حملات این هفته حوثیهای یمن، همپیمان ایران، به عربستان سعودی، پاکستان را با چالشی جدی روبهرو کرده و این نگرانی را به وجود آورده است که اسلامآباد ناخواسته وارد درگیری شود؛ موضوعی که میتواند هرگونه نقش آینده این کشور بهعنوان میانجی میان ایالات متحده و ایران را پیچیدهتر کند.
پاکستان، که دارای سلاح هستهای است و ماه گذشته در میانجیگری برای دستیابی به توافق موقت میان واشنگتن و تهران نقش داشت، سال گذشته یک پیمان دفاع متقابل با عربستان امضا کرد. همچنین هزاران نظامی پاکستانی، همراه با یک اسکادران جنگنده، در عربستان مستقر هستند.
پاکستان پیشتر نیز نسبت به حملات موشکی ایران به عربستان در اوایل سال جاری ابراز خشم کرده بود، اما به گفته تحلیلگران و مقامهای منطقهای، حملات این هفته سطح نارضایتی اسلامآباد از ایران را بهمراتب افزایش داده، زیرا احتمال آغاز یک درگیری تازه میان عربستان و حوثیها را مطرح کرده است.
حوثیها پس از آنکه عربستان را به بمباران فرودگاه خود در روز دوشنبه متهم نمودند، چند موشک به سمت عربستان شلیک کردند. این تبادل آتش، آتشبس غیررسمی چهار ساله را نقض کرد، هرچند تاکنون به همان یک حادثه محدود مانده است.
یک مقام پاکستانی که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت: «عالیترین مقامهای غیرنظامی و نظامی ما در بالاترین سطح به ایران اعلام کردهاند که حمله به عربستان، حمله به پاکستان تلقی میشود. این خط قرمز ماست.»
محمد امیر رانا، تحلیلگر امنیتی پاکستانی، گفت: «پاکستان انتظار نداشت که تنشها تا این اندازه ناگهانی افزایش پیدا کند.»
به گفته مقامهای پاکستانی، نگرانی اصلی این است که ورود حوثیها به درگیری، بیش از حملات موشکی مستقیم ایران، احتمال کشیده شدن پاکستان به جنگ را افزایش دهد. دو مقام پاکستانی گفتند نیروهای این کشور در نزدیکی مرز عربستان با یمن مستقر هستند و همین موضوع آنها را مستقیماً در معرض خطر قرار میدهد.
اسلامآباد همچنین نگران است که تشدید درگیریها از سوی حوثیها، کشتیرانی در دریای سرخ را مختل کند؛ مسیری حیاتی برای تجارت پاکستان و بسیاری از کشورهای دیگر. گسترش جنگ در این منطقه میتواند منافع عربستان را هدف قرار دهد و پاکستان را بر اساس پیمان دفاعی مشترک، ناچار به مداخله نظامی کند.
غلام مصطفی، ژنرال بازنشسته ارتش پاکستان، گفت: «در حال حاضر رهبران ارشد پاکستان همچنان تلاش میکنند همه طرفها را آرام کنند.»
اما هشدار داد: «اگر حوثیها دامنه حملات خود در عربستان را گسترش دهند، این وضعیت ممکن است تغییر کند.»
تنشهای این هفته میان حوثیها و عربستان، نگرانیهای گستردهتری را در اسلامآباد درباره ایران ایجاد کرده است.
دو مقام دولت پاکستان گفتند اختلافات رو به افزایش در ساختار رهبری ایران نیز با نگرانی دنبال میشود.
محمد علی، تحلیلگر دفاعی پاکستان، گفت: «به نظر میرسد اکنون تصمیمگیری در ایران عمدتاً در اختیار نیروهای نظامی است.» او افزود: «این موضوع در اسلامآباد بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.»
دو مقام پاکستانی همچنین گفتند تشدید اخیر تنشها باعث شد سفر هیأتی از ایران به اسلامآباد که قرار بود اوایل هفته انجام شود و بهصورت عمومی اعلام نشده بود، به تعویق بیفتد.
این هیأت به ریاست اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، با دو روز تأخیر، روز چهارشنبه وارد اسلامآباد شد و انتظار میرود گفتوگوها شامل مذاکرات درباره توافق آمریکا و ایران نیز باشد.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز پنجشنبه گفت: «پاکستان از همه طرفها میخواهد نهایت خویشتنداری را رعایت کنند.» او افزود: «هیچ جایگزینی برای تعامل مستمر، گفتوگو و دیپلماسی وجود ندارد.»
تحلیلگران میگویند پاکستان همزمان با تلاش برای ایفای نقشی پررنگتر در منطقه، ناگزیر با چالشهای ناشی از این جایگاه نیز روبهرو خواهد شد.
زمانی که توافق دفاعی پاکستان و عربستان در سپتامبر گذشته اعلام شد، بسیاری آن را نشانهای از تردید فزاینده کشورهای عربی خلیج فارس نسبت به اتکاپذیری آمریکا بهعنوان ضامن امنیت منطقه دانستند؛ کشورهایی که اکنون بیش از گذشته به پاکستان و سایر شرکا بهعنوان گزینههای مکمل مینگرند.
در عین حال، پاکستان بهشدت به واردات نفت و گاز از خاورمیانه وابسته است. تنشها در تنگه هرمز مسیرهای تأمین انرژی این کشور را مختل کرد و دولت پاکستان برای جلوگیری از کمبود سوخت، اقداماتی اضطراری از جمله کاهش ساعات کاری کسبوکارها را اجرا کرد.
به گفته تحلیلگران و مقامهای پاکستانی، میانجیگری میان آمریکا و ایران، به همان اندازه که تلاشی دیپلماتیک است، برای بازگشایی مسیرهای تأمین انرژی پاکستان نیز اهمیت دارد.
یکی از مقامهای پاکستانی گفت: «بله، ناامیدی وجود دارد، اما این به معنای کنار گذاشتن این پروژه نیست. ما سرمایهگذاری زیادی روی آن انجام دادهایم و منافع روشنی در حفظ آن داریم.»
با این حال، به نظر میرسد پاکستان هیچگاه تا این اندازه به ناچار شدن برای انتخاب میان دو طرف نزدیک نشده بود.
یک منبع آگاه از روند میانجیگری در پایان گفت: «به نفع همه است که این جنگ پایان یابد. اما اگر عربستان از ما درخواست کمک کند، در کنار آن خواهیم ایستاد و در این موضوع هیچ تردیدی وجود ندارد.»
منبع: رویترز
نظر شما