بسیاری از مردم تصور می‌کنند مشکلات مربوط به گوش و حلق و بینی هیچ‌وقت اورژانسی نیستند، درحالی‌که بعضی از آن‌ها می‌توانند بسیار جدی باشند. برای شناخت این علائم هشداردهنده، از سه متخصص پرسیدیم که مردم باید به کدام نشانه‌ها بیشتر توجه کنند.
ممکن است به دلیل عفونت‌های مکرر سینوس به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. فرد دیگری شاید به‌خاطر توده‌ای در تیروئید، گرفتگی صدایی که پس از سرماخوردگی برطرف نمی‌شود یا مشکلات تنفسی هنگام خواب به این متخصص نیاز داشته باشد. همه این مشکلات در حوزه تخصص پزشکان گوش، حلق و بینی قرار می‌گیرند.
این پزشکان که در اصطلاح تخصصی «اتولارینگولوژیست» نامیده می‌شوند، بیماری‌های گوش، بینی، گلو و بخش زیادی از ناحیه سر و گردن را تشخیص می‌دهند و درمان می‌کنند. مشکلات شنوایی، بلع، تنفس و صدا نیز در همین حوزه قرار دارند. برخی از این مشکلات ممکن است به رسیدگی فوری پزشکی نیاز داشته باشند.
دکتر رایان سالوادور، جراح متخصص گوش، حلق و بینی در مرکز تخصصی سینوس و خروپف در شهر آستین آمریکا، می‌گوید بسیاری از مردم تصور می‌کنند مشکلات این حوزه هیچ‌وقت اورژانسی نیستند، درحالی‌که بعضی از آن‌ها می‌توانند بسیار جدی باشند.
برای شناخت این علائم هشداردهنده، از سه متخصص گوش، حلق و بینی پرسیده شده است که مردم باید به کدام نشانه‌ها بیشتر توجه کنند.
۱. کاهش ناگهانی شنوایی در یک گوش
تصور کنید به تلفن پاسخ می‌دهید و متوجه می‌شوید صدای طرف مقابل را به‌سختی از گوش چپ می‌شنوید، اما وقتی گوشی را به گوش راست نزدیک می‌کنید، همه‌چیز طبیعی است. ممکن است تصور کنید گوشتان گرفته است و به‌زودی باز می‌شود. اما به گفته دکتر سالوادور، کاهش ناگهانی شنوایی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی باشد.
یکی از علت‌های احتمالی، نوعی کم‌شنوایی به نام «کم‌شنوایی حسی‌عصبی ناگهانی» است که گوش داخلی را درگیر می‌کند. تشخیص ندادن به‌موقع این عارضه ممکن است پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.
سالوادور برای توضیح این موضوع به تجربه پدرش اشاره می‌کند. پدر او به مرکز درمانی مراجعه کرده بود، اما پزشکان تصور کردند مایع پشت پرده گوش باعث مشکل شده است. زمانی که او سرانجام به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرد، حدود هشت هفته از شروع مشکل گذشته بود. به گفته سالوادور، پدرش اکنون شنوایی آن گوش را به‌طور کامل از دست داده است.
متخصص می‌تواند با معاینه گوش و انجام آزمایش شنوایی، علت مشکل را مشخص کند. اگر کم‌شنوایی از نوع حسی‌عصبی ناگهانی باشد، درمان با داروهای کورتونی ممکن است به بازگشت شنوایی کمک کند؛ اما هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال موفقیت بیشتر است.
بنابراین، اگر ناگهان شنوایی یک گوش خود را از دست دادید، مراجعه فوری به پزشک ضروری است؛ حتی اگر فقط احساس گرفتگی یا پری گوش دارید یا به‌تازگی سرما خورده‌اید.
۲. توده‌ای در گردن که درد ندارد
ممکن است هنگام اصلاح صورت متوجه برجستگی تازه‌ای در گردن شوید یا آن را هنگام نگاه کردن در آینه ببینید. چون این توده درد ندارد، شاید تصور کنید مسئله مهمی نیست.
دکتر آرنبیورن توسِت، مدیر جراحی سر و گردن در بیمارستان دانشگاه گود ساماریتان و مرکز سلامت کاتولیک نیویورک، می‌گوید بسیاری از بیماران با همین استدلال مراجعه به پزشک را به تأخیر می‌اندازند. آن‌ها می‌گویند چون توده درد ندارد و علامت دیگری هم احساس نمی‌کنند، جای نگرانی نیست. درحالی‌که درد نداشتن، معیار قابل‌اعتمادی برای تشخیص بی‌خطر بودن یک توده نیست. چنین برجستگی‌ای ممکن است ناشی از بزرگ شدن غدد لنفاوی، وجود گره در تیروئید یا رشد غیرطبیعی در غدد بزاقی باشد. در بعضی موارد نیز توده می‌تواند نشانه سرطان باشد.
دکتر شان دسای، رئیس بخش گوش، حلق و بینی در کالج پزشکی نیویورک و مرکز پزشکی وستچستر، از دانشجوی پزشکی‌ای یاد می‌کند که تصور می‌کرد توده گردنش به سرماخوردگی مربوط است. او هشت ماه با این توده زندگی کرد تا سرانجام مشخص شد که به تومور غده بزاقی مبتلاست.
اگر توده تازه‌ای در گردن ظاهر شده و علت مشخصی ندارد، یا بیش از دو هفته باقی مانده است، بهتر است برای بررسی آن به پزشک مراجعه کنید.
۳. گلودردی که به‌تدریج شدیدتر می‌شود
گلودرد معمولاً مشکل غیرعادی‌ای نیست، اما اگر درد به‌تدریج شدیدتر شود و حتی بلعیدن آب یا غذا را دشوار کند، باید آن را جدی گرفت.
دکتر سالوادور به‌ویژه درباره گلودردی نگران است که با گذشت زمان بدتر می‌شود و با علائمی مانند دشواری در باز کردن دهان یا تغییر صدا همراه است. در این شرایط، ممکن است صدا حالت گرفته و نامعمولی پیدا کند؛ به‌طوری‌که فرد انگار با وجود چیزی در دهانش صحبت می‌کند.
این علائم می‌توانند نشانه آبسه اطراف لوزه باشند؛ یعنی تجمع چرک در بافت‌های اطراف لوزه که ممکن است به عارضه‌ای خطرناک تبدیل شود.
اگر تورم گلو تنفس را دشوار کرده است، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید. همچنین گلودردی که به‌سرعت بدتر می‌شود و با دشواری در بلع، باز کردن دهان یا صحبت کردن همراه است، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد.
۴. وقفه‌های تنفسی هنگام خواب
شاید همسرتان بگوید که هنگام خواب خروپف می‌کنید. اما گاهی مشکل اصلی خروپف نیست؛ بلکه لحظاتی است که تنفس شما متوقف می‌شود و پس از چند ثانیه، با نفس‌نفس زدن دوباره شروع می‌شود. ممکن است خودتان اصلاً متوجه این اتفاق نشوید.
دکتر دسای می‌گوید یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی که باید به آن توجه کرد، همین وقفه‌های تنفسی است. این حالت می‌تواند نشانه «آپنه انسدادی خواب» باشد؛ اختلالی که در آن راه هوایی هنگام خواب باریک یا مسدود می‌شود و تنفس برای مدتی متوقف می‌ماند. افراد مبتلا ممکن است با وجود خوابیدن در طول شب، صبح‌ها همچنان احساس خستگی کنند. آپنه خواب درمان‌نشده همچنین می‌تواند خطر ابتلا به فشار خون بالا را افزایش دهد.
خواب‌آلودگی شدید در طول روز نیز از نشانه‌های مهم این اختلال است. دکتر دسای به‌ویژه نگران افرادی است که هنگام رانندگی به‌سختی بیدار می‌مانند؛ وضعیتی که می‌تواند جان خود فرد و دیگران را به خطر بیندازد.
اگر همسرتان از وقفه‌های تنفسی شما هنگام خواب خبر می‌دهد یا در طول روز به‌شدت خواب‌آلود هستید، موضوع را با پزشک در میان بگذارید. آزمایش خواب می‌تواند مشخص کند که آیا آپنه خواب علت این علائم است یا خیر. این اختلال در صورت درمان نشدن ممکن است پیامدهای جدی داشته باشد.
۵. تورم اطراف چشم هنگام ابتلا به عفونت سینوس
عفونت سینوس‌ها می‌تواند باعث احساس فشار و درد در اطراف چشم شود. اما اگر هنگام ابتلا به عفونت سینوسی، اطراف چشم ناگهان متورم شد، نباید آن را صرفاً یکی از علائم معمول سینوزیت دانست؛ به‌ویژه اگر پوست اطراف چشم قرمز شده یا بینایی تغییر کرده باشد.
دکتر سالوادور توضیح می‌دهد که حفره‌های سینوسی و چشم فاصله بسیار کمی از یکدیگر دارند و تنها لایه نازکی از استخوان آن‌ها را جدا می‌کند. به همین دلیل، در موارد نادر، عفونت سینوس می‌تواند به بافت‌های اطراف چشم گسترش پیدا کند.
او بیمارانی را درمان کرده است که عفونت در اطراف چشم آن‌ها به تشکیل کیسه‌های چرکی منجر شده بود. این تجمع چرک باید تخلیه می‌شد تا از آسیب به بینایی جلوگیری شود.
اگر در جریان عفونت سینوس، اطراف چشم به‌طور ناگهانی متورم شد، فوراً به پزشک مراجعه کنید. دوبینی یا دشواری در حرکت دادن چشم از علائم خطرناک‌تری هستند که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارند. نباید منتظر بمانید تا این علائم ظاهر شوند؛ زیرا دوبینی ممکن است در مراحل پیشرفته‌تر عارضه بروز کند.
۶. تورم زیر فک هنگام غذا خوردن
فرض کنید هنگام غذا خوردن، ناگهان متوجه تورم یا برجستگی دردناکی زیر فک خود می‌شوید. پس از مدتی تورم فروکش می‌کند، اما در وعده غذایی بعدی دوباره برمی‌گردد.
به گفته دکتر توسِت، این الگو ممکن است نشانه انسداد یکی از غدد بزاقی باشد. هنگام غذا خوردن، ترشح بزاق افزایش می‌یابد تا به جویدن و بلع غذا کمک کند. اما اگر سنگی در مجرای غده بزاقی وجود داشته باشد، مسیر خروج بزاق مسدود می‌شود و غده متورم می‌شود. این تورم گاهی با درد و قرمزی نیز همراه است.
اگر این وضعیت مرتب تکرار می‌شود، بهتر است آن را بررسی کنید. علت مشکل اغلب خوش‌خیم است، اما معاینه پزشکی و گاهی تصویربرداری لازم است تا مشخص شود سنگ بزاقی عامل تورم است یا مشکل دیگری در غده وجود دارد.
حتی اگر تورم پس از غذا خوردن از بین می‌رود، تکرار آن را نادیده نگیرید.
۷. گرفتگی صدایی که برطرف نمی‌شود
صحبت کردن طولانی‌مدت، سرماخوردگی یا التهاب گلو می‌تواند باعث گرفتگی موقت صدا شود. در چنین شرایطی، ممکن است صدا خشن‌تر از معمول شود، حالت نفس‌آلود پیدا کند یا نتوانید با همان بلندی همیشگی صحبت کنید. اما اگر صدا پس از مدتی به حالت طبیعی برنگردد، بهتر است علت آن بررسی شود.
دکتر سالوادور از معلمی یاد می‌کند که برای صحبت کردن با صدای بلند در کلاس مشکل داشت. او می‌گفت دیگر نمی‌تواند صدایش را به‌اندازه کافی بالا ببرد. بررسی‌های پزشکی نشان داد که یکی از تارهای صوتی او به دلیل وجود تومور تیروئید به‌درستی حرکت نمی‌کند.
البته گرفتگی طولانی‌مدت صدا همیشه به معنای سرطان نیست و ممکن است علت‌های دیگری، از جمله التهاب یا رشدهای خوش‌خیم، داشته باشد. بااین‌حال، برای تشخیص علت باید تارهای صوتی معاینه شوند.
اگر گرفتگی صدا چهار هفته یا بیشتر ادامه پیدا کرد، به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کنید. اگر سیگار می‌کشید یا علائم نگران‌کننده دیگری دارید، بهتر است زودتر معاینه شوید. پزشک ممکن است با استفاده از دوربین باریکی که از راه بینی وارد می‌شود، تارهای صوتی را بررسی کند. این معاینه معمولاً فقط یکی دو دقیقه طول می‌کشد.
۸. دندان مصنوعی که ناگهان دیگر اندازه نیست
ممکن است دندان مصنوعی شما تا چند هفته پیش کاملاً راحت بوده باشد، اما حالا هنگام استفاده به نقطه خاصی از لثه فشار می‌آورد یا مانند گذشته در جای خود قرار نمی‌گیرد. در چنین شرایطی، ممکن است دندان مصنوعی به تنظیم نیاز داشته باشد؛ اما پیش از آن باید مشخص شود که آیا تغییری در بافت‌های دهان رخ داده است یا خیر.
دکتر توسِت توضیح می‌دهد که ناراحتی تازه ناشی از دندان مصنوعی می‌تواند باعث شود فرد متوجه زخمی کوچک روی لثه شود. گاهی سایش دندان مصنوعی عامل زخم است، اما در مواردی نیز رشد غیرطبیعی بافت‌های دهان می‌تواند شکل و نحوه قرار گرفتن دندان مصنوعی را تغییر دهد.
یکی از احتمال‌هایی که باید در نظر گرفته شود، سرطان دهان است؛ هرچند علت‌های دیگری نیز ممکن است چنین علائمی ایجاد کنند.
اگر دندان مصنوعی ناگهان ناراحت‌کننده شده است، از دندانپزشک بخواهید بافت‌های زیر آن را نیز بررسی کند. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که زخم دهان بیش از دو هفته باقی مانده و بهبود نیافته باشد.
۹. خون‌دماغی که بند نمی‌آید
بیشتر موارد خون‌دماغ از رگ‌های خونی نزدیک قسمت جلویی بینی شروع می‌شوند و با وارد کردن فشار مناسب متوقف می‌شوند. اما گاهی خونریزی از قسمت‌های عمیق‌تر بینی آغاز می‌شود و کنترل آن دشوارتر است. پزشکان به این وضعیت «خون‌دماغ خلفی» می‌گویند. دکتر سالوادور توضیح می‌دهد که خونریزی از این ناحیه ممکن است شدید باشد و خون به‌جای خروج از سوراخ‌های بینی، به سمت عقب و داخل گلو جریان پیدا کند.
اگر دچار خون‌دماغ شدید، بنشینید، کمی به جلو خم شوید و قسمت نرم بینی را به‌مدت ۱۵ دقیقه به‌طور پیوسته فشار دهید. سر را به عقب خم نکنید. اگر خونریزی شدید است، با وجود فشار دادن بینی متوقف نمی‌شود یا با ضعف و سرگیجه همراه است، به اورژانس مراجعه کنید.
خون‌دماغ‌های مکرر نیز به بررسی پزشکی نیاز دارند، حتی اگر هر بار متوقف شوند. سالوادور از مردی در دهه سوم زندگی‌اش یاد می‌کند که حدود شش ماه مرتب دچار خون‌دماغ می‌شد. سرانجام مشخص شد که توموری در داخل بینی دارد.
وجود تومور علت شایعی برای خون‌دماغ نیست، اما تکرار خونریزی، به‌ویژه اگر همیشه از یک سمت بینی باشد، دلیلی است که نباید از بررسی آن غافل شد.
۱۰. گوش‌درد درحالی‌که خود گوش سالم به نظر می‌رسد
وقتی گوش درد می‌گیرد، معمولاً اولین احتمال عفونت گوش است. اما گاهی پزشک گوش را معاینه می‌کند و هیچ مشکل مشخصی در آن نمی‌بیند. در چنین شرایطی، ممکن است منشأ درد در بخش دیگری از سر و گردن باشد.
به گفته دکتر توسِت، اعصاب سر و گردن به‌گونه‌ای هستند که درد ناشی از یک ناحیه ممکن است در ناحیه دیگری احساس شود. به همین دلیل، گاهی فرد درد را در گوش احساس می‌کند، درحالی‌که علت اصلی در جای دیگری قرار دارد.
یکی از علت‌های احتمالی، اختلال در مفصل فک است؛ مفصلی که درست در جلوی گوش قرار دارد. در موارد کمتر شایع، مشکلات گلو یا قسمت انتهایی زبان نیز می‌توانند باعث گوش‌درد شوند.
اگر گوش‌درد ادامه پیدا می‌کند، اما معاینه گوش طبیعی است، باید درباره بررسی علت‌های دیگر با پزشک صحبت کنید. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت دارد که درد هنگام بلعیدن بیشتر می‌شود یا توده‌ای در گردن وجود دارد.
۱۱. گرفتگی مداوم فقط در یک سوراخ بینی
سرماخوردگی و آلرژی معمولاً باعث گرفتگی هر دو طرف بینی می‌شوند. اما اگر یک سوراخ بینی برای مدت طولانی مسدود بماند، باید به علت آن توجه کرد.
دکتر دسای می‌گوید گرفتگی مداوم یک‌طرفه بینی بیشتر از گرفتگی دوطرفه نیازمند بررسی است. گاهی علت، انحراف تیغه بینی است؛ مشکلی که می‌تواند عبور هوا را از یک سمت دشوار کند. بااین‌حال، وجود توده یا رشد غیرطبیعی در بینی و سینوس‌ها نیز ممکن است چنین حالتی ایجاد کند.
بعضی افراد گرفتگی یک‌طرفه را به سرماخوردگی نسبت می‌دهند و آن را جدی نمی‌گیرند. اما اگر انسداد بیش از مدت معمول یک سرماخوردگی ادامه پیدا کرد، بهتر است معاینه شوید؛ به‌ویژه اگر همان سمت بینی مرتب خونریزی می‌کند.
۱۲. زخمی روی زبان که بهبود پیدا نمی‌کند
بیشتر زخم‌های کوچک دهان طی یک تا دو هفته بهبود پیدا می‌کنند. اما زخمی که باقی می‌ماند، بزرگ‌تر می‌شود یا به‌تدریج دردناک‌تر می‌شود، نیازمند بررسی است. این موضوع به‌ویژه درباره زخم‌های کناره زبان اهمیت دارد.
دکتر توسِت از زن جوانی یاد می‌کند که به دلیل تورم گردن به اورژانس مراجعه کرده بود. پزشکان ابتدا احتمال می‌دادند که تورم ناشی از آبسه باشد، اما هنگام معاینه متوجه زخمی در کنار زبان او شدند.
این زن پیش‌تر به دندانپزشکان و متخصصان دیگر مراجعه کرده و نمونه‌برداری‌های قبلی او نتیجه خوش‌خیم نشان داده بود. بااین‌حال، زخم حدود شش ماه باقی مانده بود. او با تکیه بر نتیجه نمونه‌برداری‌های قبلی، پیگیری مشکل را متوقف کرده بود. اما دکتر توسِت پس از معاینه دوباره به سرطان زبان مشکوک شد. نمونه‌برداری جدید این تشخیص را تأیید کرد و مشخص شد تورم گردن نیز ناشی از گسترش سرطان به آن ناحیه بوده است.
این مورد نشان می‌دهد که حتی نتیجه اطمینان‌بخش یک نمونه‌برداری قبلی نیز نباید باعث نادیده گرفتن زخمی شود که همچنان باقی مانده است. بر اساس توصیه آکادمی آمریکایی گوش، حلق و بینی و جراحی سر و گردن، هر زخم دهانی که پس از دو هفته بهبود نیافته باشد، باید از نظر پزشکی بررسی شود.
دکتر توسِت تأکید می‌کند که تشخیص زودهنگام، به‌ویژه در مواردی که احتمال سرطان مطرح است، اهمیت زیادی دارد. هرچه بیماری زودتر شناسایی شود، امکان درمان آن پیش از پیشرفت و دشوارتر شدن روند درمان بیشتر خواهد بود.
دیدگاه خوانندگان