ناوگان وعدهدادهشدهٔ دونالد ترامپ به خاورمیانه رسیده است؛ ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در رأس این نیروها قرار دارد و جنگندههای پیشرفتهٔ اف-۳۵ نیز به منطقه نزدیکتر شدهاند.
ترامپ هنوز نگفته است که آیا و چگونه ممکن است از نیروی نظامی استفاده کند. اما مقامهای آمریکایی میگویند حملات هوایی آمریکا به ایران در کوتاهمدت قریبالوقوع نیست، زیرا پنتاگون در حال اعزام سامانههای پدافند هوایی بیشتری است تا در صورت اقدام تلافیجویانهٔ ایران و احتمال یک درگیری طولانی، از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی محافظت کند.
به گفتهٔ مقامهای آمریکایی، اگر رئیسجمهور همین امروز دستور حمله بدهد، ارتش آمریکا میتواند حملات هوایی محدودی علیه ایران انجام دهد. اما حملهٔ قاطعتری که ترامپ از ارتش خواسته برای آن آماده شود، احتمالاً با واکنش متناسب ایران روبهرو خواهد شد؛ واکنشی که مستلزم استقرار پدافند هوایی قدرتمند برای حفاظت از اسرائیل و نیروهای آمریکایی است.
ارتش آمریکا هماکنون نیز پدافندهایی در منطقه دارد، از جمله ناوشکنهایی که قادر به سرنگونی تهدیدات هوایی هستند. اما طبق گفتهٔ مقامهای دفاعی، دادههای رهگیری پروازها و تصاویر ماهوارهای، پنتاگون در حال اعزام یک سامانهٔ اضافی تاد و سامانههای پاتریوت به پایگاههایی است که نیروهای آمریکایی در سراسر خاورمیانه—از جمله اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر—در آنها مستقرند.
سامانهٔ تاد میتواند موشکهای بالستیک را در ارتفاع بالا و حتی خارج از جو زمین رهگیری کند، در حالی که پاتریوت برای مقابله با تهدیدات کوتاهبرد و در ارتفاع پایینتر به کار میرود.
سوزان مالونی، مقام پیشین وزارت خارجهٔ آمریکا در امور ایران در دولتهای بوش و اوباما، میگوید: «مسئلهٔ پدافند هوایی کلیدی است؛ اینکه تا چه حد تجهیزات کافی داریم تا مطمئن شویم نیروها و داراییهای ما در منطقه در برابر نوعی اقدام تلافیجویانهٔ ایران محافظت میشوند.»
ترامپ به خبرنگاران گفت معتقد است ایران در حال مذاکرهٔ جدی با آمریکاست، اما هشدار داد اگر دیپلماسی شکست بخورد، «کشتیهای بزرگ و قدرتمندی» به سمت منطقه روانه خواهند شد.
آیتالله علی خامنهای، رهبر ایران، روز یکشنبه در سخنرانی برای هوادارانش به تهدیدهای ترامپ اشاره کرد و گفت: «این آقا [ترامپ] مدام میگوید ناو جنگی آوردهاند. آمریکاییها باید بدانند اگر جنگی را شروع کنند، این بار جنگ، منطقهای خواهد بود.»
اهمیت پدافند هوایی در ماه ژوئن آشکار شد؛ زمانی که آمریکا در جریان جنگ ۱۲روزهٔ ایران و اسرائیل به دفاع از اسرائیل در برابر رگبار موشکهای ایرانی کمک کرد.
سپس آمریکا عملیات «چکش نیمهشب» را علیه سه سایت هستهای ایران با استفاده از بمبافکنهای بی-۲ و موشکهای کروز شلیکشده از زیردریاییها انجام داد. ایران روز بعد با شلیک ۱۴ موشک به پایگاه هوایی العدید در قطر—که مقر فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه است—پاسخ داد.
سامانههای پاتریوت آمریکا و قطر بخش عمدهٔ این حمله را خنثی کردند. با این حال، پنتاگون بعداً تأیید کرد که یکی از موشکهای ایرانی به پایگاه اصابت کرده، هرچند تلفات جانی نداشت و خسارت آن اندک بود.
اهداف ترامپ در قبال ایران همچنان روشن نیست. اما مجموعهای گستردهتر و طولانیتر از حملات آمریکا—با هدف بازداشتن حکومت ایران از سرکوب خشن معترضان، وادار کردن آن به توقف غنیسازی اورانیوم، یا حتی سرنگونی حکومت—میتواند این بار با پاسخ شدیدتری از سوی ایران مواجه شود.
ژنرال جیسون آرماگوست، جانشین فرماندهی نیروی هوایی آمریکا، گفت: «عملیات چکش نیمهشب یک مأموریت بسیار مشخص بود. مثل یک صحنه از یک بازی بود، نه خودِ بازی.»
به گفتهٔ مالونی و دیگران، اگر آمریکا وارد یک کارزار بزرگ هوایی شود، تهران با حداکثر توان خود پاسخ خواهد داد و زرادخانهٔ موشکهای بالستیک کوتاهبرد و میانبردش را علیه مواضع آمریکا و اسرائیل به کار خواهد گرفت.
همچنین احتمال دارد ایران نیروهای نیابتی خود را فعال کند و به گروههای شبهنظامی شیعه دستور حمله بدهد. اسرائیل حزبالله لبنان را تضعیف کرده و حماس را در غزه شکست داده است، اما تهران میتواند حوثیهای یمن را به هدف قرار دادن نفتکشها و انجام حملات پهپادی و موشکی علیه زیرساختهای نظامی و غیرنظامی در منطقه تشویق کند. شبهنظامیان عراقی و گروههای تندرو در سوریه نیز ممکن است دست به حمله بزنند.
چشمانداز رویارویی دوبارهٔ آمریکا و ایران، نگرانیهایی را در میان برخی کشورهای خلیج فارس برانگیخته است. هفتهٔ گذشته، عربستان سعودی و امارات متحدهٔ عربی اعلام کردند که اجازه نخواهند داد آمریکا از حریم هوایی و خاک آنها برای حمله به ایران استفاده کند. هدف از این موضعگیری، دور نگه داشتن این کشورها از واکنش تلافیجویانهٔ ایران است.
کشورهای خلیج فارس همچنین در حال تقویت پدافند هوایی خود هستند. به گفتهٔ یک مقام منطقه، عربستان هفت سامانهٔ تاد خریداری کرده که تعدادی از آنها تحویل داده شده است.
ایران نیز احتمالاً در حال انجام تدارکات خود است. آرماگوست گفت: «ایرانیها از چکش نیمهشب درس میگیرند. از عملیات «شیر خیزان» [نام عملیات اسرائیل] هم درس میگیرند. آنها نگاهشان را تغییر میدهند و متفاوت عمل خواهند کرد. بنابراین ما هم باید برای تفاوتها آماده باشیم.»
آمریکا همچنین سه اسکادران جنگندهٔ اف-۱۵ را به اردن اعزام کرده است که میتوانند در سرنگونی پهپادهای ایرانی نقش داشته باشند. این جنگندهها در آوریل ۲۰۲۴، هنگام حملهٔ ایران به اسرائیل، پهپادهای ایرانی را هدف قرار دادند؛ عملیاتی که نیروی هوایی آمریکا آن را «بزرگترین درگیری هوابههوای دشمن در بیش از ۵۰ سال گذشته» توصیف کرد.
چندین ناوشکن مجهز به موشک هدایتشوندهٔ نیروی دریایی آمریکا—که توانایی مقابله با تهدیدات هوایی را دارند—نیز به خاورمیانه منتقل شدهاند. به گفتهٔ یک مقام نیروی دریایی و بر اساس تصاویر، آمریکا اکنون هشت ناوشکن در برد رهگیری موشکها و پهپادهای ایرانی دارد: دو فروند نزدیک تنگهٔ هرمز، سه فروند در شمال دریای عرب، یک فروند نزدیک اسرائیل در دریای سرخ و دو فروند در شرق مدیترانه.
سایر آمادهسازیهای نظامی نیز با سرعت ادامه دارد. روز پنجشنبه، شش فروند اف-۳۵ گارد ملی ورمانت در جزایر آزور فرود آمدند؛ آنها از منطقهٔ کارائیب به موقعیتی نزدیکتر به خاورمیانه منتقل شدهاند. این جنگندهها در ژانویه در عملیات دستگیری نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، مشارکت داشتند. همچنین تعدادی از هواپیماهای EA-18G Growler نیروی دریایی اخیراً پورتوریکو را ترک کرده و به اسپانیا رسیدهاند.
استقرار سامانههای تاد نشانهای بسیار قوی از آمادگی آمریکا برای درگیری احتمالی است؛ چرا که ایالات متحده تنها هفت سامانهٔ عملیاتی تاد دارد و این واحدها در سال گذشته بهشدت تحت فشار بودهاند.
ست جونز، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، میگوید: «انتقال پاتریوتها و تادها بسیار پرهزینه است. با این حجم از جابهجایی، احتمال استفاده از آنها بالا میرود.»
هر سامانهٔ تاد میتواند ۴۸ موشک رهگیر حمل کند و برای بارگذاری مجدد، تحلیل دادهها، نگهداری و شلیک شبانهروزی، به حدود ۱۰۰ نیروی نظامی نیاز دارد.
به گزارش والاستریت ژورنال، سامانههای تاد در تابستان نقش مهمی در حفاظت از مراکز جمعیتی اسرائیل در برابر حملات ایران ایفا کردند، بهویژه زمانی که ذخایر رهگیرهای «اَرو» اسرائیل رو به پایان بود. اما آمریکا با سرعتی بسیار بالا مهمات مصرف کرد و بیش از ۱۵۰ موشک شلیک شد؛ حدود یکچهارم کل رهگیرهایی که تاکنون پنتاگون خریداری کرده است.
برای افزایش سریع تولید رهگیرهای تاد، پنتاگون و شرکت لاکهید مارتین روز پنجشنبه اعلام کردند که توافقی برای چهار برابر کردن ظرفیت تولید—از ۹۶ به ۴۰۰ فروند در سال—امضا کردهاند. این خبر تنها چند هفته پس از توافق دیگری برای افزایش تولید رهگیرهای پاتریوت منتشر شد. با این حال، اگر در هفتههای آینده جنگی آغاز شود، انتظار نمیرود این توافقها تفاوت بزرگی ایجاد کنند.
در حالی که آمریکا پیشتر هم سامانههای پاتریوت در برخی نقاط خلیج فارس مستقر کرده بود، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که طی هفتهٔ گذشته یک پاتریوت اضافی در پایگاه العدید قطر نصب شده است.
در ماه ژانویه، ارتش آمریکا از ایجاد یک «سلول هماهنگی» در پایگاه قطر خبر داد که هدف آن تقویت همکاری دفاع هوایی و موشکی با شرکای خلیج فارس است.
تحلیلگران میگویند پدافندهای اضافی که به پایگاههای دیگر منطقه منتقل میشوند، حفاظت از تأسیسات و نیروهای آمریکا را بهبود میبخشند، اما در صورت گسترش درگیری، میتوانند فشار زیادی بر نیروها و ذخایر وارد کنند.
مارا کارلین، که در دولتهای بوش، اوباما و بایدن در پنتاگون کار کرده، میگوید: «ارتش آمریکا منابع محدودی دارد و پدافند هوایی نمونهٔ کامل بخشی است که این محدودیت در آن شدیدتر است. این سامانهها فوقالعاده ارزشمندند و هر فرمانده رزمی خواهان تعداد بیشتری از آنهاست.»
نظر شما