چند سال پیش، در یک مسابقه فوتبال داخل سالن در دانشگاه کالیفرنیا، تماشاگران کیث بار، استاد فیزیولوژی و زیستشناسی غشایی را دیدند که مشغول اجرای یک روش پیشرفته درمان آسیبهای بافت نرم بود.
دقایقی قبل مچ پای او پیچ خورده بود، اما به جای بیحرکتی کامل، روی زمین نشسته بود، پای آسیبدیدهاش را در هوا حرکت میداد و با نوک پا حروف الفبا را ترسیم میکرد.
او این تمرین را همان شب در خانه و روز بعد چندین بار تکرار کرد.
دو روز بعد از آسیب، دوباره شروع به دویدن کرد. به گفته وی: «این سریعترین بهبودیای بود که تا حالا از پیچخوردگی مچ پا تجربه کردهام.»
برای دههها، درمان خانگی آسیبهای رایج و غیرحاد ورزشی مثل پیچخوردگی، کشیدگی عضلات، التهاب تاندونها و پارگیهای خفیف بافتی بر اساس روشی به نام RICE انجام میشد؛ مخفف استراحت (Rest)، یخ (Ice)، فشار (Compression) و بالا نگه داشتن عضو (Elevation). بسیاری هم برای کاهش درد از داروهای ضدالتهابی مثل ایبوپروفن استفاده میکردند.
اما شواهد جدیدی از آزمایشگاه بار و دیگر پژوهشگران نشان میدهد این رویکرد ممکن است در برخی موارد روند بهبود را کند کند، نه سریعتر.
در مقابل، تحقیقات تازه درباره محیط میکروسکوپی بافت آسیبدیده نشان میدهد که حرکت درست و زودهنگام، بخش کلیدی درمان است.
روش RICE نخستینبار در سال ۱۹۷۸ مطرح شد و بهسرعت جا افتاد، چون منطقی به نظر میرسید: استراحت، یخ و کاهش التهاب برای جلوگیری از آسیب بیشتر.
اما امروزه نگاه علمی به التهاب تغییر کرده است. التهاب حاد، بخشی از روند طبیعی ترمیم بدن است، نه صرفاً یک عامل مخرب.
بعد از آسیب، رگهای خونی گشاد میشوند تا جریان خون افزایش یابد و سلولهای ایمنی به محل آسیب برسند و بقایای بافتی را پاکسازی کنند. همزمان موادی مانند پروستاگلاندینها ترشح میشوند که علاوه بر درد و تورم، پیام آغاز ترمیم بافتی را نیز منتقل میکنند.
قرار دادن یخ روی آسیب، جریان خون را کاهش میدهد و در نتیجه ورود سلولهای ایمنی کمتر میشود. در برخی مطالعات حیوانی، این کاهش باعث کندتر شدن پاکسازی و ترمیم بافت شده است.
داروهایی مثل ایبوپروفن نیز با مهار همین مسیرهای التهابی، ممکن است پیامهای لازم برای شروع بازسازی بافت را تضعیف کنند.
البته پژوهشگران تأکید میکنند این اثر در انسان احتمالاً خفیف است و اگر درد شدید باشد، استفاده از یخ یا مسکن همچنان میتواند قابل قبول باشد.
بزرگترین ایراد روش RICE استراحت است.
استراحت طولانیمدت باعث کاهش سریع قدرت عضلات و تاندونها میشود، نه فقط در ناحیه آسیبدیده بلکه در کل اندام. بیحرکتی همچنین سیگنالهای طبیعی رشد و ترمیم عضله را متوقف میکند.
در نتیجه، هرچه فرد کمتر حرکت کند، بازگشت کامل به وضعیت عادی طولانیتر میشود.
به گفته پژوهشگران، درمان مؤثر به معنای حرکت شدید نیست، بلکه حرکت سبک، کنترلشده و کمفشار است.
مثلاً کشیدن حروف الفبا در هوا با پا بعد از پیچخوردگی مچ، فشار ایزومتریک (فشار دادن روی یک سطح سخت همچون دیوار بدون حرکت مفصل)، شروع راه رفتن تدریجی در صورت امکان.
هدف این است که بافت آسیبدیده بدون فشار بیش از حد فعال بماند و روند ترمیم تحریک شود.
به همین دلیل، ژان-فرانسوا اسکولیه و همکارش بلز دوبوا در سال ۲۰۱۹ یک پروتکل درمانی جدید برای مدیریت آسیبهای بافت نرم معرفی کردند که به ترتیب شامل توصیههای زیر است:
محافظت: در یکی دو روز نخست پس از آسیب، با محدود کردن نسبی حرکت، از ناحیه آسیبدیده محافظت کنید تا از وارد شدن فشار بیش از حد به بافت جلوگیری شود.
بالا نگه داشتن: عضو آسیبدیده را بالاتر از سطح قلب نگه دارید تا تورم کاهش یابد. اسکولیه میگوید: «شواهد علمی چندانی وجود ندارد که نشان دهد بالا نگه داشتن عضو مستقیماً روند ترمیم را تسریع میکند، اما از طرفی هم ضرری ندارد؛ پس چرا این کار را انجام ندهیم؟»
پرهیز از یخ و داروهای ضدالتهاب: از گذاشتن یخ روی محل آسیب و مصرف داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن تا حد امکان خودداری کنید، زیرا ممکن است روند طبیعی ترمیم را کند کنند. البته استامینوفن (تایلنول) که خاصیت ضدالتهابی ندارد، در صورت نیاز برای کنترل درد قابل استفاده است.
فشار ملایم: با استفاده از بانداژ یا نوارهای مخصوص، روی محل آسیب فشار ملایمی وارد کنید. به گفته اسکولیه، این کار میتواند هم حرکت را آسانتر کند و هم به کاهش تورم کمک کند.
آگاهی: اگر درباره نحوه درمان آسیب خود اطمینان ندارید، از پزشک، فیزیوتراپیست یا مربی ورزشی کمک بگیرید و به توصیههای علمی تکیه کنید، نه باورهای قدیمی یا اطلاعات نادرست.
بارگذاری تدریجی: هرچه زودتر و تا جایی که درد اجازه میدهد، حرکت دادن و وارد کردن فشار تدریجی به عضو آسیبدیده را آغاز کنید. اسکولیه تأکید میکند که «حرکت دادن و استفاده از عضو» بخش مهمی از روند بهبود است.
خوشبینی: داشتن نگرش مثبت میتواند به روند بهبودی کمک کند. به گفته اسکولیه: «از فاجعهسازی ذهنی و بدبینانه نگاه کردن به آسیب خودداری کنید؛ بدن شما بهبود پیدا خواهد کرد.»
افزایش خونرسانی: انجام فعالیتهای هوازی باعث حفظ جریان خون مناسب در ناحیه آسیبدیده میشود. اگر راه رفتن برایتان دشوار است، دوچرخه ثابت یا شنا میتواند گزینه مناسبی باشد.
تمرین: پس از آنکه روند ترمیم آغاز شد، انجام تمرینهایی که باعث تقویت مفصل، عضله یا بافت آسیبدیده میشوند، به بازگشت کامل عملکرد عضو و پیشگیری از آسیب مجدد کمک میکند. برای انتخاب برنامه مناسب، بهتر است با یک فیزیوتراپیست یا مربی ورزشی مشورت کنید.
نظر شما