ریزش مو در زنان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از عوامل ژنتیکی و بیماری گرفته تا کمبودهای تغذیهای، فشارهای جسمی و روانی و تغییرات هورمونی. پیدا کردن علت اصلی آن میتواند به کاهش، توقف یا حتی برگشت بعضی از انواع ریزش مو کمک کند.
ریزش مو در زنان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از عوامل ژنتیکی و بیماری گرفته تا کمبودهای تغذیهای، فشارهای جسمی و روانی و تغییرات هورمونی. کمپشت شدن یا ریزش مو میتواند نگرانکننده باشد، اما پیدا کردن علت اصلی آن میتواند به کاهش، توقف یا حتی برگشت بعضی از انواع ریزش مو کمک کند.
ما از متخصصان پوست درباره سه بیماری شایع که میتوانند زمینهساز ریزش مو باشند، نشانههایی که باید به آنها توجه کرد و روشهای درمانی موجود پرسیدیم. پاسخ آنها را در ادامه میخوانید.
اختلالات تیروئید
اختلالات تیروئید، از جمله پرکاری تیروئید، یعنی زمانی که تیروئید بیش از حد فعال است، و کمکاری تیروئید، یعنی زمانی که فعالیت آن کمتر از حد طبیعی است، میتوانند باعث ریزش مو شوند. این مشکلات بهویژه در زنان شایعاند؛ بر اساس آمارها، حدود یک زن از هر هشت زن در طول زندگی خود به نوعی اختلال تیروئید مبتلا میشود.
اختلالات تیروئید میتوانند چرخه طبیعی رشد مو را به هم بزنند و باعث نوعی ریزش موی معمولاً موقتی اما شدید شوند که به آن «تلوژن افلوویوم» گفته میشود. پریمی میرمرانی، متخصص پوست در شمال کالیفرنیا، میگوید در این حالت تعداد زیادی از موها زودتر از زمان طبیعی وارد مرحله استراحت شده و میریزند. دلیل این اتفاق این است که غده تیروئید سوختوساز بدن را تنظیم میکند و بر سرعت تبدیل مواد مغذی به انرژی تأثیر دارد.
میرمرانی برای توضیح این موضوع میگوید: «یا موتور بدن بیش از حد داغ کار میکند یا آنطور که باید کار نمیکند. واکنش بدن هم این است که برای اختصاص دادن منابع مهم به بخشهای ضروریتر، فولیکولهای مو را به جای مرحله رشد، وارد مرحله استراحت کند.»
ریزش موی ناشی از اختلال تیروئید معمولاً بهتنهایی اتفاق نمیافتد و علائم دیگری هم وجود دارد. برای مثال، پرکاری تیروئید میتواند باعث خستگی، کاهش وزن و تند یا نامنظم شدن ضربان قلب شود. کمکاری تیروئید نیز ممکن است باعث خستگی، افزایش وزن و کند شدن ضربان قلب شود. این اختلالات با آزمایش خون قابل تشخیص هستند.
به گفته ایمی مکمایکل، استاد پوست در دانشکده پزشکی دانشگاه ویک فارست، بیماریهای خودایمنی تیروئید یا برداشتن غده تیروئید نیز میتوانند باعث ریزش مو شوند.
ریزش موی ناشی از مشکلات تیروئید قابل درمان است، اما برای برطرف شدن آن به درمان، زمان و صبر نیاز است. پس از آنکه پزشک مشکل اصلی را با روشهایی مانند درمان هورمونی، دارو یا جراحی برطرف کرد و سطح هورمونهای تیروئید به حالت طبیعی برگشت، ممکن است شش تا ۹ ماه دیگر طول بکشد تا ریزش شدید مو متوقف شود و رشد مو دوباره به حالت عادی نزدیک گردد.
کمبود آهن
کمبود آهن شایع است و حدود یک نفر از هر سه آمریکایی را تحت تأثیر قرار میدهد. این کمبود ممکن است به «کمخونی ناشی از فقر آهن» منجر شود؛ وضعیتی که در آن میزان آهن بدن آنقدر پایین است که بدن نمیتواند به اندازه کافی هموگلوبین تولید کند. هموگلوبین پروتئینی در گلبولهای قرمز خون است که اکسیژن را در بدن جابهجا میکند.
کمبود آهن در زنان شایعتر است و میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله خونریزی شدید هنگام قاعدگی، مشکل در جذب آهن، دریافت ناکافی آهن از طریق غذا و عوامل دیگر. کمبود آهن میتواند باعث ریزش مو شود.
مکمایکل میگوید: «بدن با خودش میگوید من در شرایط فعلی این همه انرژی را صرف رشد مو میکنم، در حالی که اکنون مهمتر است انرژیام را صرف مقابله با کمخونی کنم تا رشد مو.»
پژوهشها نشان میدهند پایین بودن سطح «فریتین» نیز با انواع مختلف ریزش مو در زنان، از جمله تلوژن افلوویوم، ارتباط دارد. فریتین پروتئینی است که آهن را در سلولهای بدن ذخیره میکند. در یک مطالعه در سال ۲۰۲۵، مشخص شد ۲۸ درصد از افراد مبتلا به تلوژن افلوویوم سطح فریتین پایینی داشتند.
انجمن هماتولوژی آمریکا بهتازگی معیارهای جدیدی برای تشخیص کمبود آهن تعیین کرده است. بر اساس این معیارها، اگر سطح فریتین خون کمتر از ۳۰ نانوگرم در میلیلیتر باشد، میزان ذخایر آهن بدن کافی نیست. برای زنانی که قاعدگیهای شدید دارند و همچنین زنان باردار مبتلا به کمخونی، این آستانه ۵۰ نانوگرم در میلیلیتر است. در افرادی که به برخی بیماریهای التهابی یا سرطان مبتلا هستند، این آستانه ۱۰۰ نانوگرم در میلیلیتر در نظر گرفته میشود.
آنتونلا توستی، استاد پوست در دانشگاه میامی، میگوید: «من میخواهم سطح فریتین بالاتر از ۳۰ باشد. بهخصوص وقتی این میزان به کمتر از ۱۵ نانوگرم در میلیلیتر میرسد، با ریزش بیش از حد مو ارتباط دارد.»
زنانی که رژیم غذایی محدودی دارند و ممکن است آهن کافی از غذا دریافت نکنند، افرادی که مشکل جذب مواد غذایی دارند و زنانی که قاعدگیهای بسیار شدید دارند، بیشتر در معرض پایین بودن سطح آهن قرار دارند.
وقتی کمبود آهن برطرف شود، رشد مو نیز باید بهتدریج به حالت طبیعی برگردد. درمان ممکن است شامل مصرف مکمل آهن به صورت خوراکی یا دریافت آهن از طریق تزریق وریدی باشد. با این حال، برای مشاهده بهبود قابلتوجه در مو ممکن است چند ماه زمان لازم باشد. پزشک ممکن است توصیه کند مواد غذایی سرشار از آهن را نیز بیشتر مصرف کنید؛ از جمله گوشت قرمز، مرغ و ماهی، حبوبات، سبزیجات برگسبز، دانهها و مغزها.
مشکلات هورمونی
بسیاری از زنان ممکن است همزمان با تغییرات هورمونی، مانند دوران بارداری، یائسگی یا حتی شروع یا قطع مصرف قرصهای ضدبارداری، متوجه ریزش مو شوند.
اما ریزش مو میتواند یکی از علائم «سندروم متابولیک تخمدانی چندغدهای» یا PMOS نیز باشد. این اختلال هورمونی که پیشتر با نام «سندروم تخمدان پلیکیستیک» یا PCOS شناخته میشد، حدود ۵ تا ۶ میلیون زن را در آمریکا تحت تأثیر قرار داده است.
افراد مبتلا به PMOS ممکن است با رشد بیش از حد موهای صورت یا بدن مواجه شوند؛ برای مثال، موهای ضخیم و تیره روی سینه، شکم، بالای لب یا چانه. اما همزمان ممکن است موهای سرشان نیز کمپشت شود.
PMOS معمولاً باعث ریزش شدید و ناگهانی مو نمیشود. در این بیماری، افزایش هورمون تستوسترون باعث افزایش تبدیل آن به هورمونی به نام «دیهیدروتستوسترون» یا DHT میشود. این هورمون باعث کوچکتر شدن فولیکولهای مو و در نتیجه نازکتر شدن تارهای مو میشود. به گفته میرمرانی، این همان الگویی است که در «ریزش موی الگوی زنانه» دیده میشود.
PMOS علاوه بر تغییرات مربوط به مو، میتواند علائمی مانند آکنه، نامنظم شدن قاعدگی، ناباروری، اضافهوزن و مشکلات دیگر ایجاد کند.
یکی از رایجترین درمانها برای ریزش موی الگوی زنانه، دارویی به نام ماینوکسیدیل است که با نام تجاری روگین نیز فروخته میشود. با این حال، از آنجا که ماینوکسیدیل ممکن است باعث رشد مو در قسمتهای دیگر بدن، از جمله صورت شود، در افراد مبتلا به PMOS باید با احتیاط مصرف شود.
اسپیرونولاکتون، دارویی که معمولاً برای درمان فشار خون بالا استفاده میشود، نیز گاهی خارج از کاربرد رسمی آن برای کاهش اثر هورمونهای مردانه تجویز میشود. این دارو میتواند به رشد دوباره مو کمک کند.
میرمرانی همچنین میگوید گاهی فیناستراید را نیز برای زنان مبتلا به ریزش موی الگوی زنانه، تجویز میکند. فیناستراید یک داروی خوراکی است که برای درمان ریزش موی ارثی در مردان تأیید شده است. این دارو از تبدیل تستوسترون به DHT جلوگیری میکند و در نتیجه میتواند مانع کوچک شدن فولیکولهای مو شود.
با این حال، سازمان غذا و داروی آمریکا درباره احتمال ایجاد ناهنجاریهای مادرزادی هشدار داده است. به همین دلیل، فیناستراید برای زنان باردار یا زنانی که قصد بارداری دارند توصیه نمیشود.
ممکن است نتوان کوچک شدن فولیکولهای مو را به طور کامل معکوس کرد، اما با درمان و کاهش اثر هورمونهای مردانه، بهویژه اگر درمان زود شروع شود، میتوان بهبود قابلتوجهی ایجاد کرد.
میرمرانی برای توضیح روند این تغییر میگوید: «آن را مثل تبدیل شدن یک تنه درخت بزرگ به شاخهای ظریفتر و باریکتر تصور کنید. وقتی مو بیش از حد نازک و کوچک شده باشد، بازگرداندن آن به موهای ضخیم و طبیعی بسیار دشوارتر است. اگر زودتر برای درمان اقدام کنید، احتمال بازگشت مو بیشتر خواهد بود.»
دیدگاه خوانندگان