بیدار شدن با سردرد، شروع خوشایندی برای روز نیست، اما بسیاری از افراد دقیقاً با همین مشکل از خواب برمیخیزند. پژوهشها نشان میدهد حدود یک نفر از هر ۱۳ نفر به طور مکرر دچار سردردهای صبحگاهی میشود و این مشکل در زنان و افراد ۴۵ تا ۶۴ سال شایعتر است.
اگر این سردردها به طور مزمن تکرار شوند، ممکن است نشانه وجود یک بیماری زمینهای باشند. با این حال، تشخیص علت آنها همیشه آسان نیست، زیرا عوامل متعددی از مصرف زیاد الکل گرفته تا بیماریهایی مانند آپنه خواب، دندانقروچه یا میگرن میتوانند باعث بروز سردرد هنگام بیدار شدن شوند.
در ادامه، رایجترین دلایل سردرد صبحگاهی و علائمی که نباید نادیده گرفته شوند، بررسی شده است.
۱. ممکن است دچار آپنه خواب باشید
آپنه خواب، اختلالی که در آن راههای هوایی هنگام خواب بارها بسته میشوند، یکی از شایعترین علل سردرد صبحگاهی به شمار میرود.
پزشکان متخصص خواب معمولاً از بیماران میپرسند که آیا هنگام بیدار شدن سردرد دارند یا خیر. اگر پاسخ مثبت باشد، درباره علائم دیگری مانند خر و پف، احساس خفگی در خواب یا خوابآلودگی شدید در طول روز نیز سؤال میکنند؛ زیرا این موارد از نشانههای رایج آپنه خواب هستند.
دلیل دقیق ایجاد سردرد در این بیماران هنوز کاملاً مشخص نیست، اما کاهش اکسیژنرسانی به بدن در طول شب احتمالاً نقش مهمی دارد.
مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد افرادی که برای آپنه انسدادی خواب درمان شده بودند، ۷۲ درصد کاهش در شدت سردردهای صبحگاهی را تجربه کردند.
۲. ممکن است میگرن داشته باشید
میگرن، یک بیماری عصبی است که با حملات مکرر سردرد شناخته میشود و حدود یک نفر از هر هفت نفر در جهان به آن مبتلاست.
حملات میگرنی اغلب در اواخر شب یا درست هنگام بیدار شدن آغاز میشوند و به همین دلیل یکی از علل رایج سردرد صبحگاهی محسوب میشوند.
سردرد میگرنی معمولاً به صورت درد ضرباندار ظاهر میشود و ممکن است با علائمی مانند حساسیت به نور و صدا، تهوع، استفراغ، درد گردن و کاهش تمرکز همراه باشد.
حدود ۳۰ درصد مبتلایان پیش از شروع سردرد دچار «اورا» میشوند؛ اختلالی که با دیدن خطوط زیگزاگی یا نورهای درخشان در میدان دید همراه است.
اگرچه میگرن معمولاً از نوجوانی یا اوایل بزرگسالی آغاز میشود، اما ممکن است نخستین علائم آن در دهه سوم یا چهارم زندگی نیز ظاهر شود.
پزشکان هشدار میدهند مصرف بیش از حد داروهای مسکن یا داروهای ضد میگرن نیز میتواند باعث ایجاد «سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو» شود. در این حالت، اثر دارو طی شب از بین میرود و فرد صبح با سردرد از خواب بیدار میشود.
۳. ممکن است بیخوابی داشته باشید
کمبود خواب یا خواب بیکیفیت، صرفنظر از علت آن، یکی از عوامل مهم ایجاد سردرد صبحگاهی است.
مطالعات نشان دادهاند حدود ۱۴.۴ درصد افراد مبتلا به بیخوابی مزمن دچار سردردهای مکرر صبحگاهی هستند؛ در حالی که این رقم در افرادی که مشکل خواب ندارند حدود ۶.۹ درصد است.
بیخوابی همچنین یکی از عوامل خطر ابتلا به میگرن به شمار میرود.
۴. شاید وقت تعویض بالش رسیده باشد
خوابیدن در وضعیت نامناسب یا استفاده از بالشی که حمایت کافی از گردن نمیکند، میتواند هنگام بیدار شدن باعث درد گردن و سردرد شود.
در این حالت معمولاً درد از گردن آغاز شده و به سمت جلوی سر گسترش پیدا میکند.
۵. ممکن است دندانقروچه یا مشکل مفصل فک داشته باشید
برخی افراد به دلیل دندانقروچه یا فشردن دندانها در خواب با سردرد از خواب بیدار میشوند.
همچنین اختلالات مفصل گیجگاهی ـ فکی (TMD) که باعث درد، خشکی و محدود شدن حرکت فک میشوند، میتوانند عامل سردردهای صبحگاهی باشند.
تنش در عضلات فک به عضلات پیشانی منتقل میشود و در نتیجه درد در جلوی سر احساس میشود.
۶. شاید دچار اضطراب یا افسردگی باشید
پژوهشها نشان میدهد افراد مبتلا به افسردگی یا اضطراب، بیش از دیگران از سردردهای صبحگاهی و انواع دیگر سردرد، از جمله میگرن، رنج میبرند.
هنوز مشخص نیست که آیا خود این اختلالات مستقیماً باعث سردرد میشوند یا از طریق بر هم زدن کیفیت خواب چنین اثری ایجاد میکنند، اما ارتباط میان آنها بارها در تحقیقات مشاهده شده است.
در مطالعهای که روی بیش از ۱۸ هزار نفر انجام شد، اضطراب و افسردگی از مهمترین عوامل مرتبط با سردردهای مزمن صبحگاهی بودند.
۷. شاید الکل یا کافئین زیادی مصرف میکنید
مصرف زیاد الکل یکی از شناختهشدهترین دلایل سردرد صبحگاهی است. اما مصرف بیش از اندازه کافئین نیز میتواند همین اثر را داشته باشد.
اگر فرد عادت به نوشیدن مقدار زیادی قهوه داشته باشد، هنگام خواب سطح کافئین بدن کاهش مییابد و ممکن است صبح با سردرد ناشی از قطع کافئین از خواب بیدار شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
پزشکان تأکید میکنند که تکرار سردردهای صبحگاهی همیشه نیازمند بررسی پزشکی است.
گرچه در بیشتر موارد علت این سردردها خطرناک نیست، اما گاهی میتوانند نشانه بیماریهای جدیتری مانند تومور مغزی، خونریزی مغزی یا برخی اختلالات عصبی باشند.
همچنین افزایش شدید فشار خون، که یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود، ممکن است با سردرد همراه باشد.
اگر سردرد همراه با علائمی مانند ضعف یا بیحسی اندامها، اختلال در تکلم یا درد بسیار شدید باشد، باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کرد.
در مواردی که علائم اورژانسی وجود ندارد، پزشک عمومی بهترین نقطه شروع برای بررسی علت سردرد است و در صورت نیاز بیمار را به متخصص مغز و اعصاب، متخصص خواب یا فوقتخصص سردرد ارجاع خواهد داد.
پزشکان توصیه میکنند پیش از مراجعه، موارد زیر را یادداشت کنید:
آیا خر و پف میکنید یا خواب کافی ندارید؟
آیا درد فک یا علائم میگرن دارید؟
آیا مصرف الکل، قهوه یا برخی غذاها با شروع سردرد ارتباط دارد؟
آیا این سردردها تازه شروع شدهاند یا نسبت به گذشته شدیدتر و مکررتر شدهاند؟
این اطلاعات میتواند به پزشک کمک کند علت اصلی سردرد را سریعتر تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کند.
نظر شما