کاخ سفید همزمان با گفتگوهای دیپلماتیک با تهران، در حال رایزنی با شماری از ایرانیـآمریکاییهای سرشناس است تا در صورت کنار رفتن رهبر جمهوری اسلامی، از آنها برای مدیریت دورهٔ گذار احتمالی استفاده شود.
یک منبع نزدیک به تلاشهای آمریکا برای یافتن جایگزینی برای رژیم کنونی ایران به روزنامه The National گفته است که جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نقش پررنگی در این روند دارد. به گفتهٔ این منبع، کوشنر در حال کمک به شکلدهی گروهی از رهبران تجاری ایرانیـآمریکایی است تا دربارهٔ ایجاد نوعی نهاد انتقالی که در صورت فروپاشی رژیم بتواند به ادارهٔ ایران کمک کند، مشاوره دهند.
منبع دومی نیز تأیید کرده که کوشنر در این روند دخیل است. کاخ سفید از اظهارنظر رسمی دربارهٔ این گزارش خودداری کرده است.
این در حالی است که همزمان، تلاشهای دیپلماتیک کشورهای عربی خلیج فارس برای جلوگیری از شعلهور شدن جنگ در منطقه، زمینهساز مذاکرات آمریکا و ایران شده است.
منبع اول که خود در جریان گفتوگوهای کاخ سفید حضور دارد، همچنین گفته است دولت ترامپ قصد دارد نشستی از چهرههای مخالف جمهوری اسلامی را در پالمبیچِ فلوریدا، محل اقامت ترامپ در مجموعهٔ مارالاگو، برگزار کند. به گفتهٔ او، این نشست ممکن است حتی در همین آخر هفته برگزار شود، هرچند هماهنگیهای لجستیکی آن پیچیده است. هنوز مشخص نیست که برگزارکنندگان قصد دارند این جلسه را در خود مارالاگو برگزار کنند یا در مکانی نزدیک به آن.
ترامپ در آستانهٔ مذاکرات هستهای روز جمعه در عمان، در حال بررسی چند مسیر کاملاً متفاوت دربارهٔ ایران است؛ مسیرهایی که هر کدام ریسک سیاسی و عدم قطعیت ژئوپولیتیکی بالایی دارند.
اگر تهران حاضر شود امتیازهای بزرگی بدهد — از جمله در برنامهٔ هستهای، برد موشکهای بالستیک، و نحوهٔ برخورد با مردم خود — ترامپ میتواند از این مسیر، راهی برای پرهیز از درگیری نظامی پیدا کند.
اما عقبنشینی از حملهٔ نظامی پس از آنکه آمریکا یک «ناوگان عظیم» در نزدیکی ایران مستقر کرده و ترامپ گفته بود کشورش «کاملاً آمادهٔ شلیک» است، بسیاری از ایرانیان را خشمگین خواهد کرد. بخش بزرگی از جامعهٔ ایران این عقبنشینی را بهمنزلهٔ جسورتر شدن رژیم پس از کشته شدن هزاران معترض میدانند؛ بهویژه پس از آنکه ترامپ از ایرانیان خواست به اعتراض ادامه دهند و گفت «کمک در راه است».
جامعهٔ ایرانیان خارج از کشور در آمریکا، بزرگترین دیاسپورای ایرانی در جهان است. برآوردها متفاوت است، اما بیش از ۵۰۰ هزار نفر با ریشهٔ ایرانی در آمریکا زندگی میکنند؛ از جمله شمار زیادی از بازرگانان موفق و چهرههای بانفوذ که خواهان پایان یافتن حکومت خامنهای و گشایش ایران برای نخستین بار از زمان انقلاب ۱۹۷۹ هستند.
از جمله چهرههایی که برای تغییر رژیم در ایران تلاش میکنند، رضا پهلوی، فرزند آخرین شاه ایران است که در تبعید زندگی میکند. او شبکهٔ گستردهای از هواداران در خارج از کشور دارد و در اعتراضات اخیر نیز نام او بارها از سوی معترضان شنیده شد. پهلوی پیشتر گفته بود که مایل است خود را بهعنوان یک «رهبر دوران گذار» مطرح کند و ادعا کرده که بهدنبال قدرت سیاسی دائمی نیست، مگر آنکه مردم ایران از طریق رأیگیری چنین بخواهند.
با این حال، هنوز مشخص نیست رضا پهلوی تا چه اندازه در گفتوگوهای جاری کاخ سفید نقش دارد.
مذاکرات عمان از سوی آمریکا با هدایت جرد کوشنر و استیو ویتکاف، فرستادهٔ ویژهٔ آمریکا، انجام میشود و در طرف ایرانی، عباس عراقچی، وزیر خارجهٔ ایران، حضور دارد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که دیپلماسی همیشه «اولین گزینه» ترامپ است.
با این حال، او هشدار داد: «در حالی که این مذاکرات در جریان است، باید به رژیم ایران یادآوری کنم که رئیسجمهور، بهعنوان فرماندهٔ کل قدرتمندترین ارتش تاریخ جهان، گزینههای زیادی غیر از دیپلماسی در اختیار دارد.»
او افزود که خواستهٔ اصلی ترامپ «صفر شدن توان هستهای ایران» است. مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ آمریکا، نیز روز چهارشنبه گفت برای آنکه مذاکرات «معنادار» باشد، باید شامل محدود کردن برد موشکهای بالستیک ایران شود و همچنین به «حمایت ایران از گروههای تروریستی در منطقه»، برنامهٔ هستهای، و رفتار حکومت با مردم خودش بپردازد.
آیتالله خامنهای روز یکشنبه هشدار داده بود که هرگونه حملهٔ آمریکا به ایران، به درگیری منطقهای منجر خواهد شد.
ترامپ معمولاً در مسائل سیاست خارجی به اعضای مورد اعتماد حلقهٔ نزدیک خود تکیه میکند؛ بهویژه جرد کوشنر و استیو ویتکاف. هر دو پیشتر نقش مهمی در ابتکار «هیئت صلح» ترامپ برای غزه داشتند.
الکس وطن خواه، پژوهشگر ارشد مؤسسهٔ خاورمیانه، میگوید رژیم ایران تلاش میکند بازگشت آمریکا به میز مذاکره را نشانهٔ ضعف یا نداشتن گزینههای دیگر جلوه دهد. او میافزاید که با وجود انجام مذاکرات، بسیاری از تحلیلگران در واشنگتن همچنان معتقدند اقدام نظامی محتملترین سناریو است.
تریتا پارسی، معاون مؤسسهٔ کوئینسی برای سیاست مسئولانه، میگوید اسرائیل بهشدت برای حملهٔ نظامی لابی میکند. به گفتهٔ او: «هرچه زمان بیشتری بگذرد، ترامپ — که آدمی عجول است — بیشتر متقاعد میشود که باید دست به اقدام نظامی بزند. او انرژی لازم برای مقاومت مداوم در برابر فشار اسرائیلیها را نخواهد داشت.»
ادموند فیتون-براون، سفیر پیشین بریتانیا در یمن (۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷)، نیز گفته است بعید به نظر میرسد تهران امتیازهایی بدهد که آمریکا بتواند آنها را بهعنوان یک موفقیت بزرگ معرفی کند.
او گفت: «و همینجا است که به نظر من احتمال درگیری نظامی بیش از عدم آن است، چون تصور نمیکنم آمریکا بتواند بدون گرفتن امتیازهای اساسی از ایران، از مذاکرات کنار بکشد؛ آن هم بدون آنکه رئیسجمهور متحمل ضربهٔ جدی حیثیتی شود.»
منبع: نشنال نیوز
نظر شما