برای دههها، این تصور که حکومت ایران یکی از بدترین رژیمهای جهان است، یکی از پایههای اصلی سیاست خارجی جمهوریخواهان آمریکا محسوب میشد.
اما در ماههای اخیر، و بهویژه از زمانی که دولت ترامپ از توافق اولیه صلح با ایران دفاع کرده است، دیدگاه متفاوتی در بخشهایی از جریان راست آمریکا در حال شکلگیری است: ایران بهعنوان کشوری عملگرا که ایالات متحده میتواند و حتی باید راهی برای همزیستی با آن پیدا کند.
این تغییر چشمگیر را خود دونالد ترامپ رهبری کرده است؛ او هفته گذشته رهبران ایران را «افرادی قدرتمند و باهوش» توصیف کرد. اما این تغییر تنها به او محدود نمیشود. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، به مهمترین مدافع این نگاه تبدیل شده است. محافظهکارانی که از دیرباز مخالف مداخله نظامی گسترده آمریکا در خارج از کشور بودند، جان تازهای گرفتهاند و حتی برخی از چهرههای سنتاً جنگطلب جمهوریخواه نیز لحن خود را تغییر دادهاند.
هنوز زود است که گفته شود این تحول پایدار خواهد ماند یا نه. بسیاری از جمهوریخواهان همچنان مواضع سختگیرانه خود را حفظ کردهاند و ترامپ نیز گاهوبیگاه تهدید میکند که جنگ را از سر خواهد گرفت. همچنین ممکن است بخشی از این تغییر لحن، ناشی از تلاش معمول سیاستمداران جمهوریخواه در دوران ترامپ برای هماهنگ ماندن با رئیسجمهوری باشد که مواضعش بهسرعت تغییر میکند.
با این حال، گفتوگوها و مصاحبهها نشان میدهد که فاصله گرفتن بخشی از جناح راست از رویکرد سنتی و تندروانه نسبت به ایران، دلایلی فراتر از تمایل ترامپ برای خروج از درگیریها دارد. در حزب جمهوریخواه یک تغییر نسل در حال وقوع است؛ نسلی که حمایت بیقیدوشرط از اسرائیل را کمتر میپذیرد. همچنین برخی از محافظهکاران، هرچند با اکراه، به توانایی جمهوری اسلامی در مقاومت در برابر هفتهها بمباران شدید نیز احترام میگذارند.
این تحول سیاسی داخلی در آمریکا پیامدهایی جهانی دارد؛ موضوعی که اهمیت آن با تأثیر جنگ ایران بر تأمین انرژی اروپا و آسیا و همچنین امنیت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس آشکار شده است.
کرت میلز، مدیر اجرایی مجله The American Conservative، در توضیح پیامی که بهگفته او ترامپ میخواهد به آمریکاییها منتقل کند، گفت: «ایران از خودش دفاع کرد؛ آفرین به ایران. این یعنی آمریکا دیگر چندان علاقهای ندارد که صرفاً برای تحقیر یا تضعیف این کشور وارد عمل شود.»
میلز ۳۵ ساله مدیریت نشریهای را برعهده دارد که توسط پاتریک جی. بوکانان، یکی از چهرههای اصلی محافظهکار ضدجنگ، تأسیس شده است. او سالها از سیاست خارجی مبتنی بر خویشتنداری و پرهیز از مداخله حمایت کرده؛ دیدگاهی که نظرسنجیها نشان میدهد میان جمهوریخواهان جوانتر که در دوران جنگهای عراق و افغانستان رشد کرده اند نیز محبوبیت زیادی دارد.
او گفت: «ابراز مخالفت با جنگ علیه ایران در میان راستگرایان روزبهروز کمتر تابو محسوب میشود.»
استیو بنن، مشاور ارشد سابق ترامپ، رئیسجمهور را «معاملهگر و عملگرا» توصیف کرد و گفت ترامپ اکنون میداند که قرار نیست مراسم تسلیم ایران مانند تسلیم ژاپن در جنگ جهانی دوم روی عرشه ناو میسوری در بندرعباس برگزار شود.
بنن برای توضیح دشواری شکست دادن ایران، به جنگهای باستانی ایران با یونان و روم اشاره کرد و گفت: «آنها به زیرزمین میروند و سرسختانه مقاومت میکنند.»
در مقابل، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، تأکید کرد که جنگ با ایران بخش بزرگی از توان نظامی این کشور را نابود کرده و مذاکرهکنندگان اکنون در تلاشاند تا برای همیشه به توانایی هستهای ایران پایان دهند.
او گفت: «رئیسجمهور این تصمیمهای مهم امنیت ملی را برای راضی کردن پادکستسازها یا کارشناسان پشتمیزنشین نمیگیرد. تنها اولویت او منافع مردم آمریکا است.»
با این حال، نشانههایی وجود دارد که کاخ سفید از تغییر فضای سیاسی پیرامون ایران آگاه است. هفته گذشته جیدی ونس در برنامه اینترنتی مگین کلی حاضر شد تا از توافق اولیه صلح دفاع کند. کلی، مجری سابق فاکس نیوز، اکنون با چهار میلیون دنبالکننده در یوتیوب به صدایی برای جمهوریخواهان ناراضی از سیاست خارجی ترامپ تبدیل شده است.
او دو روز پس از گفتوگو با ونس گفت: «جنگطلبها هنوز با نگاهی قدیمی به جهان و تواناییهای آمریکا نگاه میکنند. ایرانیها قرار نیست تسلیم شوند. آنها در این جنگ عملکرد خوبی داشتند.»
این نگاه قدیمی را شاید بتوان در سخنرانی سال ۲۰۰۲ جورج دبلیو بوش مشاهده کرد؛ زمانی که ایران را بخشی از «محور شرارت» نامید و گفت آمریکا مسئولیت و افتخار دارد که برای آزادی بجنگد. جالب اینکه خود ترامپ نیز هنگام آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، حکومت ایران را «افرادی بسیار سخت و وحشتناک» توصیف کرده بود که «میخواستند شرارت را گسترش دهند.»
سناتور تد کروز، جمهوریخواه تگزاس، همچنان همان نگاه سنتی را حفظ کرده است. او هفته گذشته در پادکست خود گفت ترامپ درباره ایران «مشاوره بسیار بدی» دریافت میکند و هشدار داد که «دادن میلیاردها دلار به دیوانگان تئوکراتیک» ایدهای بسیار خطرناک است.
سناتور تیم شیهی از مونتانا نیز در برنامه «فاکس اند فرندز» گفت رهبران ایران همچنان «آرزوی مرگ شما و من را دارند.»
اما حتی در سنای آمریکا که همواره یکی از پایگاههای اصلی محافظهکاران جنگطلب بوده، تغییر لحن قابل مشاهده است.
سناتور راجر مارشال از کانزاس که در ماه آوریل گفته بود مذاکره با «متعصبان مذهبی غیرمنطقی» در تهران تقریباً غیرممکن است، این ماه در شبکه CNN اظهار داشت که ایران میتواند موشک داشته باشد زیرا «باید بتواند از خود دفاع کند.»
او در گفتوگو با برنامه برایان کیلمید در رادیوی فاکس نیز گفت نمیخواهد «مدافع ایران» به نظر برسد، اما بار دیگر شعار «نه به جنگهای بیپایان» را تکرار کرد و توضیح داد که چرا آمریکا باید از طریق مذاکره از این جنگ خارج شود.
مارشال گفت: «ما تاکنون ۱۳ سرباز آمریکایی را از دست دادهایم؛ سربازانی که عملاً برای دفاع از اسرائیل و از بین بردن سلاحهای هستهای کشته شدند.»
این تغییر لحن تا حدی ممکن است ناشی از آن باشد که سیاستمداران محافظهکار به تغییر دیدگاه نسل جدید رأیدهندگان جمهوریخواه درباره جایگاه آمریکا در جهان توجه کردهاند.
طبق نظرسنجی مشترک نیویورکتایمز و سیهنا در ماه گذشته، ۵۳ درصد از حامیان جمهوریخواه زیر ۴۵ سال با جنگ ایران مخالف بودند، در حالی که این رقم در میان افراد ۴۵ سال به بالا تنها ۲۲ درصد بود.
همچنین ۵۴ درصد از جمهوریخواهان جوانتر معتقد بودند ترامپ بیش از حد از اسرائیل حمایت میکند، در حالی که تنها ۱۶ درصد از افراد مسنتر چنین نظری داشتند.
نزدیک به سهچهارم جمهوریخواهان زیر ۴۵ سال نیز گفتند آمریکا باید توجه کمتری به مشکلات خارج از کشور داشته باشد؛ در حالی که این رقم در میان افراد بالای ۴۵ سال تنها ۴۰ درصد بود.
این تفاوت نسلی در نگاه به تاکر کارلسون نیز دیده میشود. در میان جمهوریخواهان جوان، ۴۱ درصد نظر مثبتی نسبت به او داشتند و تنها ۲۳ درصد دیدگاه منفی. این در حالی است که ترامپ، کارلسون و مگین کلی را «بازنده» و «کمهوش» خوانده است.
کارلسون اکنون شاید بلندترین صدای محافظهکار مخالف جنگ باشد.
او هفته گذشته مصاحبهای با تریتا پارسی، از بنیانگذاران مؤسسه کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه، منتشر کرد. این اندیشکده از نقش نظامی محدودتر آمریکا در جهان حمایت میکند.
کارلسون در این گفتوگو گفت ایران به دلیل توانایی خود در بستن تنگه هرمز ــ مسیر حیاتی بخش بزرگی از نفت جهان ــ پس از جنگ به «یک قدرت بزرگ جهانی» تبدیل خواهد شد.
پارسی نیز اظهار داشت که ایران «دستکم بهطور موقت بسیار قدرتمندتر شده است» و افزود که در آغاز جنگ به دولت ترامپ هشدار داده بود که ورود به این درگیری اشتباه است.
او در مصاحبهای تلفنی گفت از اوایل سال گذشته بهطور مداوم با مقامهای دولت آمریکا درباره ایران در تماس بوده، از جمله با افرادی که مستقیماً در مذاکرات حضور دارند.
پارسی همچنین گفت بخشی از جریان راست آمریکا «صادقانه بگویم، اصلاً اهمیتی به ایران نمیدهد.»
به گفته او، «آنها بیشتر از این خشمگین هستند که اساساً جنگ آغاز شد، نه اینکه آمریکا در آن یک شکست راهبردی متحمل شده باشد.»
او در پایان افزود: «این مسئله نشان میدهد که نگاه آمریکاییها به مفهوم و جایگاه ایران تا چه اندازه تغییر کرده است.»
منبع: نیویورک تایمز
نظر شما