اسرائیل اطلاعاتی را در اختیار آمریکا قرار داده که بر اساس آن، ایران در حال بررسی احتمال استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه دشمنان خود است. این اطلاعات با واکنش‌های متفاوتی در میان مقام‌های آمریکایی روبه‌رو شده است
اسرائیل اطلاعاتی را در اختیار آمریکا قرار داده که بر اساس آن، ایران در حال بررسی احتمال استفاده از سلاح‌های شیمیایی علیه دشمنان خود است. این اطلاعات با واکنش‌های متفاوتی در میان مقام‌های آمریکایی روبه‌رو شده است؛ برخی آن را بسیار جدی و نگران‌کننده می‌دانند، در حالی که گروهی دیگر به‌شدت درباره صحت و انگیزه انتشار آن تردید دارند. این موضوع را مقام‌های آمریکایی و منطقه‌ای مطرح کرده‌اند.
برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند اطلاعات ارائه‌شده از سوی اسرائیل بخشی از تلاش‌های دولت بنیامین نتانیاهو برای افزایش فشار بر دولت ترامپ است تا واشنگتن را به ازسرگیری عملیات نظامی گسترده علیه ایران متقاعد کند. در مقابل، گروهی دیگر از مقام‌های آمریکایی می‌گویند این تهدیدها را باید جدی گرفت؛ به‌ویژه با توجه به هشدارهای اخیر درباره آمادگی ایران برای حمله به منافع آمریکا.
اسرائیل بخشی از این اطلاعات را با مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در میان گذاشته است. با این حال، چندین مقام منطقه‌ای در صحت این ادعاها تردید کرده‌اند. آن‌ها معتقدند ایران برنامه‌ای برای استفاده از سلاح شیمیایی ندارد و اسرائیل می‌کوشد آمریکا و متحدانش را به بازگشت به مرحله شدیدتری از جنگ ترغیب کند.
ادعاهای آمریکا درباره در اختیار داشتن سلاح‌های شیمیایی از سوی ایران یا تلاش این کشور برای ساخت چنین سلاح‌هایی، سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد. ایران در سال ۲۰۰۳ اذعان کرد که در جریان جنگ با عراق در دهه ۱۹۸۰، توانایی‌هایی در زمینه تولید سلاح شیمیایی به دست آورده بود، اما بعداً این توانایی‌ها را کنار گذاشت.
آمریکا در سال‌های اخیر نیز در گزارش‌های سالانه و غیرمحرمانه نهادهای اطلاعاتی خود مدعی شده است که ایران احتمالاً قصد دارد تحقیقات و فعالیت‌های خود برای توسعه سلاح‌های شیمیایی را ادامه دهد.
ایران همواره داشتن سلاح شیمیایی را رد کرده و در گذشته این اتهامات را بخشی از جنگ روانی اسرائیل و بنیامین نتانیاهو علیه خود دانسته است.
اختلاف‌نظر درباره اطلاعات جدید نشان می‌دهد شرایط تا چه اندازه حساس است و احتمال محاسبه اشتباه و تصمیم‌گیری خطرناک از سوی طرفین وجود دارد. مقام‌های آمریکایی گفته‌اند دولت ترامپ قصد استفاده از سلاح هسته‌ای را ندارد، اما مقام‌های ایرانی در این زمینه اطمینان چندانی ندارند.
نتانیاهو نیز پس از آنکه در انتخابات هفته گذشته نتوانست مسیر روشنی برای تشکیل دولت به دست آورد، برای حفظ موقعیت سیاسی خود با مشکلات جدی روبه‌رو شده است. برخی تحلیلگران معتقدند او ممکن است بخواهد با ایجاد یک وضعیت اضطراری امنیتی، رهبران احزاب مخالف را تحت فشار بگذارد تا به ائتلاف دولت او بپیوندند.
مقام‌های اسرائیلی در گفت‌وگوهای دو هفته اخیر خود با سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و دیگر مقام‌های این کشور، تهدید ناشی از سلاح‌های شیمیایی ایران را حتی فوری‌تر و جدی‌تر از تلاش تهران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای توصیف کرده‌اند.
با این حال، فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل که مسئول مدیریت شرایط اضطراری و ارائه دستورالعمل‌های حفاظتی به شهروندان است، این هفته در سراسر اسرائیل مانورهایی برگزار می‌کند، اما آمادگی در برابر حملات شیمیایی بخش مهمی از این تمرین‌ها نیست.
به گفته دو مقام، فرماندهی جبهه داخلی حتی هشدارها و دستورالعمل‌های ایمنی مربوط به احتمال حمله شیمیایی را نیز به‌طور گسترده در اختیار نیروهای خود یا عموم مردم قرار نداده است. ارتش اسرائیل هم از اظهارنظر در این باره خودداری کرده است.
در هفته‌های اخیر، ارتش آمریکا حجم گسترده‌ای از تجهیزات و نیروهای نظامی را در منطقه مستقر کرده است. ناوهای جنگی، جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌های آمریکایی آماده‌اند تا در صورت صدور دستور از سوی ترامپ، پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا حملاتی نسبتاً کوتاه اما شدید علیه ایران انجام دهند.
هم‌زمان، دیپلمات‌های آمریکایی و دیگر کشورها تلاش می‌کنند با ایران به توافقی دست پیدا کنند که به بازگشایی تنگه هرمز، حل‌وفصل مسئله برنامه هسته‌ای تهران و جلوگیری از اقدام نظامی بیشتر منجر شود.
استقرار گسترده نیروهای نظامی آمریکا ممکن است به همان اندازه که برای آمادگی در برابر ازسرگیری جنگ انجام شده، با هدف تقویت موضع واشنگتن در مذاکرات و وادار کردن ایران به توافق نیز صورت گرفته باشد. ایران نیز حملات خود به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز را تشدید کرده است تا پیش از انتخابات روز سه‌شنبه آمریکا، حداکثر فشار اقتصادی را بر واشنگتن وارد کند.
استفاده از سلاح شیمیایی برای ایران موضوعی بسیار حساس است؛ چراکه این کشور یکی از معدود کشورهایی است که خود قربانی چنین سلاح‌هایی بوده است. در جریان جنگ ایران و عراق، صدام حسین از سلاح‌های شیمیایی استفاده کرد. بر اساس برآورد کارشناسان ایرانی، این حملات هزاران نفر را کشت و حدود ۱۰۰ هزار نفر از جانبازان و غیرنظامیان ایرانی را با مشکلات و عوارض جسمی بلندمدت روبه‌رو کرد.
نهادهای اطلاعاتی آمریکا مدت‌هاست فعالیت‌های ایران در زمینه توسعه سلاح‌های شیمیایی را زیر نظر دارند؛ سلاح‌هایی که استفاده از آن‌ها بر اساس قوانین بین‌المللی ممنوع است.
مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل به همتایان آمریکایی خود گفته‌اند که معتقدند ایران با سرعت در حال توسعه فناوری لازم برای نصب سلاح‌های شیمیایی روی موشک‌ها یا انتقال مخفیانه آن‌ها به اسرائیل و کشورهای دیگر با هدف انجام حمله است.
برای برخی مقام‌های آمریکایی، طرح دوباره موضوع تهدید شیمیایی ایران یادآور اطلاعات نادرستی است که دولت آمریکا در سال ۲۰۰۲ درباره سلاح‌های کشتار جمعی عراق منتشر کرد. عراق در آن زمان بخش عمده برنامه‌های هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک خود را متوقف کرده یا کنار گذاشته بود، اما سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا با اطمینان به دولت جورج بوش اعلام می‌کردند که عراق چنین سلاح‌هایی در اختیار دارد.
افرادی که در جریان اطلاعات جدید قرار گرفته‌اند، درباره سرعت و میزان توانایی ایران برای استفاده از سلاح شیمیایی دیدگاه‌های متفاوتی دارند. به گفته کارشناسان تسلیحاتی و مقام‌های آمریکایی، نصب یک کلاهک شیمیایی روی موشک بالستیک کار چندان دشواری نیست، اما اطمینان از اینکه ماده شیمیایی پس از انفجار به‌درستی در محیط پخش شود و تأثیر مورد نظر را داشته باشد، بسیار پیچیده‌تر است. انتقال مخفیانه یک بمب شیمیایی از مرزهای یک کشور نیز با دشواری‌های خاص خود روبه‌روست.
استفاده از پهپاد برای حمل و رساندن سلاح شیمیایی به هدف نیز یکی دیگر از احتمالات مطرح‌شده است.
یک مقام منطقه‌ای گفت اسرائیل به کشورهای حاشیه خلیج فارس اطلاع داده که ایران در حال عملیاتی کردن توانایی‌های شیمیایی خود است. با این حال، مقام‌های اسرائیلی هیچ مدرکی در اختیار این کشورها قرار نداده و صرفاً ارزیابی‌های خود را برای آن‌ها توضیح داده‌اند. به گفته این مقام، دولت‌های خلیج فارس این ادعاها را جدی و قابل اتکا ندانسته‌اند.
کاخ سفید از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد، اما یک مقام آمریکایی گفت ترامپ امنیت آمریکا و متحدانش را در برابر هرگونه تهدید احتمالی حفظ خواهد کرد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نیز حاضر به اظهارنظر نشد. سخنگوی دفتر نتانیاهو در واکنش به این موضوع گفت: «اسرائیل تمام تهدیدهایی را که از سوی حکومت تروریستی ایران متوجه این کشور است، به‌دقت زیر نظر دارد و برای مقابله با آن‌ها آماده است.»
در جامعه اطلاعاتی آمریکا، درباره اینکه ایران در حال توسعه توانایی‌های شیمیایی است اختلاف‌نظر چندانی وجود ندارد؛ اما درباره اینکه رهبران ایران واقعاً حاضر به استفاده از این سلاح‌ها خواهند شد یا نه، اختلاف جدی وجود دارد؛ به‌ویژه اگر حملات نظامی دیگری علیه ایران صورت نگیرد.
مدیر اطلاعات ملی آمریکا در سال ۲۰۲۴ هشدار داده بود که «ایران احتمالاً قصد دارد تحقیقات و توسعه مواد شیمیایی و بیولوژیک را با اهداف تهاجمی ادامه دهد.»
دانا استرول، مقام ارشد سیاست‌گذاری خاورمیانه در وزارت دفاع آمریکا در دولت جو بایدن، می‌گوید بیش از دو دهه است که مشخص شده ایران برخی مواد و ترکیبات مورد نیاز برای ساخت سلاح شیمیایی را ذخیره کرده است، اما تاکنون هرگز از آن‌ها استفاده نکرده است.
او که اکنون در مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک فعالیت می‌کند، در عین حال احتمال می‌دهد که ایران در شرایطی قرار بگیرد که احساس کند موجودیتش در خطر است و در نتیجه، از خط قرمز استفاده مستقیم از این سلاح‌های غیرمتعارف عبور کند.
آمریکا تهدیدهای مختلفی را از سوی ایران زیر نظر دارد. پس از آنکه طرحی منتسب به ایران برای حمله به یک پایگاه نظامی در بریتانیا که جنگنده‌های آمریکایی از آن استفاده می‌کنند، شناسایی شد، فعالیت‌های اطلاعاتی آمریکا برای بررسی تهدیدهای احتمالی افزایش یافت.
در ۲۳ اکتبر، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در یادداشتی به مارکو روبیو، وزیر خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا، درباره خطر حملات ایران هشدار داد. پس از آن، به دیپلمات‌ها و دیگر کارکنان آمریکایی دستور داده شد در بالاترین سطح آماده‌باش امنیتی قرار بگیرند.
مقام‌های آمریکایی می‌گویند ارزیابی نهادهای این کشور نشان می‌دهد تهدید علیه شهروندان و منافع آمریکا در خاورمیانه و چندین کشور دیگر، از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه به بالاترین سطح خود رسیده است.
به گفته مقام‌های آمریکایی، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا طرحی برای حمله به ایران آماده کرده که می‌تواند از روز چهارشنبه، یعنی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و هم‌زمان با حضور سه ناو هواپیمابر آمریکایی در منطقه، آغاز شود. در مقابل، برخی اعضای کابینه ترامپ معتقدند باید فرصت بیشتری به سیاست فشار اقتصادی داده شود تا نتیجه آن مشخص شود. آن‌ها بر این باورند که محاصره دریایی و تحریم‌های آمریکا در نهایت می‌تواند به سقوط حکومت ایران منجر شود. اما مخافان یادآوری می‌کنند که ایران تاکنون توانسته فشارهای اقتصادی را تحمل کند و نشانه چندانی وجود ندارد که حکومت بدون حملات نظامی بیشتر سقوط کند.
استفانی واکر، مقام ارشد امنیت ملی و اطلاعاتی در پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی)، هفته گذشته گفت تهدید ایران علیه منافع آمریکا «در حال حاضر یکی از مهم‌ترین اولویت‌های تمام دستگاه‌های دولتی ایالات متحده است.» او توضیح داد که اهداف ایران شامل جاسوسی، تأثیرگذاری بر افکار عمومی و حملات سایبری است. به گفته او، هکرهای مرتبط با ایران در تابستان امسال ده‌ها سامانه تأمین آب در نقاط مختلف آمریکا را هدف قرار دادند؛ حملاتی که باعث شد برخی شهرستان‌ها به مردم درباره ضرورت جوشاندن آب آشامیدنی هشدار دهند.
به گفته واکر، ایران همچنین تلاش کرده است با جعل هویت افراد در فضای اینترنت، نزدیکان و همکاران آن‌ها را فریب دهد تا به اطلاعات حساس دسترسی پیدا کند. هوش مصنوعی انجام چنین فریبکاری‌هایی را بسیار آسان‌تر کرده است؛ به‌ویژه در حملات موسوم به «فیشینگ صوتی» که در آن مهاجمان با جعل صدای افراد، قربانیان را فریب می‌دهند. واکر هفته گذشته در یک نشست امنیت ملی در جزیره سی‌آیلند در ایالت جورجیا گفت: «جنگ، محاسبات ایران را درباره اقداماتی که حاضر است در داخل خاک آمریکا علیه ما انجام دهد، تغییر داده است.»
دیدگاه خوانندگان