یادداشت سیاسی

انتخابات اسرائیل؛ چهره های اصلی چه کسانی‌اند و چه مواضعی دارند؟

از زمان تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، هیچ حزبی به‌تنهایی نتوانسته است اکثریت ۶۱ کرسی را به دست آورد. به همین دلیل، احزاب و سیاستمداران برای تشکیل دولت ناچارند با یکدیگر توافق کنند و ائتلاف بسازند.

انتخابات اسرائیل که قرار است ۲۷ اکتبر برگزاری شود، یکی از مهم‌ترین انتخابات تاریخ این کشور است. این نخستین انتخابات از سال ۲۰۲۲ تاکنون و نخستین انتخابات پس از حملات حماس در سال ۲۰۲۳، جنگ ویرانگر غزه و جنگ با ایران به شمار می‌رود.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل که طولانی‌ترین سابقه نخست‌وزیری را در این کشور دارد، برای رسیدن به هفتمین دوره نخست‌وزیری خود تلاش می‌کند. او به دلیل نحوه مدیریت جنگ‌هایی که اسرائیل را در عرصه بین‌المللی منزوی کرده‌اند، با انتقادهای گسترده‌ای روبه‌روست.

از دیگر مسائل مهم برای رأی‌دهندگان اسرائیلی می‌توان به امنیت کرانه باختری اشغالی، گسترش شهرک‌های اسرائیلی و خدمت اجباری در ارتش برای یهودیان افراطی ارتدوکس اشاره کرد.

در اسرائیل، ۱۲۰ نماینده پارلمان از طریق نظام انتخاباتی تناسبی انتخاب می‌شوند؛ به این معنا که تعداد کرسی‌های هر حزب متناسب با آرای آن تعیین می‌شود. از زمان تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، هیچ حزبی به‌تنهایی نتوانسته است اکثریت ۶۱ کرسی را به دست آورد. به همین دلیل، احزاب و سیاستمداران برای تشکیل دولت ناچارند با یکدیگر توافق کنند و ائتلاف بسازند.

برای مثال، ائتلاف مخالفان نتانیاهو با عنوان «اردوی تغییر» به رهبری گادی آیزنکوت، چهره پیشتاز رقابت‌ها، شامل نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و رهبر حزب «با هم»، و آویگدور لیبرمن، معاون پیشین نخست‌وزیر و رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، و چند چهره دیگر است.

نظرسنجی‌ها در زمان نگارش این گزارش از رقابتی نزدیک و بن‌بست در تشکیل دولت حکایت دارند. نتانیاهو یا رقبای او برای تشکیل دولت بار دیگر به حمایت احزاب کوچک‌تر نیاز خواهند داشت؛ از جمله احزابی که از حمایت یهودیان افراطی ارتدوکس برخوردارند یا در جناح راست افراطی اسرائیل قرار می‌گیرند.

میلیون‌ها فلسطینی ساکن کرانه باختری، قدس شرقی و غزه، که نزدیک به ۶۰ سال است تحت اشغال اسرائیل قرار دارند، شهروند اسرائیل نیستند و در نتیجه نمی‌توانند در انتخابات این کشور رأی بدهند. این در حالی است که شهرک‌نشینان اسرائیلی ساکن همین مناطق اشغالی از حق رأی برخوردارند.

احزاب عربی که از حمایت بیش از دو میلیون فلسطینیِ دارای تابعیت اسرائیل برخوردارند، در ماه سپتامبر ابتدا از شرکت در انتخابات منع شدند، اما این ممنوعیت در اوایل اکتبر لغو شد. میزان مشارکت شهروندان عرب اسرائیل در انتخابات معمولاً پایین‌تر از میانگین است؛ بخشی از این مسئله به تحریم انتخابات از سوی برخی گروه‌ها بازمی‌گردد. با این حال، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که در انتخابات پیش رو شمار بیشتری از شهروندان فلسطینی اسرائیل نسبت به دوره‌های گذشته رأی خواهند داد. ائتلاف «فهرست مشترک» به رهبری فلسطینیان نیز پیش‌بینی کرده است که میزان مشارکت به ۷۰ درصد برسد.

در ادامه، با رهبران اصلی، احزاب آن‌ها و مواضعشان درباره مسائل مهم آشنا می‌شویم.

بنیامین نتانیاهو / حزب لیکود

نتانیاهو که نخستین بار در سال ۱۹۹۶ به نخست‌وزیری رسید و طی ۳۰ سال گذشته در مجموع ۲۰ سال این سمت را در اختیار داشته، اکنون با دشوارترین انتخابات دوران سیاسی خود روبه‌روست. پایه اصلی سیاست او موضع‌گیری سخت‌گیرانه در برابر دشمنان اسرائیل، گسترش شهرک‌های کرانه باختری و جلوگیری از تشکیل کشور مستقل فلسطین بوده است.

دولت کنونی او که از سال ۲۰۲۲ بر سر کار است، راست‌گراترین دولت تاریخ اسرائیل به شمار می‌رود و در دوره فعالیت آن، جنگ غزه با اتهام‌های نسل‌کشی و ارتکاب جنایات جنگی همراه بوده است. دیوان کیفری بین‌المللی نیز حکم بازداشت نتانیاهو را صادر کرده است.

بسیاری از اسرائیلی‌ها تصمیم‌های او در آستانه حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را زیر سؤال برده‌اند. از جمله اینکه نتانیاهو با تقویت حماس در برابر جنبش فتح تلاش می‌کرد تشکیلات خودگردان فلسطین را تضعیف کند. همچنین این پرسش مطرح شده است که آیا او هشدارهای مربوط به حمله‌ای را که به کشته شدن ۱۲۰۰ نفر انجامید، نادیده گرفته بود یا نه. نتانیاهو با تشکیل کمیسیون رسمی تحقیق درباره این حملات مخالفت کرده است.

جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران نیز به پیروزی قاطعی منجر نشده است. در همین حال، ده‌ها هزار اسرائیلی در پی حملات حزب‌الله در لبنان همچنان آواره‌اند. طرح‌های جنجالی دولت برای تضعیف قوه قضائیه نیز پس از اعتراض‌های گسترده تا حد زیادی کنار گذاشته شده‌اند.

با وجود این مشکلات، نتانیاهو و حزب لیکود، همچنان در میان بخش بزرگی از راست‌گرایان اسرائیل طرفدار دارند. حامیان او معتقدند که نتانیاهو با قاطعیت از اسرائیل دفاع می‌کند. او وعده داده است حماس را خلع سلاح نماید و حضور نظامی اسرائیل را در قالب مناطق حائل امنیتی در لبنان حفظ کند.

دولت نتانیاهو همچنین قصد دارد طرح شهرک‌سازی «ئی‌۱» در شرق قدس را پیش ببرد؛ طرحی که با محکومیت‌های گسترده بین‌المللی روبه‌رو شده است و می‌تواند کرانه باختری را به دو بخش تقسیم کند.

گادی آیزنکوت / حزب یاشار

گادی آیزنکوت، مهم‌ترین رقیب نتانیاهو، رهبری حزب «یاشار» را بر عهده دارد؛ حزبی که خودش در سپتامبر ۲۰۲۵ تأسیس کرد و نام آن در زبان عبری به معنای «صادق» است. او ۶۶ سال دارد و از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل بود. آیزنکوت از سال ۲۰۲۲ نماینده کنست، پارلمان اسرائیل، بوده است، اما تجربه محدودی در سمت‌های وزارتخانه‌ای دارد و تنها هشت ماه در دولت اضطراری‌ای حضور داشت که پس از حملات ۷ اکتبر تشکیل شد.

او از خانواده‌ای یهودی با ریشه مراکشی است و در صورت پیروزی، نخستین نخست‌وزیر اسرائیل از یهودیان مزراحی، یعنی یهودیان با ریشه خاورمیانه‌ای و شمال آفریقایی، خواهد بود. بزرگ شدن در ایلات، دور از محافل سیاسی و اقتصادی قدرتمند تل‌آویو و قدس، و تسلط نه‌چندان خوبش به زبان انگلیسی، به شکل‌گیری تصویر او به‌عنوان چهره‌ای بیرون از حلقه نخبگان سیاسی کمک کرده است.

با این حال، بسیاری از فلسطینیان و فعالان حقوق بشر به سابقه نظامی او انتقاد دارند. آیزنکوت در جریان حمله اسرائیل به لبنان در سال ۲۰۰۶، دکترین «ضاحیه» را تدوین کرد؛ راهبردی که استفاده از نیرویی نامتناسب در مناطق مسکونی و وارد کردن خسارت گسترده به زیرساخت‌های غیرنظامی را برای بازدارندگی در برابر حملات توصیه می‌کرد.

آیزنکوت که خود را سیاستمداری میانه‌رو معرفی می‌کند، از برخی جنبه‌های عملکرد نتانیاهو در جنگ غزه، به‌ویژه متوقف ماندن طولانی‌مدت مذاکرات برای آزادی گروگان‌ها، انتقاد کرده است.

زندگی شخصی او نیز برای بسیاری از اسرائیلی‌ها شناخته‌شده است. پسرش گال و دو برادرزاده‌اش در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ در غزه کشته شدند. مراسم تشییع جنازه گال از تلویزیون سراسری اسرائیل پخش شد.

آیزنکوت با راه‌حل تشکیل دو کشور، اسرائیل و فلسطین، مخالفت می‌کند و می‌گوید پس از حملات ۷ اکتبر، اجرای چنین طرحی دیگر عملی نیست. با این حال، با الحاق رسمی کرانه باختری به اسرائیل نیز مخالف است و معتقد است چنین اقدامی وضعیت امنیتی را وخیم‌تر خواهد کرد.

او در نظرسنجی‌ها پیشتاز است و عملاً به رهبر ائتلاف مخالفان نتانیاهو تبدیل شده، اما برای تشکیل دولت احتمالاً به حمایت احزاب بیشتری نیاز دارد. آیزنکوت گفته است احزاب متحد او باید بر سه اصل توافق داشته باشند: اسرائیل کشوری یهودی و دموکراتیک باشد، خدمت نظامی برای همه اجباری شود و حماس به‌عنوان یک سازمان تروریستی برچیده شود.

او با اتکا به احزاب فلسطینی برای تشکیل دولت مخالفت کرده، اما هم‌زمان وعده داده است حتی اگر ائتلافش به ۶۱ کرسی نرسد، برای تشکیل دولت تلاش کند. این موضع، همراه با برخی اظهارات احزاب فلسطینی، این احتمال را مطرح کرده است که راه‌هایی برای نوعی همکاری میان آن‌ها وجود داشته باشد.

تأکید آیزنکوت بر خدمت نظامی همگانی، همکاری با احزاب یهودیان افراطی ارتدوکس را دشوار می‌کند؛ زیرا این احزاب خواهان حفظ معافیت جامعه خود از خدمت اجباری هستند.

ایتامار بن‌گویر / حزب قدرت یهود

حزب «قدرت یهود» به رهبری ایتامار بن‌گویر، که زمانی به دلیل مواضع افراطی‌اش از جریان اصلی سیاست اسرائیل کنار گذاشته می‌شد، از سال ۲۰۲۲ دولت نتانیاهو را بیش از پیش به سمت راست سوق داده است. این حزب در ماه سپتامبر از تلاش کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل برای جلوگیری از شرکتش در انتخابات جان سالم به در برد و اکنون انتظار می‌رود شمار کرسی‌هایش افزایش یابد.

بن‌گویر ۵۰ سال دارد و از حمایت گسترده شهرک‌نشینان اسرائیلی برخوردار است. حزب او از الحاق کرانه باختری به اسرائیل حمایت می‌کند و خود بن‌گویر در شهرک کریات‌اربا زندگی می‌کند.

روابط بن‌گویر و نتانیاهو در دو دهه گذشته بارها پرتنش بوده است. رهبر حزب قدرت یهود اخیراً گفته است که نتانیاهو می‌خواهد بدون حضور او دولت تشکیل دهد.

بن‌گویر که از سال ۲۰۲۱ نماینده کنست بوده، در سال ۲۰۲۲ و پس از آنکه حزبش برخلاف انتظار هفت کرسی به دست آورد، وزیر امنیت ملی شد؛ این در حالی بود که پیش‌تر به دلیل تحریک به نژادپرستی و حمایت از تروریسم محکوم شده بود.

بریتانیا، فرانسه و چند کشور دیگر او را به دلیل حمایت از اقدامات اسرائیل در غزه تحریم کرده‌اند. او بارها به مسجدالاقصی یورش برده و بر ادعای حاکمیت یهودیان بر این مکان مقدس تأکید کرده است. بن‌گویر همچنین فعالان بازداشت‌شده ناوگان جهانی «صمود» را به تمسخر گرفته است؛ ناوگانی که برای رساندن کمک به غزه تلاش می‌کرد.

حزب قدرت یهود خواهان «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینیان از غزه است؛ طرحی که منتقدان آن را پوششی برای بیرون راندن فلسطینیان از سرزمینشان می‌دانند. در تجمع‌های حامیان این حزب شعارهایی مانند «مرگ بر اعراب» شنیده می‌شود. این حزب در دولت از اصلاحات قضایی و مجازات اعدام برای فلسطینیان حمایت کرده است. وزیران جوان‌تر این جریان نیز حتی درباره استفاده از سلاح هسته‌ای علیه غزه سخن گفته‌اند.

با وجود نزدیکی سیاسی بن‌گویر به جناح راست مذهبی، حزب او با جامعه یهودیان افراطی ارتدوکس روابط پرتنشی دارد؛ زیرا از اجباری شدن خدمت سربازی برای همه، از جمله اعضای این جامعه، حمایت می‌کند.

بتسلئل اسموتریچ / حزب صهیونیسم دینی

حزب صهیونیسم دینی که زمانی گروهی حاشیه‌ای در جناح راست افراطی اسرائیل بود، اکنون به یکی از شرکای ائتلاف حاکم تبدیل شده است. این حزب در انتخابات ۲۰۲۲ و در پی توافق انتخاباتی با حزب قدرت یهود عملکرد خوبی داشت، اما اکنون دو حزب از هم جدا شده‌اند و قرار است جداگانه رقابت کنند؛ هرچند نتانیاهو از آن‌ها خواسته بود بار دیگر متحد شوند.

بتسلئل اسموتریچ، رهبر ۴۶ ساله این حزب و فرزند یک خاخام ارتدوکس، در مقایسه با بن‌گویر از پایگاه مذهبی‌تری برخوردار است. او خواهان اجرای قوانین دینی یهود، معروف به هلاخا، است و می‌گوید از زمان تصدی وزارت دارایی در سال ۲۰۲۲، آموزه‌های تورات مبنای سیاست‌گذاری او بوده‌اند.

اسموتریچ همچنین خواهان تغییرات گسترده در نظام قضایی، لغو توافق‌های اسلو، انحلال تشکیلات خودگردان فلسطین و اسکان اسرائیلی‌ها در غزه و کرانه باختری است. او خود را با افتخار فردی همجنس‌گراهراس معرفی کرده است.

مانند بن‌گویر، اسموتریچ نیز به دلیل اتهام ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت علیه فلسطینیان در کرانه باختری، با درخواست دادستان‌های دیوان کیفری بین‌المللی برای صدور حکم بازداشت روبه‌رو شده است.

حزب صهیونیسم دینی از اجباری شدن خدمت نظامی برای یهودیان افراطی ارتدوکس حمایت می‌کند، اما به دلیل حضور در ائتلاف شکننده نتانیاهو در کنار احزاب مذهبی مخالف این طرح، به قوانینی رأی داده که به نفع این احزاب بوده‌اند؛ از جمله قوانینی که مانع بازداشت افرادی می‌شوند که از خدمت سربازی فرار می‌کنند.

نفتالی بنت و یائیر لاپید / حزب «با هم»

نفتالی بنت، نخست‌وزیر اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲، و یائیر لاپید که از ژوئیه تا دسامبر ۲۰۲۲ نخست‌وزیر بود، در ماه آوریل اعلام کردند که با فهرستی مشترک در انتخابات شرکت خواهند کرد. نام این ائتلاف بعداً «با هم» گذاشته شد. در صورت پیروزی، بنت نخست‌وزیر خواهد شد.

این دو سیاستمدار در سال ۲۰۲۱ توانستند نتانیاهو را از قدرت کنار بزنند. همکاری سیاسی آن‌ها، با وجود فراز و نشیب‌های متعدد، بیش از یک دهه ادامه داشته است.

بنت ۵۴ سال دارد و در جناح راست قرار می‌گیرد. او از مخالفان دیرینه تشکیل کشور مستقل فلسطین است و پیش‌تر رهبری شورای شهرک‌نشینان یهودی کرانه باختری را بر عهده داشت. بنت که از راه فعالیت در صنعت نرم‌افزار ثروت زیادی به دست آورده، از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۸ رئیس دفتر نتانیاهو بود؛ اما رابطه آن دو بعداً به تیرگی گرایید.

لاپید که پیش از ورود به سیاست به‌عنوان مجری تلویزیون و نویسنده شناخته می‌شد، حزب «آینده‌ای هست» را در سال ۲۰۱۲ تأسیس کرد. او سیاستمداری سکولار و میانه‌رو است، اما با تشکیل کشور مستقل فلسطین مخالفت می‌کند. لاپید نیز مانند بسیاری از سیاستمداران یهودی، در اصل از جنبش شهرک‌سازی حمایت می‌کند، هرچند خود را از بن‌گویر و اسموتریچ متمایز می‌داند.

لاپید در ماه آوریل درباره بنت گفت: «بنت آشکارا راست‌گراست، اما راست‌گرایی لیبرال، درستکار و قانون‌مدار است که نه ارزش‌هایش را به باج‌خواهی افراطیون ارتدوکس فروخته و نه به فساد تن داده است.»

هر دو سیاستمدار با معافیت یهودیان افراطی ارتدوکس از خدمت سربازی مخالف‌اند و وعده داده‌اند کمیسیونی برای تحقیق درباره حملات ۷ اکتبر تشکیل دهند.

یائیر گولان / حزب دموکرات‌ها

حزب میانه‌چپ دموکرات‌ها که خود را حزبی «صهیونیست، لیبرال و دموکراتیک» معرفی می‌کند، در سال ۲۰۲۴ از ادغام حزب کارگر با حزب کوچک‌تر مرتص تشکیل شد. رهبری آن را یائیر گولان ۶۴ ساله بر عهده دارد؛ یکی از معدود سیاستمداران اسرائیلی که از کشتار فلسطینیان در غزه انتقاد کرده است. او این وضعیت را «روان‌پریشی ملی» توصیف کرده بود.

این اظهارات واکنش‌های تندی در اسرائیل برانگیخت. گولان بعداً توضیح داد که مسئولیت را متوجه دولت می‌داند، نه ارتش. او از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ معاون رئیس ستاد کل ارتش بود و در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ دوباره به خدمت نظامی بازگشت. گفته می‌شود در جریان حملات آن روز حماس، به نجات چندین اسرائیلی کمک کرده است؛ به همین دلیل بسیاری در اسرائیل او را قهرمان جنگ می‌دانند.

حزب دموکرات‌ها در اعتراض به اصلاحات قضایی دولت نتانیاهو نقش فعالی داشته، با الحاق کرانه باختری به اسرائیل مخالف است و از راه‌حل تشکیل دو کشور حمایت می‌کند.

این حزب یک نامزد عرب به نام سمیه بشیر دارد و تنها حزب بزرگ اسرائیلی است که آشکارا از پیوستن احزاب عرب به ائتلاف حاکم حمایت کرده است.

آویگدور لیبرمن / حزب اسرائیل خانه ما

حزب راست‌گرای «اسرائیل خانه ما» از حمایت بخش بزرگی از حدود یک‌ونیم میلیون اسرائیلی روسی‌زبان برخوردار است. رهبری این حزب از سال ۱۹۹۸ در اختیار بنیان‌گذار آن، آویگدور لیبرمن، ۶۸ ساله، بوده است؛ سیاستمداری که از اروپای شرقیِ دوران اتحاد جماهیر شوروی به اسرائیل مهاجرت کرد. این حزب هیچ‌گاه در انتخابات به جایگاهی بالاتر از رتبه سوم نرسیده، اما در هفت دولت از ده دولت اخیر اسرائیل حضور داشته است.

اسرائیل خانه ما از اجباری شدن خدمت سربازی برای همه، گسترش شهرک‌های اسرائیلی و اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه‌تر در برابر ایران، حماس و حزب‌الله حمایت می‌کند.

لیبرمن تاکنون مسئولیت مهم‌ترین سمت‌های دولتی، از جمله معاونت نخست‌وزیری در فاصله سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۲، را بر عهده داشته است. او با تحقیقاتی درباره اتهام‌های فساد و ادعاهایی درباره طرح ترور روبه‌رو بوده و در سال ۲۰۰۱ نیز به دلیل حمله فیزیکی به یک پسر ۱۲ ساله محکوم شد.

لیبرمن به اظهارات تند و جنجالی شهرت دارد. او زمانی از متحدان نتانیاهو بود و در نخستین دوره نخست‌وزیری او در دولت حضور داشت، اما روابطشان به‌تدریج تیره شد. حزب اسرائیل خانه ما اکنون خارج از ائتلاف حاکم نتانیاهو قرار دارد.

لیبرمن مدعی است که پیش از حملات ۷ اکتبر، در سال ۲۰۱۶، درباره احتمال حمله حماس به نتانیاهو و آیزنکوت هشدار داده بود.

فهرست مشترک احزاب عربی

سه حزب از چهار حزب اصلی عرب‌محور اسرائیل، یعنی حدش، تعال و بلد، در قالب ائتلافی به نام «فهرست مشترک» در انتخابات شرکت می‌کنند. یوسف جبارین، رهبر ۵۴ ساله حزب حدش، رهبری این ائتلاف را بر عهده دارد.

کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل در ماه سپتامبر ابتدا این احزاب را از شرکت در انتخابات منع کرد. دلیل اعلام‌شده این بود که آن‌ها موجودیت اسرائیل را به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک به رسمیت نمی‌شناسند. اما دیوان عالی اسرائیل در دوم اکتبر این ممنوعیت را لغو کرد.

البته سامی ابوشحاده، رهبر حزب بلد، از رقابت‌ها کنار کشیده است؛ زیرا دادگاه اعلام کرده بود که احتمالاً ممنوعیت حضور او را تأیید خواهد کرد. دلیل این اقدام، مقاله‌ای بود که او در آن درباره حملات حماس در اکتبر ۲۰۲۳ نوشته بود و از نظر منتقدان، آن حملات را ستایش کرده بود.

هر سه حزب سکولار هستند و خواهان افزایش حقوق فلسطینیانِ دارای تابعیت اسرائیل‌اند؛ به‌ویژه در زمینه مقابله با جرم و بهبود عملکرد پلیس در مناطق عرب‌نشین. آن‌ها عملکرد اسرائیل در غزه و شهرک‌سازی در کرانه باختری را محکوم و از تشکیل دو کشور مستقل اسرائیل و فلسطین حمایت می‌کنند.

جبارین اخیراً در پیامی روشن به ائتلاف مخالفان نتانیاهو گفت: «برکناری دولت نتانیاهو، بن‌گویر و اسموتریچ هدف اصلی ماست و به هر شکل ممکن تلاش خواهیم کرد این دولت جنایتکار را به خانه بفرستیم.»

با این حال، تلاش‌های گذشته برای حفظ وحدت این ائتلاف بارها به دلیل اختلاف‌های ایدئولوژیک شکست خورده است. حزب حدش که تا زمان بازنشستگی ایمن عوده در ماه مه رهبری آن را بر عهده داشت، گروه‌های کمونیست و چپ‌گرا را در بر می‌گیرد و از حضور نامزدهای عرب و یهودی حمایت می‌کند. عوفر کاسف، نماینده یهودی و مخالف خدمت سربازی، از چهره‌های این حزب است. حزب تعال به رهبری احمد طیبی، حزبی ملی‌گرای عرب با مواضعی میانه‌روتر شناخته می‌شود. حزب بلد نیز یک نامزد یهودی معرفی کرده است.

فهرست مشترک امیدوار است با کسب کرسی‌های بیشتر به نیرویی تعیین‌کننده در پارلمان تبدیل شود و بتواند بر تشکیل دولت تأثیر بگذارد. با این حال، تاکنون هیچ‌یک از اعضای آن برای مشارکت در تشکیل ائتلاف حاکم دعوت نشده‌اند و بیشتر احزاب یهودی‌محور می‌گویند حاضر نیستند با این ائتلاف همکاری کنند.

منصور عباس / فهرست متحد عربی

حزب «رَعَم»، مخفف عبری فهرست متحد عربی، به رهبری منصور عباس، سیاستمدار ۵۲ ساله فلسطینیِ دارای تابعیت اسرائیل، تنها حزب عرب‌محوری است که تاکنون در دولت اسرائیل حضور داشته است. این حزب در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ بخشی از ائتلاف کوتاه‌مدت نفتالی بنت و یائیر لاپید بود. این حزب نیز در ماه سپتامبر، همراه با فهرست مشترک، از شرکت در انتخابات منع شد؛ اما این تصمیم بعداً لغو شد.

رَعَم ریشه در اسلام سیاسی دارد و از نظر اجتماعی محافظه‌کار است. این حزب اقدامات اسرائیل در غزه و شهرک‌سازی غیرقانونی در کرانه باختری را محکوم می‌کند، اما در مقایسه با دیگر احزاب عرب‌محور، مواضع ملایم‌تری در قبال اسرائیل دارد. به همین دلیل، بسیاری از یهودیان اسرائیلی آن را در مقایسه با فهرست مشترک، گزینه قابل‌قبول‌تری می‌دانند.

منصور عباس از احزاب یهودی‌ای که ممکن است در تشکیل دولت با او همکاری کنند، می‌خواهد حقوق مدنی فلسطینیانِ دارای تابعیت اسرائیل را در اولویت قرار دهند، نه مسائل مربوط به فلسطینیان ساکن مناطق اشغالی.

رَعَم برای نخستین بار یک نامزد یهودی نیز معرفی کرده است: یوآو سگالوویتز، رئیس پیشین پلیس و نماینده سابق حزب «آینده‌ای هست».

آریه درعی / حزب شاس

شاس از حمایت گسترده یهودیان افراطی ارتدوکس برخوردار است؛ جامعه‌ای که حدود ۱۴ درصد جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهد. حزب معتقد است که رهبران دینی باید در سیاست نقش تعیین‌کننده‌تری داشته باشند و اداره امور سیاسی نیز باید بیش از پیش تحت تأثیر اقتدار مذهبی قرار گیرد.

شاس در هفت دولت از ده دولت اخیر اسرائیل حضور داشته و اکنون نیز بخشی از ائتلاف حاکم است. این حزب در سال‌های اخیر به جناح راست نزدیک‌تر شده و با بن‌گویر همسو شده است.

ریاست این حزب در کنست را آریه درعی، خاخام ۶۷ ساله‌ای بر عهده دارد که از دهه ۱۹۸۰ تاکنون ده سمت وزارتخانه‌ای داشته است. او در اوایل دهه ۲۰۰۰ به دلیل دریافت رشوه به دو سال زندان محکوم شد.

اولویت اصلی شاس، حفاظت از آموزش تورات و دفاع از حقوق و منافع پایگاه اجتماعی محافظه‌کار خود است. این حزب در دولت خواستار اختصاص بودجه به مؤسسات مذهبی افراطی و پرداخت کمک‌های رفاهی به اعضای این جامعه شده است. بیش از نیمی از یهودیان افراطی ارتدوکس شاغل نیستند و تحصیل علوم دینی را در اولویت قرار می‌دهند.

در مقابل، شاس در موضوعاتی مانند جنگ غزه و گسترش شهرک‌های کرانه باختری، از نتانیاهو حمایت کرده است. وزیران شاس در سال ۲۰۲۵ و در اعتراض به برنامه نتانیاهو برای لغو معافیت یهودیان افراطی ارتدوکس از خدمت سربازی، از کابینه خارج شدند؛ با این حال، این حزب در سایر مسائل مهم همچنان از نتانیاهو حمایت کرد.

یعقوب آشر / حزب یهودیت متحد توراتی

حزب «یهودیت متحد توراتی» عمدتاً از حمایت شاخه‌های اشکنازی یهودیت برخوردار است و از اتحاد دو گروه تشکیل شده که گاهی با یکدیگر اختلاف پیدا می‌کنند: «آگودات اسرائیل» متعلق به جریان حسیدی و «دگل هاتورا» وابسته به جریان لیتوانیایی یهودیت افراطی ارتدوکس.

یعقوب آشر ریاست این حزب را در کنست بر عهده دارد، اما تصمیم‌گیری نهایی درباره جهت‌گیری‌های آن عمدتاً در اختیار خاخام‌های ارشد است.

مانند شاس، اولویت اصلی این حزب حفظ سبک زندگی یهودیان افراطی ارتدوکس است. هرچند بسیاری از رأی‌دهندگان آن در شهرک‌های اسرائیلی زندگی می‌کنند، این حزب رسماً صهیونیست نیست و معتقد است که دولت یهودی باید تنها پس از ظهور مسیح موعود تشکیل شود. برخی خاخام‌های وابسته به این حزب نیز با اشاره به کشته شدن سربازان اسرائیلی، از جنگ غزه انتقاد کرده‌اند.

اما مسئله خدمت سربازی تقریباً به فروپاشی اتحاد این حزب با نتانیاهو منجر شده است. حزب یهودیت متحد توراتی در ماه مه، پس از آنکه دولت نتوانست قوانینی برای تضمین معافیت اعضای جامعه افراطی ارتدوکس از خدمت سربازی تصویب کند، حمایت خود را از دولت پس گرفت و خواستار سقوط آن شد. این حزب در سال ۲۰۲۵ نیز اقدامی مشابه انجام داده بود، هرچند در رأی‌گیری‌های مهم همچنان از نتانیاهو حمایت می‌کرد.

بر اساس گزارش‌ها، این حزب اکنون آیزنکوت را در مقایسه با نتانیاهو گزینه مناسب‌تری برای همکاری در دولت ائتلافی می‌داند.

منبع: میدل ایست ای



دیدگاه خوانندگان