در دهههای پس از عملیات «طوفان صحرا» و بیرون راندن نیروهای صدام از کویت، جنگ برای مردم این کشور کوچک خلیج فارس به خاطرهای دور اما ماندگار تبدیل شده بود.
اما از زمانی که تهران در ماه فوریه حملات خود به کویت را آغاز کرد، یعقوب، که در نزدیکی سفارت آمریکا در شهر کویت زندگی میکند، میگوید مردم به صداهایی عادت کردهاند که پیشتر برایشان ناآشنا بود؛ از رهگیری موشکهای بالستیک گرفته تا صدای وزوز پهپادها.
«مردم خیلی ترسیدهاند. ما عادت نداریم در شرایط بحران زندگی کنیم.»
این احساس ترس در کویت بسیار شدید است؛ کشوری که هنوز زخمهای ناشی از اشغال عراق در سال ۱۹۹۰ را با خود دارد. همین تجربه، کویت را از دیگر کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس متمایز میکند.
از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه، نزدیکی جغرافیایی کویت به ایران و حضور گسترده نیروهای آمریکایی در این کشور، آن را به هدفی آسان برای موشکهای کوتاهبرد تهران تبدیل کرده است. علاوه بر این، شبهنظامیان شیعه عراقی مورد حمایت ایران نیز از آن سوی مرز شمالی، حملات سنگینی علیه کویت انجام دادهاند.
بر اساس آمار مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS)، کویت تاکنون هدف نزدیک به ۱۴۰۰ حمله موشکی و پهپادی قرار گرفته است؛ رقمی که پس از امارات متحده عربی در رتبه دوم قرار دارد. همچنین پس از فروپاشی آتشبس شکننده چند هفتهای میان واشنگتن و تهران در ماه جاری، کویت بیشترین فشار حملات جدید را تحمل کرده است.
در طول هفته گذشته، ایران بارها اعلام کرده که پایگاههای آمریکا در کویت را هدف قرار داده است؛ پایگاههایی که در ادامه حضور نظامی آمریکا پس از جنگهای عراق، معمولاً حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ نیروی آمریکایی در آنها مستقر هستند.
مقامهای کویتی میگویند تهران همچنین فرودگاه این کشور را هدف قرار داده و چندین حمله نیز به زیرساختهای نفتی، نیروگاهها و تأسیسات آبشیرینکن انجام شده است؛ تأسیساتی که بیش از ۹۰ درصد آب آشامیدنی کویت به آنها وابسته است.
حملات هفته گذشته به نیروگاهها باعث شد دولت از مردم بخواهد مصرف انرژی را کاهش دهند؛ درخواستی که در ماههای تابستان، زمانی که دمای هوا به حدود ۵۰ درجه سانتیگراد میرسد و استفاده از کولر ضروری است، بسیار دشوار به نظر میرسد.
پس از نخستین حملات ایران به کویت، سپاه پاسداران در بیانیهای خطاب به مردم کویت از آنها خواست «از هر فرصتی برای نابودی نهادهای آمریکاییِ متجاوز استفاده کنند.»
با این حال، شدت و تکرار این حملات برای برخی ناظران در کویت غافلگیرکننده بود؛ زیرا این کشور پیش از جنگ، روابط نسبتاً دوستانهای با ایران داشت. صدها زائر از اقلیت شیعه کویت به طور منظم با پروازهای مستقیم برای زیارت اماکن مذهبی به ایران سفر میکردند.
کویت همچنین برخلاف بحرین و امارات متحده عربی، موضع سختی علیه تهران اتخاذ نکرده بود. بحرین و امارات پیشتر اعلام کرده بودند که ممکن است برای بازگشایی تنگه هرمز به یک نیروی دریایی بپیوندند و حتی در مراحل ابتدایی جنگ، حملات هوایی مخفیانهای علیه ایران انجام داده بودند.
اما امارات که در هفتههای اخیر تلاش کرده تنشها با ایران را کاهش دهد، در دور جدید درگیریها هدف حمله مستقیم ایران قرار نگرفته است. ایران نیز در این دوره تنها یک بار به عربستان سعودی موشک شلیک کرده و آن حمله یک پایگاه آمریکایی را هدف قرار داده بود. در مقابل، تمرکز اصلی حملات ایران بر کویت، بحرین و اردن بوده و چند حمله محدود نیز به قطر و عمان انجام شده است.
بدر السیف، استادیار تاریخ در دانشگاه کویت، میگوید: «از نظر محدودیتهای جغرافیایی در موقعیت مطلوبی قرار نداریم. ما یکی از کشورهای کوچک منطقه هستیم که اهداف در آن بسیار فشرده و نزدیک به یکدیگر قرار دارند.»
او افزود: «حملات مکرر به کویت با هدف ایجاد نوعی عامل ترس انجام میشود، اما زندگی روزمره همچنان ادامه دارد.»
السیف همچنین گفت: «ابعاد حملات چند روز اخیر بیسابقه است. این حملات فراتر از اهداف جنگ فعلی رفتهاند؛ گویی نوعی تخلیه خشم در حال رخ دادن است. و این فقط علیه خود کویت نیست، بلکه علیه الگوی کشورهای خلیج فارس است.»
کویت همراه با همسایگانی مانند امارات تلاش کرده بود تصویری از منطقه خلیج فارس به عنوان جزیرهای از ثبات و رفاه ارائه دهد؛ تصویری که میلیونها نیروی کار خارجی از کشورهای عربی و شبهقاره هند را جذب کرده بود.
اما جنگ کنونی به این تصویر آسیب جدی وارد کرده است. «هیئت سرمایهگذاری کویت» با دارایی حدود یک تریلیون دلار، که قدیمیترین صندوق ثروت ملی جهان محسوب میشود، پشتوانه مالی مهمی برای این کشور نفتخیز فراهم کرده است. با این حال، کویت در مقایسه با برخی همسایگان خود از نظر نوسازی و توسعه عقبمانده تلقی میشود.
کویت همچنین در کاهش وابستگی به صادرات نفت با دشواری روبهرو بوده است؛ صادراتی که معمولاً حدود ۹۰ درصد درآمد دولت را تشکیل میدهد.
پس از هدف قرار گرفتن میادین نفتی و محدود شدن مسیر اصلی صادرات به دلیل بسته شدن تنگه هرمز، تولید نفت خام کویت از حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ، به حدود ۵۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافته است.
این بحران واردات کویت را نیز مختل کرده است.
یک تحلیلگر کویتی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «کسبوکارها حتی برای تأمین کالاهای مورد نیاز خود با مشکل روبهرو هستند و شهروندان بدون تردید فشار افزایش قیمتها را تحمل میکنند.»
برخی معتقدند تصمیم امیر کویت، شیخ مشعل الاحمد الجابر الصباح، برای تعلیق پارلمان و برخی مواد قانون اساسی در سال ۲۰۲۴، میتواند دست دولت را برای استفاده از منابع صندوق سرمایهگذاری کویت و افزایش بدهی عمومی در شرایط بحران بازتر کند.
کویت در طول این درگیریها از سامانههای پدافند هوایی پاتریوت ساخت آمریکا برای رهگیری حملات استفاده کرده است. اما نزدیکی این کشور به عراق باعث شده علاوه بر موشکها، با تهدید پهپادهایی که توسط شبهنظامیان شیعه عراقی پرتاب میشوند نیز مواجه باشد.
در ماه مارس و در مراحل ابتدایی درگیریها، سه جنگنده آمریکایی اف-۱۵ئی در کویت سرنگون شدند؛ حادثهای که ارتش آمریکا آن را «احتمالاً ناشی از آتش خودی» توصیف کرد.
کویت همچنین در ماه مه اعلام کرد چند افسر سپاه پاسداران ایران را بازداشت کرده است که گفته میشود با یک قایق ماهیگیری قصد ورود مخفیانه به کشور برای انجام «اقدامات خصمانه» را داشتهاند؛ ادعایی که ایران آن را رد کرده است.
خشم بخشی از افکار عمومی کویت نسبت به ایران زمانی آشکار شد که علی الدقباسی، نماینده پیشین پارلمان، روز شنبه در شبکه خبری العربیه به شدت علیه جمهوری اسلامی و متحدانش سخن گفت و از عباراتی استفاده کرد که به ندرت در برنامههای زنده تلویزیونی منطقه شنیده میشود.
حملات فرامرزی شبهنظامیان شیعه در عراق نیز برای بسیاری از کویتیها نگرانکننده بوده است؛ بهویژه پس از سالها تلاش برای بهبود روابط میان دو کشور.
کریستین دیوان، پژوهشگر ارشد مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس، میگوید: «کویت به دلیل تجربه تلخ اشغال عراق، احساس آسیبپذیری خاصی دارد. این اتفاقات خاطرات ناآرامکنندهای را دوباره زنده میکند.»
دانا، مترجم ۵۰ ساله، میگوید احساس ترس فقط به «بمبها و انفجارها» مربوط نمیشود، بلکه به نگرانی عمیقتری بازمیگردد: «ما از از دست دادن امنیت و از دست دادن شیوه زندگیمان میترسیم. اینکه امنترین مکان ناگهان ناامن شود.»
مطلب مرتبط: روزهای سخت کویت در بن بست هرمز
نظر شما