خصومت و خشم نسبت به اسرائیل امروز یکی از معدود موضوعاتی است که جناح راست و چپ در سیاست آمریکا را به یکدیگر نزدیک میکند. هر دو جناح اکنون اسرائیل را مانند یک قلدر منطقهای میبینند؛ کشوری دردسرساز که منطقه را بیثبات میکند و برای آمریکا سودی ندارد
با ادامه فرسایش اجماع سیاسی در آمریکا بر سر حمایت از اسرائیل، نگرانیها در اسرائیل افزایش یافته است که این تغییر ممکن است برگشتناپذیر باشد. پیروزی عبدل السید در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات برای کرسی سنای ایالت میشیگان در این هفته، یکی از نشانههای این روند بود.
منتقدان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، میگویند تمرکز کامل او بر ایجاد روابط نزدیک با دولت ترامپ ممکن است به قیمت از دست رفتن آینده رابطه آمریکا و اسرائیل تمام شده باشد.
نارضایتی از حمایت آمریکا از اسرائیل بر برخی از مهمترین انتخابات مقدماتی حزب دموکرات در سال جاری سایه انداخته است؛ از جمله در نیویورک، کلرادو و میشیگان. در میشیگان، عبدال السید که از منتقدان سرسخت کمکهای نظامی آمریکا به اسرائیل است، در برابر هالی استیونز قرار گرفت؛ نامزدی که کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل، معروف به آیپک، و گروههای وابسته به آن بیش از ۳۰ میلیون دلار برای حمایت از او هزینه کرده بودند.
اختلافنظر درباره اسرائیل، هرچند با شدت کمتری، در میان رأیدهندگان جمهوریخواه نیز در حال افزایش است. بر اساس نظرسنجی مشترک واشنگتنپست و مؤسسه ایپسوس که ماه گذشته انجام شد، اکثریت آمریکاییها خواهان کاهش یا پایان حمایت نظامی آمریکا از اسرائیل هستند. این رقم در میان دموکراتها به نزدیک سهچهارم میرسد.
نتانیاهو که در طول دوران سیاسی خود بارها توانسته از بحرانها جان سالم به در ببرد، در ماه اکتبر انتخابات در پیش دارد و مخالفانش به دنبال بازتنظیم روابط با آمریکا هستند.
نتانیاهو بیش از یک دهه، در حالی که آشکارا دوستی خود با دونالد ترامپ را تقویت میکرد، ظاهراً بر این امید تکیه داشت که اگر دموکراتها روزی از حمایت از اسرائیل فاصله بگیرند، حزب جمهوریخواه همچنان یک پشتوانه دائمی برای اسرائیل باقی خواهد ماند. اما اکنون این محاسبات نیز در حال فروپاشی است، زیرا اسرائیل در میان جمهوریخواهان هم به موضوعی اختلافبرانگیز تبدیل شده است.
نتانیاهو که ماه گذشته با ترامپ دیدار کرد، همچنان با اطمینان سخن میگوید و به مردم اسرائیل اطمینان میدهد که روابط شخصی او با رئیسجمهور آمریکا «بسیار خوب» است. اما مقامها و تحلیلگران اسرائیلی عمیقاً نگران هستند.
یائیر لاپید، رهبر مخالفان و نخستوزیر پیشین اسرائیل، ماه گذشته در کنفرانس هرتزلیا، یک نشست امنیتی در اسرائیل، گفت: «روابط خارجی اسرائیل هیچگاه تا این اندازه در وضعیت بدی قرار نداشته است.» او معتقد بود که این انزوای فزاینده هنوز قابل جبران است، زیرا «در سراسر جهان این درک وجود دارد که مشکل، خود اسرائیل نیست، بلکه دولتی است که بر اسرائیل حکومت میکند.»
یائل اشترنهل، استاد تاریخ و مطالعات آمریکا در دانشگاه تلآویو، گفت: «خصومت و خشم نسبت به اسرائیل امروز یکی از معدود موضوعاتی است که جناح راست و چپ در سیاست آمریکا را به یکدیگر نزدیک میکند. هر دو جناح اکنون اسرائیل را مانند یک قلدر منطقهای میبینند؛ کشوری دردسرساز که منطقه را بیثبات میکند و برای آمریکا سودی ندارد.»
برخی اسرائیلیها نگرانند مخالفت با جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران نیز این نگاه را تقویت کند.
ایتان گلبوا، کارشناس روابط آمریکا و اسرائیل در دانشگاه رایشمن، در کنفرانس هرتزلیا گفت: «دوحزبی بودن حمایت آمریکا یکی از عناصر اصلی رابطه ویژه آمریکا و اسرائیل بود.» به گفته او، این ویژگی «به دلیل تحولات درون حزب دموکرات از بین رفته، اما دلیل دیگر آن این است که نتانیاهو از سال ۲۰۱۲ به بعد در کنار جمهوریخواهان قرار گرفته است.»
جنگ غزه و این تصور که نتانیاهو ترامپ را به سمت جنگ با ایران سوق داده، شکاف میان دو کشور را بیش از پیش عمیق کرده است؛ بهویژه در شرایطی که شمار بیشتری از آمریکاییها معتقدند آمریکا بیش از اندازه از اسرائیل حمایت میکند.
مایکل اورن، سفیر پیشین اسرائیل در آمریکا، گفت: «این نخستین بار در تاریخ روابط ما با آمریکا است که هیچ راه چارهای نداریم.» او توضیح داد: «در گذشته، هرگاه اسرائیل با یک دولت جمهوریخواه مشکل پیدا میکرد، به سراغ دموکراتها میرفت و برعکس.»
اشترنهل معتقد است پوشش رسانههای داخلی اسرائیل باعث شده بخش زیادی از افکار عمومی این کشور از میزان سقوط جایگاه بینالمللی اسرائیل بیخبر بماند.
او گفت: «شکاف میان نحوه پوشش جنگ غزه در اسرائیل، که عمدتاً از زاویه دید ارتش اسرائیل بود، و نحوه پوشش آن در سایر نقاط جهان، که بر فاجعه انسانی فلسطینیان تمرکز داشت، بسیار دشوار است. اسرائیلیها در یک حباب اطلاعاتی زندگی میکنند و به همین دلیل از اینکه ترامپ و حزب جمهوریخواه اکنون بهتدریج از آنها خسته میشوند، شوکه شدهاند.»
گیل تالشیر، تحلیلگر سیاسی دانشگاه عبری، گفت ترامپ بهطور نظاممند در حال فاصله گرفتن از ادبیات و مواضع نخستوزیر اسرائیل است. او گفت: «در ابتدا، وقتی ترامپ میگفت نتانیاهو نخستوزیر دوران جنگ است، این حرف شبیه تعریف و تمجید به نظر میرسید. اما حالا وقتی این حرف را میزند، در واقع منظورش این است که با نتانیاهو نمیتوان جبهههای جنگ را بست و نمیتوان به صلح رسید.»
اسرائیلیها بیش از انتخابات مقدماتی آمریکا، که موضوعی نسبتاً فرعی در این کشور محسوب میشود، بر انتخابات پیش روی خودشان تمرکز دارند. منتقدان نتانیاهو معتقدند سیاست خارجی او بیش از هر چیز تحت تأثیر تلاش برای حفظ موقعیت سیاسی داخلیاش قرار دارد.
اگرچه ارتشهای آمریکا و اسرائیل در سالهای اخیر به ندرت تا این اندازه هماهنگ عمل کرده بودند که در جنگ با ایران، توافق آتشبس ترامپ با ایران در ماه ژوئن برای برخی اسرائیلیها ناخوشایند بود. نتانیاهو تلاش کرده اختلافات بر سر این موضوع را کماهمیت جلوه دهد، اما متحدان سیاسی و رسانهای او کاخ سفید را به دلیل آنچه ضعفها و کاستیهای جنگ میدانستند، مورد انتقاد قرار دادند. این آتشبس از آن زمان فروپاشیده است.
تالشیر گفت: «نتانیاهو در حال انجام بازی بسیار خطرناکی است؛ او روابط اسرائیل با آمریکا، جمهوریخواهان، دولت ترامپ و البته رئیسجمهور آینده، چه دموکرات باشد و چه جمهوریخواه، را به خطر میاندازد.»
با تغییر دیدگاه آمریکاییها نسبت به اسرائیل، برخی مقامهای اسرائیلی خواهان تغییرات اساسی در میزان وابستگی اسرائیل به واشنگتن شدهاند.
اورن گفت: «اسرائیل باید سبد روابط خارجی خود را متنوعتر کند. هیچ جایگزینی برای آمریکا وجود ندارد و قرار نیست ما با روسیه یا چین متحد شویم. اما در عین حال نباید تا این اندازه به آمریکا وابسته باشیم.»
نتانیاهو در اظهارات عمومی خود خواهان افزایش تولید مستقل مهمات در اسرائیل شده است، اما برخی دیگر بر وابستگی عمیق و ساختاری اسرائیل به آمریکا تأکید دارند.
گلبوا گفت: «اسرائیل در آینده نزدیک مجبور خواهد بود برای بقای خود در آمریکا مبارزه کند، زیرا این جنگ نشان داده است که اسرائیل کاملاً به آمریکا وابسته است.»
اشترنهل گفت: «سؤال بزرگ، نسل جوان جمهوریخواهان است.» او به معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، اشاره کرد که اخیراً از مقامهای اسرائیلی که با توافق ایران مخالفت کرده بودند، انتقاد کرده است.
او افزود: «برای ونس، اسرائیل بهعنوان یک بار اضافی دیده میشود؛ کشوری که برای آمریکا دردسر ایجاد میکند. و من هیچ تردیدی ندارم که اگر او رئیسجمهور شود، سیاست آمریکا در قبال اسرائیل متفاوت خواهد بود.»
این تغییر با افزایش تردید و بدبینی نسل جوان آمریکایی نسبت به اسرائیل نیز همخوانی دارد.
جسی واینبرگ، پژوهشگر روابط آمریکا و خاورمیانه در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، درباره نتایج انتخابات مقدماتی میشیگان گفت: «این نتایج نشاندهنده روند گستردهتری است که در آن نسل جوانتر بهطور آشکاری ضداسرائیلی است.» او تأکید کرد که جنگ غزه «برای بسیاری از رأیدهندگان جوان به یکی از لحظات تعیینکننده سیاسی تبدیل شده است.»
اشترنهل گفت: «نمیتوان عمق خصومت نسل جوانتر دموکراتها در آمریکا نسبت به اسرائیل را بیش از حد برآورد کرد. اسرائیل امروز در نگاه آنها به یک امپراتوری شرور تبدیل شده است و من نمیبینم که با افزایش سن، این نسل موضع خود را در قبال اسرائیل نرمتر کند.»
در هر دو کشور، بسیاری روی کار آمدن یک دولت جدید در اسرائیل را فرصتی برای ترمیم روابط با واشنگتن میدانند.
تالشیر گفت نامزدهایی که به دنبال جایگزینی نتانیاهو هستند، چه نفتالی بنت باشد و چه گادی آیزنکوت، باید با هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه روابط برقرار کنند و همزمان برای تغییر نگاه افکار عمومی آمریکا نیز تلاش نمایند تا «روابط دوجانبه را مستقل از سیاستهای نتانیاهو از نو تنظیم کنند.»
اورن پرسید: «اگر دولت متفاوتی در اسرائیل روی کار بیاید، چقدر فرصت برای جبران خسارت خواهیم داشت؟» و پاسخ داد: «سخاوتمندانهترین برآورد، حدود سه هفته است.»
اضافة نظر