گوشی میتواند ابزاری برای حواسپرتی و اسکرول بیپایان باشد، اما میتواند وسیلهای برای مطالعه و یادگیری هم باشد. اگر قرار است بخشی از روزتان را با گوشی بگذرانید، انتخاب آگاهانه نوع استفاده میتواند تجربهای بسیار مفیدتر برای ذهن و حال روحی شما ایجاد کند.
گوشی هوشمند میتواند زندگی ما را بهتر کند؛ به شرطی که بدانیم چطور از آن استفاده کنیم. فناوری و زمانی که صرف آن میکنیم، ذاتاً نه خوب است و نه بد. اما به گفته جان الهای، استاد دانشگاه تولدو در اوهایو که در زمینه روانشناسی فضای مجازی تحقیق میکند، نوع استفاده از گوشی میتواند حتی در افراد سالم هم روی روحیه تأثیر منفی بگذارد.
بر اساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۵، بیشتر افراد زیر ۴۵ سال میگویند دوست دارند زمان کمتری را به نگاه کردن به صفحه نمایش اختصاص دهند. بسیاری از اپلیکیشنهای محبوب، از جمله تیکتاک، به شکلی طراحی شدهاند که توجه شما را تا جای ممکن نگه دارند و باعث شوند بیشتر از چیزی که قصد داشتید، در آنها بمانید. نکته اینجاست که بخش زیادی از این زمانی که در گوشی میگذرانیم، در نهایت حتی لذتبخش هم نیست.
اگر میخواهید رابطه سالمتری با گوشیتان داشته باشید، ابتدا باید خودتان را بشناسید. جوزف بایر، استاد دانشکده ارتباطات دانشگاه ایالتی اوهایو که درباره عادتهای مربوط به گوشی و شبکههای اجتماعی تحقیق میکند، میگوید باید بدانید در زندگی چه اهدافی دارید و از گوشی برای رسیدن به چه هدفی استفاده میکنید؛ سپس ببینید آیا این دو با هم هماهنگ هستند یا نه.
برای کم کردن زمان استفاده از گوشی راههای مختلفی وجود دارد، اما یک راه دیگر این است که به جای تلاش صرف برای کمتر استفاده کردن، نوع استفادهتان را تغییر دهید.
در ادامه، چند کاری را معرفی میکنیم که در مقایسه با ساعتها چرخیدن بیهدف در شبکههای اجتماعی، تجربه مثبتتری برای ذهن و مغزتان ایجاد میکنند.
۱. یک بازی آنلاین انجام دهید
فعال نگه داشتن ذهن برای مغز مفید است. پژوهشها نشان دادهاند بازیهای ویدئویی پرتحرک و سریع، مانند «کال آو دیوتی» و «فورتنایت»، میتوانند برخی تواناییهای شناختی را تقویت کنند. بازیهایی مانند جدول کلمات متقاطع و بازیهای رومیزی (بازیهای فکری و گروهی که معمولاً دور یک میز انجام میشوند) نیز با فواید شناختی ارتباط دارند.
حالا به لطف گوشیهای هوشمند، بسیاری از این بازیها را میتوان تقریباً هر جا که باشید انجام داد.
بایر خودش به بازیهای رومیزی علاقه دارد و یکی از بازیهای مورد علاقهاش «Wingspan» است که نسخه موبایلی هم دارد. در این نسخه، بازیکنان مجبور نیستند همزمان بازی کنند و میتوانند هر وقت فرصت داشتند نوبت خود را انجام دهند. مثلاً یکی از دوستان بایر که رواندرمانگر است، بین دو مراجعهکننده چند دقیقهای بازی میکند.
او میگوید حتی یک دقیقه بازی کردن در فاصله بین دو کار میتواند انرژی و حال بهتری به آدم بدهد.
بسیاری از بازیهای رومیزی معروف دیگر هم نسخه موبایلی دارند؛ از جمله کاتان، کدنیمز، بلیت تو راید، آرک نووا و ترافرمینگ مارس. البته منظور این نیست که ساعتها پای بازی بنشینید. نکته این است که اگر قرار است چند دقیقه از وقتتان را با گوشی بگذرانید، یک بازی که ذهن را درگیر میکند میتواند انتخاب بهتری از اسکرول بیپایان در شبکههای اجتماعی باشد.
۲. اپلیکیشنی برای خواندن کتاب نصب کنید
خواندن کتاب، مجله یا روزنامه برای مغز مفید است. پژوهشها، مطالعه را با طول عمر بیشتر و کاهش سرعت افت تواناییهای شناختی مرتبط دانستهاند.
اپلیکیشنهایی هستند که به شما اجازه میدهند به کتابهای الکترونیکی، کتابهای صوتی و مجلات دسترسی داشته باشید. همچنین می توانید از اپلیکیشنهای مختلف کتابخوان استفاده کنید تا همیشه کتابی که در حال خواندنش هستید همراهتان باشد؛ مثلاً در مسیر رفتوآمد یا زمانی که منتظر کسی هستید. در واقع، میتوان گوشی را از وسیلهای که حواس ما را مدام پرت میکند، به یک کتابخانه کوچک و همیشه در دسترس تبدیل کرد.
۳. برای سرگرمی مورد علاقهتان یک انجمن آنلاین پیدا کنید
گوشی میتواند شما را به دنیایی از اطلاعات و آدمهایی وصل کند که علایق مشترکی با شما دارند.
پژوهشها نشان دادهاند داشتن سرگرمی و پرداختن منظم به فعالیتهای مورد علاقه با سلامت روان بهتر ارتباط دارد. همچنین سرگرمیهای خلاقانه مانند هنر میتوانند به سالمتر ماندن مغز و به تعویق افتادن روند پیری آن کمک کنند.
برای پیدا کردن چنین جوامعی، میتوانید از انجمنهای آنلاین استفاده کنید. مثلاً در ردیت تقریباً برای هر سرگرمی و علاقهای میتوان یک انجمن پیدا کرد. بنابراین اگر به عکاسی، آشپزی، باغبانی، کتاب، فیلم یا هر سرگرمی دیگری علاقه دارید، به جای اینکه صرفاً محتوای تصادفی ببینید، در گوشیتان سراغ جامعهای بروید که درباره همان موضوع صحبت میکنند.
۴. یک اپلیکیشن مدیتیشن و ذهنآگاهی را امتحان کنید
پژوهشها نشان دادهاند تمرینهای ذهنآگاهی و مدیتیشن میتوانند در کاهش اضطراب مؤثر باشند و حتی چند دقیقه تمرین کوتاه نیز میتواند به ایجاد حالتی از آرامش همراه با هوشیاری کمک کند.
جالبتر اینکه ذهنآگاهی میتواند رابطه شما با خود گوشی را هم بهتر کند. پژوهشها نشان میدهند افرادی که بیشتر متوجه رفتار خود با گوشی هستند، کمتر درگیر استفاده افراطی و مشکلساز از آن میشوند.
الهای میگوید تفاوت مهمی وجود دارد بین کسی که آگاهانه تصمیم میگیرد چند دقیقه از گوشی استفاده کند و کسی که بدون اینکه متوجه گذشت زمان باشد، مدام صفحه را بالا و پایین میکند.
پس حتی اگر قرار است از گوشی استفاده کنید، چند دقیقه تمرکز و مدیتیشن میتواند انتخاب سالمتری از اسکرول کردن بیهدف باشد.
۵. یک زبان جدید یاد بگیرید
یادگیری زبان جدید یکی از راههای خوب برای فعال نگه داشتن مغز است. تحقیقات نشان دادهاند افرادی که به چند زبان صحبت میکنند، ممکن است دیرتر با مشکلات مرتبط با زوال شناختی مواجه شوند. در یک پژوهش نیز مغز افرادی که به دو یا سه زبان صحبت میکردند، از نظر برخی شاخصها شبیه مغز افرادی بود که حدود شش سال جوانتر بودند و تنها یک زبان میدانستند.
گوشی این امکان را فراهم کرده که تقریباً هر جا هستید، درس زبان بخوانید، به فایل صوتی گوش دهید یا با یک فرد بومی صحبت کنید.
شاید نتوانید هر روز ساعتها در یک کلاس حضوری به زبان مورد نظر صحبت کنید، اما میتوانید از زمانهایی که با گوشی در اختیار دارید برای یادگیری چند کلمه جدید، گوش دادن به یک درس کوتاه یا تمرین مکالمه استفاده کنید.
۶. چند چیز خوب را که بابتشان شکرگزار هستید یادداشت کنید
توجه کردن به اتفاقها و چیزهای خوبی که در زندگی داریم، میتواند حالمان را بهتر کند. تحقیقات نشان دادهاند احساس قدردانی بیشتر با تنهایی کمتر ارتباط دارد. بنابراین دفعه بعد که وسوسه شدید بیهدف شبکههای اجتماعی را بالا و پایین کنید، میتوانید به جای آن یک اپلیکیشن یادداشت باز کنید و چند دقیقه درباره روزتان بنویسید.
مثلاً سه اتفاق خوب روزتان را یادداشت کنید؛ حتی اگر خیلی ساده باشند: یک گفتوگوی خوب، غذای خوشمزه، یک تماس از طرف دوستتان یا حتی چند دقیقه هوای خوب.
اپلیکیشنهایی مانند Three Good Things و Gratitude هم برای همین کار طراحی شدهاند. اما حتی همان برنامه ساده یادداشت گوشی هم کاملاً کافی است. هدف این است که به جای تمرکز مداوم روی چیزهایی که دیگران در زندگیشان دارند، چند دقیقهای توجهتان را به چیزهای مثبت زندگی خودتان برگردانید.
۷. به یک دوست پیام بدهید، زنگ بزنید یا یک میم بامزه برای کسی بفرستید
تحقیقات نشان میدهند وقتی در کنار دیگران هستیم، معمولاً شادتر هستیم. حتی انجام بسیاری از فعالیتهای روزمره در کنار دوستان، لذت بیشتری دارد. اما اگر امکان دیدار حضوری وجود نداشته باشد، ارتباط از طریق گوشی میتواند نزدیکترین گزینه باشد.
پیام دادن، تماس گرفتن، فرستادن یک عکس یا میم خندهدار یا حتی هماهنگ کردن یک قرار برای دیدار حضوری، میتواند استفاده بسیار مفیدتری از گوشی باشد.
الهای میگوید استفاده غیرارتباطی از گوشی، مثلاً گوش دادن به شعر یا تماشای فیلم، ممکن است در کوتاهمدت لذتبخش باشد، اما معمولاً به اندازه ارتباط واقعی با دیگران رضایتبخش نیست. جالب اینکه ما اغلب میزان لذتبخشیِ ارتباط گرفتن با دیگران را دستکم میگیریم. تحقیقات نشان دادهاند وقتی بدون مقدمه به کسی پیام میدهیم یا با او تماس میگیریم، معمولاً هم خودمان و هم طرف مقابل بیشتر از آنچه انتظار داریم احساس خوبی پیدا میکنیم.
بنابراین لازم نیست گفتوگوی طولانی داشته باشید. گاهی یک پیام کوتاه مثل «یادت افتادم، گفتم یه سلامی بکنم» کافی است. حتی میتوانید برای دوستتان یک میم بامزه بفرستید یا چند دقیقه درباره برنامه دیدار بعدی صحبت کنید.
در نهایت، مسئله فقط این نیست که روزانه چند ساعت با گوشی کار میکنید. مهمتر از آن، این است که آن ساعتها را صرف چه چیزی میکنید.
گوشی میتواند ابزاری برای حواسپرتی و اسکرول بیپایان باشد، اما میتواند وسیلهای برای مطالعه، یادگیری، بازی فکری، آرامسازی ذهن، پرورش سرگرمیها و ارتباط با دیگران هم باشد. اگر قرار است بخشی از روزتان را با گوشی بگذرانید، انتخاب آگاهانه نوع استفاده میتواند تجربهای بسیار مفیدتر برای ذهن و حال روحی شما ایجاد کند.
منبع: واشنگتن پست
دیدگاه خوانندگان