یک روز پس از آنکه ارتش آمریکا اعلام کرد روند انتقال بخشی از حدود ۹ هزار زندانی داعش -که در بیش از دوازده زندان تحت کنترل نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) در شمالشرق سوریه نگهداری میشوند- به بازداشت گاه هایی در عراق آغاز شده است؛ مقامهای آمریکایی و عراقی گفتند این تصمیم پس از درخواست مقامهای بغداد اتخاذ شد.
این تصمیم در پی آن گرفته شد که نیروهای دولتی سوریه کنترل اردوگاه بزرگ «الهول» را ــ که محل نگهداری هزاران نفر، عمدتاً زنان و کودکان است ــ از نیروهای SDF تحویل گرفتند؛ نیروهایی که در چارچوب یک آتشبس از منطقه عقبنشینی کردند. نیروهای دولتی روز دوشنبه یک زندان را در شهر «شدادی» در شمالشرق سوریه تصرف کردند؛ در جریان این اقدام شماری از زندانیان داعش گریختند، اما بسیاری از آنها دوباره دستگیر شدند.
نیروهای دموکراتیک سوریه روز پنجشنبه اعلام کردند که نیروهای دولتی با سلاحهای سنگین زندان «العقطان» در نزدیکی شهر رقه را گلولهباران کردهاند و همزمان با استفاده از تانکها این زندان را محاصره کرده و نیروهای رزمی مستقر کردهاند.
زندان العقطان، که شماری از زندانیان داعش در آن نگهداری میشوند، اوایل همین هفته در محاصره نیروهای دولتی قرار گرفت و مذاکراتی درباره آینده این مرکز بازداشت در جریان بود.
بامداد جمعه، وزارت دفاع سوریه اعلام کرد که بر اساس یک «توافق مورد حمایت بینالمللی»، حدود ۸۰۰ نیروی SDF که در داخل زندان حضور داشتند، عقبنشینی خواهند کرد و این مرکز به ارتش سوریه تحویل داده میشود.
روز پنجشنبه همچنین «تام باراک»، فرستاده آمریکا در امور سوریه، در اربیل ــ مرکز اقلیم نیمهخودمختار کردستان عراق ــ با «مظلوم عبدی»، رهبر نیروهای SDF، دیدار کرد.
نگرانی از فرار زندانیان
با پیشروی نیروهای دولتی سوریه در شمالشرق کشور و در امتداد مرز عراق، بغداد نگران شد که در صورت فرار زندانیان از مراکز بازداشت در فضای آشفته کنونی، این افراد به تهدیدی برای امنیت عراق تبدیل شوند.
یک مقام امنیتی عراق گفت تصمیم انتقال زندانیان از سوریه به عراق، تصمیمی عراقی بوده که با استقبال ائتلاف تحت رهبری آمریکا و دولت سوریه مواجه شده است. به گفته او، از نظر امنیتی برای عراق بهتر است این افراد در زندانهای عراق نگهداری شوند تا اینکه در سوریه باقی بمانند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد نخستین انتقال که روز چهارشنبه انجام شد، شامل ۱۵۰ عضو داعش بود که از استان حسکه در شمالشرق سوریه به «مکانهای امن» در عراق منتقل شدند. در این بیانیه آمده است که تا ۷ هزار زندانی ممکن است به مراکز تحت کنترل عراق منتقل شوند.
عراق گشتزنیها در امتداد مرز خود با سوریه را تقویت کرده است. روز پنجشنبه، تانکها در امتداد مرز در استان شمالی سنجار مستقر شدند.
این اقدام آمریکا در حالی صورت میگیرد که نیروهای دولتی سوریه در یک عملیات غافلگیرکننده، مناطق وسیعی را که سالها تحت کنترل SDF بود، تصرف کردهاند. نیروهای وفادار به رئیسجمهور سوریه، احمد الشرع، پس از تصرف اردوگاه الهول و زندان شدادی، به چندین مرکز بازداشت و اردوگاه روج نزدیک شدند.
بر اساس گزارش وزارت خارجه آمریکا، حدود ۹ هزار جنگجوی داعش ــ از جمله ۱۶۰۰ عراقی و ۱۸۰۰ نفر از کشورهای خارج از سوریه و عراق ــ همچنان در مراکز تحت کنترل SDF زندانی هستند.
بزرگترین زندان، «گویران» که اکنون «پانوراما» نامیده میشود، سالها حدود ۴۵۰۰ زندانی مرتبط با داعش را در خود جای داده و در شهر حسکه قرار دارد؛ شهری که کاملاً تحت کنترل SDF است.
دیگر مراکز شامل زندان چرکین در قامشلی و زندان دیرک در نزدیکی مرز عراق و ترکیه است.
داعش طی سالها بارها وعده داده برای آزادی زندانیان خود، از جمله زنان و کودکان اردوگاههای الهول و روج، تلاش خواهد کرد.
یک ژنرال اطلاعاتی عراق به آسوشیتدپرس گفت زندانیانی که عراق روز چهارشنبه آنها را تحمیل گرفت، دارای ملیتهای مختلف هستند؛ از جمله حدود ۲۴۰ تونسی و افرادی از کشورهایی مانند تاجیکستان و قزاقستان.
او افزود: «از آنها بازجویی خواهد شد و سپس محاکمه میشوند. همه آنها فرماندهان داعش هستند و بسیار خطرناک به شمار میروند.»
به گفته این مقام، در سالهای گذشته ۳۱۹۴ زندانی عراقی و ۴۷ شهروند فرانسوی نیز به عراق منتقل شدهاند.
او همچنین گفت اگرچه تأمین مراکز بازداشت امن در عراق چالشبرانگیز است، اما مراکز مشخصی با واحدهای امنیتی ویژه برای نگهداری این زندانیان تعیین شده است.
اردوگاههای الهول و روج
پس از شکست داعش در سوریه در مارس ۲۰۱۹، دهها هزار زن ــ که بسیاری از آنها همسر یا بیوه جنگجویان داعش بودند ــ و کودکان، توسط نیروهای SDF به اردوگاه الهول منتقل شدند.
در طول سالها نگرانیهایی وجود داشته که این اردوگاه، که شاهد خشونت هستههای خفته داعش علیه زنانی بوده که از این گروه فاصله گرفتهاند، به محل پرورش نسل آینده جنگجویان تبدیل شود.
روز چهارشنبه، نیروهای سوری کنترل کامل اردوگاه الهول را در دست داشتند و یک خبرنگار آسوشیتدپرس از آن بازدید کرد. در اوج جمعیت در سال ۲۰۱۹، حدود ۷۳ هزار نفر در این اردوگاه زندگی میکردند، اما با بازگرداندن برخی از آنها به کشورهایشان، جمعیت کاهش یافته است.
در حال حاضر، حدود ۲۴ هزار نفر در الهول زندگی میکنند. اردوگاه روج نیز حدود ۲۵۰۰ نفر را در خود جای داده است؛ از جمله «شمیمه بیگم» که حدود ۱۱ سال پیش، در نوجوانی، از بریتانیا برای پیوستن به داعش به سوریه رفت.
نظر شما