دولت مردمی و دولت‌مردان رفاه طلب

برگرفته از اندیشه های ایت الله سید محمد شیرازی
twitter share facebook share ۱۳۹۶ شهریور ۰۵ 740
برگرفته از اندیشه های ایت الله سید محمد شیرازی

آبادگری، از هر نوعی که باشد کار آسانی نیست، بلکه نیازمند پشتکار، جدیت و برنامه‌ریزی است. برای ساختن هر چیز، لازم است که سازنده در صحنه حضور داشته و با مدیریت حکیمانه خود به جنگ مشکلات رود؛ البته شروط دیگری نیز لازم است که زندگی ساده و زاهدانه -به ویژه در مورد مسؤولین و دولتمردان- از آن جمله می باشد.

در مقابلِ آنانکه همواره در تلاش برای ساختن جهانی بهتر هستند و در این مسیر هر گونه سختی را به جان می خرند، رفاه طلبان و عافیت جویان قرار دارند؛ کسانی که جز خود به کسی نمی اندیشند، تنها به دنبال لذت‌های زندگی بوده، در پی سیر کردن شکم خویش اند و به گرسنگی و نیاز فقیران و مستمندان وقعی نمی نهند. این شیوه از زندگی غالباً در بین پادشاهان و حاکمان و اطرافیان آنان دیده می‌شود؛ همچنین ثروتمندان و سرمایه‌دارانی که ثروت خود را از راه به بردگی کشیدن دیگران به‌دست آورده اند.

از‌این‌رو مشاهده قشر ثروتمند و مرفه جامعه غالباً خشم عمومی را بدنبال دارد، به ویژه اگر این مال و دارایی با پایمال نمودن حقوق دیگران بدست آمده باشد؛ امری که بیشتر در کشورهایی قابل مشاهده است که اصول و ارزش‌های انسانی در آن نادیده گرفته می شود.

شیوه زندگی رهبران، حکام، فرمانداران و پادشاهان در طول تاریخ، شاهد صدقی است بر راحت طلبی و عافیت جویی آنان. برای نمونه در زمان بنی‌امیه و بعد از آن می‌بینیم غلامان، زیردستان و نوکران، گرداگرد حاکمان را گرفته و خواسته‌های آنان را پاسخ می‌گفتند؛ حال انکه این نوع از حکومت‌داری مخالف سیره پیامبر اکرم و أمیرمؤمنان علی ـ علیهما السلام ـ است. تاریخ حکومتداری این دو بزرگوار گویای آن است که اصول رهبری ایشان مبتنی بر زهد و پارسایی بوده. جای بسی تأسف است که بعضی از سیاستمداران و حکمرانان کشورهای اسلامی در حال حاضر به ملت خویش ظلم و ستم روا می‌دارند و هرآنچه از امکانات و اسباب رفاه است، در انحصار خود درآورده اند.

آنان منافع اسلام و مسلمین را آن‌گونه که باید و شاید در اولویت قرار نداده، تنها به دنبال حکمرانی و گسترش سلطه، نفوذ و قدرت خویش اند و می کوشند تا از این طریق رفاه و آسایش را برای خود و اطرافیانشان تضمین‌کنند.

از این رو می بینیم که امروزه مسلمانان از بعضی سیاستمداران، احزاب، گروه‌ها، رهبران و حکامی که به زهد و پارسایی جز در کلام ایمان ندارند و اداره مملکت را بر پایه رفاه‌طلبی و عیش و نوش قرار داده‌‌اند، رنج می‌برند.

آیت‌الله العظمی سیدمحمد شیرازی (رحمه الله) در کتاب جهان و ساختاری نو می‌نویسد: «مجموعه‌ای از رهبران، احزاب و سازمان‌های اسلامی هستند که روش رفاه‌طلبی و خوش‌گذرانی را در پیش گرفته‌اند. در قصرها سکونت می‌کنند و ماشین‌های لوکس و گران قیمت سوار می‌شوند، با دختران زیبارو و از طبقه اجتماعی بالا ازدواج کرده، از لوازم خانگی پیشرفته و مدرن استفاده می‌کنند. به این ترتیب بین آنان و توده مردم فاصله ایجاد می شود؛ چراکه به‌طور طبیعی جامعه به افراد و سیاستمدارانی که در آسمان خراش‌ها زندگی می‌کنند و زندگی مرفه دارند و در عین حال از فقرا و مستمندان و اسلام و مسلمین دم می‌زنند، اعتماد نکرده و به آنان ایمان ندارند».

شواهدی روشن بر رفاه‌طلبی و خوشگذرانی سردمداران

شاید کسی این ایراد را مطرح کند که نوعی مبالغه در کلام شما وجود دارد و رهبران و سیاستمداران و حکام مسلمان، هرگز اموال و دارایی ملت را هدر نداده و از آن به نفع خویش استفاده نمی‌کنند؛ ولی تحقیق پیرامون سلوک و عملکرد آنان و اطرافیانشان در ارتباط با اموال و ثروت عمومی اثبات می‌کند که آنها بدون هیچ توجیهی این ثروت را هدر داده و اقشار محروم که صاحبان حقیقی این اموال هستند را نادیده می‌گیرند. اگر کسی بخواهد بر این سخن خرده بگیرد یا دلیل و سند مطالبه کند، کافی است که آمار خرید کاخ ها و برج‌ها در کشورهای اروپایی و غربی توسط این افراد را بررسی نماید. این سخنان برگرفته از ذهن خلّاق خیال پردازان نیست، بلکه شواهد و قرائن زیادی دالّ بر این ادعا وجود دارد. علاوه بر این، شرط‌بندی‌های چند میلیون دلاری که در سالون‌های قمار توسط بزرگان و حاکمان عربی صورت می‌‌گیرد اندوه را دو چندان می‌کند. این در حالی است که میلیون‌ها انسان محروم و نیازمند در همین کشورها تحت فشار اقتصادیی به سر می برند که توسط همین حکام و بزرگان ایجاد شده است.

آری سردمداران عافیت طلب، بانیان عقب‌ماندگی کشور و شکست جامعه مدنی هستند و با سیاست‌های اشتباه و خودخواهی این افراد، کشوری که می‌تواند فرصت‌های موفقیت را به‌طور مساوی و عادلانه در اختیار ملت قرار دهد، رو به زوال می رود. تاریخ اسلام شاهد نام آوران و بزرگانی بوده است که در زهد و پارسایی و ساده زیستی زبانزد بودند و منافع خویش را فدای منافع اکثریت مردم می کردند و حکومت امیرمؤمنان علی ـ علیه السلام ـ گواهی است بر این مطلب؛ اما حکام کنونی جوامع اسلامی از این اسوه‌های افتخارآمیز و بزرگ فاصله گرفتند و درحالیکه بیش از بقیه از زهد و ساده‌زیستی سخن می‌گویند، در عمل پارسایی را ترک گفته، رو به رفاه و تجمل گرایی آوردند.

آنان وانمود می کنند که پاسدار خوبی برای بیت المال و دارایی مسلمانانند، دائم از دین دم می‌زنند و سعی دارند با سخن زیبا مسلمانان را فریب دهند، غافل از اینکه زمان فریب و دروغ به سرعت به سر می رسد و دور نیست که توسط مردم رسوا گردند. مردم به خوبی حرف و عمل حکام مرفه و خوشگذران را در ترازوی عدل قرار می‌دهند و حقیقت را استخراج می‌کنند؛ چیزی که بسیار دردناک است، این است که برخی دین را بازیچه دست خود کرده و از آن برای سرپوش گذاشتن بر کارهای ناشایست خود استفاده می کنند؛ امری که امروزه در عراق شاهد هستیم.

آیت‌الله شیرازی در این باره می‌فرمایند: «کسی که دم از دین می‌زند باید که مانند پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و اهل‌بیت پاک او ـ علیهم السلام ـ رفتار کند. اگر مردم رؤسای سازمان‌ها و احزاب و گروه‌های اسلامی را برخلاف راه و روش پیامبر یافتند، می فهمند که آنان بهره‌ای از اسلام نبرده اند، پس از اطرافشان پراکنده شده و موجب شکست و سرافکندگی آنها خواهند شد».

بنابراین شایسته نیست که حکام با ثروت و اموال مردم زندگی خود را سر و سامان دهند و به دنبال خوشگذرانی و رفاه بوده، از آثار و فواید زهد و پارسایی چشم پوشند. زمامدارانی که اینگونه خود را آلوده زرق و برق دنیا کنند، منشأ مشکلات بسیاری خواهند شد که ناتوانی از ایجاد یک دولت پیشرفته و به روز از جمله این مشکلات است. در چنین شرایطی سازمان‌ها و احزاب و گروه‌های اسلامی به امور حاشیه‌ای و کم‌اهمیت می پردازند و به تأمین منافع ملت اهمیت نمی دهند. این امور باعث می شود که مردم سیاستمداران و احزاب و گروه‌ها را کنار گذاشته و از آنان حمایت نکنند. این همان مشکلی است که در کشور عراق پدید آمده و می بینیم که مردم از ناتوانی سیاستمداران در مدیریت امور دولتی به ستوه آمده‌اند.

آیت‌الله العظمی شیرازی (رحمه الله) به پاره ای از اسباب و عوامل عقب ماندگی جوامع اسلامی اشاره نموده، می‌فرماید: «یکی از اسباب عقب‌ماندگی مسلمانان و عدم توانایی احزاب و گروه‌ها برای رسیدن به قدرت این است که مردمی نبوده و عموم مردم از آنان بیزاری می جویند». مردم برای حمایت از افراد و نهادها باید ببینند که آیا سیاستمداران و مسؤولان در ساخت مملکتی پیشرفته و شکوفا جدی هستند یا خیر؟ آیا آنان می‌توانند دولتی ایجاد کنند که با شرایط معاصر همخوانی داشته و نه تنها در سخن بلکه در عمل نیز شعارهای خود را پیاده کنند؟ برای تحقق رشد و پیشرفت جامعه و ایجاد کشوری متمدن و توسعه یافته مردم باید بکوشند تا سطح فرهنگ را بالا برده و آموزش و تولید را افزایش دهند و این مهم با سیاستمدارانی دل‌سوز به حال مردم محقق می‌شود.

در این باره آیت‌الله العظمی شیرازی می‌فرمایند: «ما در تاریخ می‌‌خوانیم که بزرگترین رهبران اسلام یعنی پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله ـ و امیرمؤمنان علی ـ علیه السلام ـ همگی زندگی ساده همراه با زهد و قناعت داشته‌اند».

کوتاه سخن اینکه: ما مسلمانان در شیوه سیاست ورزی و مدیریت دولتی از میراث تاریخی با عظمتی برخورداریم. بنابراین رهبران و سیاستمداران ما باید از این تجربه‌ها بهره برند و به سیره شخصیت‌های بزرگی که در تاریخ جاودانه شدند تأسی جویند. چنانکه پیشتر ذکر کردیم، رسول اکرم(ص) و حضرت علی(ع) بهترین شیوه حکومت داری را به نمایش گذاشتند، به طوریکه در این دو دوره در سایه زهد و قناعت رهبران، فقر به کلی ریشه کن و حقوق ملت به طور یکسان پاسداشته شد. این همان اموری است که سیاستمداران امروزی باید آن را سرلوحه خویش قرار داده و از هرگونه رفاه طلبی و خوش‌گذرانی دور شوند و ثروت و منابع ملت‌ها را بیهوده هدر ندهند.

مترجم: محمد منوری

نظر شما