همین دلیل، حتی اگر در انتخابات شکست بخورد، بعید است به‌سادگی از صحنه سیاست کنار برود. او در مصاحبه‌ای با شبکه آی۲۴ در ۲۰ اکتبر گفت: «این صرفاً یک تعقیب‌وگریز سیاسی و بی‌رحمانه است.»
میراث سیاسی نتانیاهو
با این حال، مهم‌ترین نبرد نتانیاهو، نبرد بر سر میراث سیاسی او خواهد بود؛ نبردی که برای پیروزی در آن به هر میزان حمایت سیاسی که بتواند به دست آورد، نیاز دارد.
رقبای او وعده داده‌اند کمیسیونی مستقل برای بررسی ناکامی‌هایی تشکیل دهند که زمینه حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را فراهم کرد؛ حمله‌ای که در دوران نخست‌وزیری نتانیاهو رخ داد. نتانیاهو طی سه سال گذشته مانع تشکیل چنین کمیسیونی شده است.
یک کمیسیون تحقیق دولتی مستقل در اسرائیل که ریاست آن را یک قاضی دیوان عالی بر عهده داشته باشد، اختیاراتی مشابه دادگاه خواهد داشت. این کمیسیون می‌تواند اسناد و مدارک، از جمله اسناد محرمانه، را مطالبه کند و شاهدان را به ادای شهادت سوگندخورده ملزم سازد. خودداری از شهادت نیز می‌تواند مجازات زندان در پی داشته باشد.
این کمیسیون می‌تواند درباره مسئولیت سیاسی مقام‌ها و مسئولیت افراد در ناکامی‌های منجر به حمله حماس، یافته‌ها و توصیه‌هایی ارائه کند. تصمیم‌ها و توصیه‌های آن الزام‌آور نیستند و به‌خودی‌خود مجازات کیفری به دنبال ندارند؛ اما تجربه کمیسیون‌های تحقیق پیشین در اسرائیل نشان می‌دهد که چنین گزارش‌هایی می‌توانند از نظر افکار عمومی و داوری اخلاقی جامعه تأثیر چشمگیری داشته باشند. یافته‌های آنها همچنین ممکن است زمینه‌ساز تحقیقات کیفری شود.
اگر نتانیاهو در انتخابات شکست بخورد و دیگر نخست‌وزیر نباشد، به احتمال زیاد ترجیح خواهد داد این نبرد را از جایگاه رهبر مخالفان و با پشتوانه پایگاه وفادار راست‌گرای خود ادامه دهد، نه از موقعیت یک شهروند عادی.
نتانیاهو در چند دوره غیرمتوالی، در مجموع ۱۹ سال نخست‌وزیر اسرائیل بوده است. در این انتخابات، عملکرد او در تأمین امنیت اسرائیل و اعتباری که سال‌ها به‌عنوان مدافع امنیت این کشور برای خود ساخته، نیز در معرض قضاوت رأی‌دهندگان قرار دارد.
او همچنین مقابله با برنامه هسته‌ای ایران را به محور اصلی سیاست خود تبدیل کرده و از جنگ‌های ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه ۲۰۲۶ با ایران برای تقویت وجهه امنیتی خود بهره برده است. اما اگر در انتخابات شکست بخورد، ممکن است بدون دستیابی به هدف اعلام‌شده‌اش از قدرت کنار برود؛ در حالی که ایران همچنان برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک خود را در اختیار دارد.
برخی از نزدیکان نخست‌وزیر به المانیتور گفته‌اند که به نتانیاهو توصیه کرده بودند برای جلب همدلی رأی‌دهندگان اعلام کند این آخرین بار است که برای تصدی مقام نخست‌وزیری نامزد می‌شود. به گفته این منابع، او با حمایت همسرش سارا و پسرانش، یائیر و آونر، این پیشنهاد را نپذیرفته است.
دیدگاه خوانندگان