همزمان با ازسرگیری حملات متقابل آمریکا و ایران در هفته جاری، ارتش اسرائیل نیز در حال نهایی کردن طرحهای خود برای بازگشت به حملات علیه ایران است؛ این در حالی است که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، میخواهند اسرائیل را از ورود دوباره به جنگ بازدارد.
به گفته منابع دیپلماتیک و امنیتی اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، اکنون با سه گزینه روبهرو است: پیوستن دوباره به عملیات نظامی آمریکا، صبر کردن تا ایران به اسرائیل حمله کند و سپس پاسخ دادن، یا کنار ماندن از درگیریها و در عین حال ترغیب واشنگتن به تشدید تحریمها علیه ایران و مقاومت در برابر خواستههای تهران. با وجود آماده بودن گزینه نظامی، منابع میگویند احتمال انتخاب گزینه سوم از همه بیشتر است.
یک منبع امنیتی اسرائیل به المانیتور گفت: «ارتش اسرائیل طرحهای حمله به ایران را در صورت ازسرگیری جنگ در ابعاد گسترده یا حمله مستقیم ایران به اسرائیل تکمیل کرده است. اگر تصمیم به حمله گرفته شود، این بار کارهایی را انجام خواهیم داد که در مراحل قبلی فرصت اجرای آن را نداشتیم.»
او افزود که هزاران نیروی آمریکایی و توان قابل توجه هوایی آمریکا همچنان در اسرائیل مستقر هستند.
فهرست اهداف اسرائیل شامل زیرساختهای حیاتی نفت و گاز ایران، از جمله جزیره خارک، نیروگاههای برق و همچنین تأسیسات صنعتی و شبکههای حملونقل است؛ اهدافی که به گفته این منبع، با هدف تضعیف بیشتر اقتصاد ایران و تسریع در فروپاشی حکومت در نظر گرفته شدهاند.
او گفت: «اینها اقداماتی هستند که تاکنون فرصت انجامشان را نداشتیم. پیشتر تصمیم گرفته شده بود که چه از سوی آمریکا و چه از سوی ما، به این اهداف حمله نشود، اما ظاهراً دیگر راه دیگری باقی نمانده است. ایرانیها فقط یک زبان را میفهمند و آن هم زبان زور است.»
با این حال، این منبع اذعان کرد که در حال حاضر در سراسر منطقه و حتی در بخش بزرگی از جامعه جهانی، اجماع گستردهای علیه ورود دوباره اسرائیل به جنگ وجود دارد؛ زیرا چنین اقدامی میتواند دور تازهای از درگیریهای شدید را آغاز کند. او افزود: «البته این وضعیت ممکن است با یک اقدام غیرمنتظره از سوی ایران یا یک تصمیم ناگهانی از جانب ترامپ بهسرعت تغییر کند.»
این وضعیت تا حد زیادی یادآور جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ است؛ زمانی که آمریکا و متحدانش تلاش کردند اسرائیل را، با وجود حملات موشکی رژیم صدام، از ورود به جنگ بازدارند.
بین ۱۷ ژانویه تا ۲۳ فوریه ۱۹۹۱، عراق ۴۲ موشک اسکاد به سمت اسرائیل شلیک کرد که به طور مستقیم یا غیرمستقیم باعث کشته شدن بیش از ۷۰ نفر و خسارتهای گسترده شد. با این حال، جورج. دبلیو. بوش، رئیسجمهور وقت آمریکا، از اسحاق شامیر، نخستوزیر اسرائیل، خواست از پاسخ نظامی خودداری کند، زیرا معتقد بود حمله متقابل اسرائیل ائتلاف گسترده غربی و عربی علیه عراق را تضعیف خواهد کرد. شامیر نیز با وجود دیدگاههای تندروانهاش، درخواست بوش را پذیرفت و مانع اجرای طرح حمله متقابل ارتش شد.
یک منبع دیپلماتیک اسرائیلی نیز به المانیتور گفت: «اگر اسرائیل به حملات آمریکا علیه ایران بپیوندد، همگرایی منافع میان واشنگتن و پایتختهای منطقه از بین خواهد رفت. در آن صورت، این بحران از یک رویارویی میان آمریکا و ایران به یک تقابل مستقیم میان اسرائیل و ایران تبدیل میشود و به رهبران منطقه که اکنون با آمریکا همکاری میکنند، آسیب جدی خواهد زد. ایرانیها هم این موضوع را بهخوبی میدانند.»
به نظر میرسد نتانیاهو فعلاً در تصمیمگیری مردد است. سکوت مقامهای اسرائیلی درباره حملات اخیر آمریکا به ایران، نشان میدهد دولت این کشور عجلهای برای ورود دوباره به جنگ ندارد.
یک منبع سیاسی اسرائیلی میگوید افراد کمی در اسرائیل خواهان بازگشت به جنگی تمامعیار هستند؛ هرچند بسیاری از نتیجه عملیات قبلی ناراضیاند و معتقدند اسرائیل باید زیرساختهای ایران را با شدت بیشتری هدف قرار میداد تا پایههای حکومت را متزلزل کند.
این منبع همچنین مدعی است نتانیاهو جنگ غزه را به دلایل شخصی و سیاسی طولانی کرده و اکنون نیز شاید تنها کسی باشد که از تشدید دوباره تنشهای امنیتی سود سیاسی میبرد.
او به نظرسنجی جدید شبکه ۱۳ اسرائیل اشاره کرد که پنجشنبه منتشر شد و نشان میدهد برای نخستین بار حزب «یاشار» به رهبری گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد ارتش، از حزب لیکود به رهبری نتانیاهو پیش افتاده است.
به گفته این منبع، «جنگ و بحران امنیتی معمولاً باعث انسجام بیشتر هواداران لیکود حول رهبر حزب میشود و پایگاه سیاسی نتانیاهو را تقویت میکند؛ او به چنین فضایی نیاز دارد.»
با این حال، این منبع معتقد است منافع احتمالی نتانیاهو از آغاز دوباره جنگ، در برابر هزینههای آن ناچیز است. اگرچه پایگاه سنتی او ممکن است خواهان ادامه جنگ باشد، اما بخش بزرگی از جامعه اسرائیل پس از نزدیک به سه سال درگیری مداوم، از جنگ خسته شدهاند.
یکی از نزدیکان نتانیاهو نیز بر این باور است که با نزدیک بودن انتخابات برنامهریزیشده ماه اکتبر و نامشخص بودن نتیجه هرگونه جنگ جدید، بعید است نخستوزیر چنین ریسکی را بپذیرد. ارتش اسرائیل نیز پس از سالها جنگ فرسوده شده و افکار عمومی تمایل چندانی به بازگشت به شرایط اضطراری، تعطیلی زندگی روزمره و پناه گرفتن در برابر حملات موشکی ندارد.
این فرد گفت: «نتانیاهو برای بازگشت به این جنگ عجله نخواهد کرد. سناریوی مطلوب ما، اعمال محاصرهای همهجانبه علیه ایران و تشدید تحریمها تا زمان سقوط حکومت است.»
به گفته او، این گزینه کمهزینهتر از دو سناریوی دیگر است؛ یعنی هم از توافقی که از نگاه اسرائیل نامطلوب باشد بهتر است و هم از یک جنگ فرسایشی با شدت پایین.
به نظر میرسد ایران نیز چندان مایل نیست درگیری تازهای را آغاز کند که میتواند به حملات گستردهتر اسرائیل منجر شود.
منبع امنیتی اسرائیلی گفت تهران بهخوبی میداند که ترامپ تاکنون خویشتنداری نشان داده است، «با وجود اینکه نزدیک به ۲۰۰ هدف تاکنون مورد حمله قرار گرفتهاند. این فقط مقدمه اتفاقاتی است که ممکن است در ادامه رخ دهد.»
او افزود ایران میداند اگر اسرائیل وارد این عملیات شود، تلاش خواهد کرد در کوتاهترین زمان ممکن، بیشترین میزان از زیرساختهای حیاتی انرژی و صنایع ایران را نابود کند.
با این حال، هیچکس نمیتواند تضمین کند که طرفین از تشدید بحران پرهیز خواهند کرد.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز جمعه پس از حملات آمریکا به زیرساختهای ایران هشدار داد که اسرائیل «از پاسخ رزمندگان در امان نخواهد ماند.»
منبع دیپلماتیک اسرائیلی نیز گفت: «ما مطمئن نیستیم دقیقاً چه کسی در ایران تصمیمگیر نهایی است یا اینکه آیا همه مسئولان ایرانی بهطور کامل از خطراتی که با آن روبهرو هستند آگاهند یا نه.»
او همچنین مدعی شد ایران روز پنجشنبه موشکهایی به سمت اردن شلیک کرده که برد آنها حدود ۵۰ کیلومتر بیشتر از برآوردهای قبلی بوده و از نظر تئوریک میتواند به اسرائیل برسد. به گفته او، اگر چنین حملهای علیه اسرائیل صورت گیرد، پاسخ این کشور فوری و بسیار شدید خواهد بود.
یک منبع اطلاعاتی اسرائیل نیز هشدار داد: «هرگونه حمله، حتی اگر علیه یک پایگاه آمریکایی در خاک ما باشد، حمله به خود اسرائیل تلقی خواهد شد. امیدواریم ایرانیها چنین اشتباهی مرتکب نشوند.»
رئیس ستاد ارتش اسرائیل، سپهبد ایال زمیر، نیز روز پنجشنبه در مراسم فارغالتحصیلی خلبانان نیروی هوایی گفت: «این نبرد هنوز پایان نیافته است. انتظار داریم عملیاتهای بزرگ بیشتری در پیش باشد.»
ترامپ روز پنجشنبه در تماس تلفنی، نتانیاهو را در جریان اقدامات آمریکا درباره ایران قرار داد. دستیاران نخستوزیر اسرائیل امیدوار بودند تاریخی برای دیدار دو رهبر تعیین شود، اما به نظر میرسد فعلاً چنین دیداری در دستور کار نیست.
یکی از نزدیکان نتانیاهو گفت: «احتمالاً نتانیاهو و ترامپ در آینده دیدار خواهند کرد، اما نه در شرایط فعلی. اکنون زمان مناسبی برای چنین دیداری نیست. خود ترامپ هم چندان مشتاق نیست، زیرا این تصور را ایجاد میکند که اسرائیل در تلاش است آمریکا را به جنگ بکشاند.»
منبع دیپلماتیک اسرائیلی نیز گفت همین برداشت، که پس از ناکامی عملیات نظامی در دستیابی به اهداف اولیه آن شکل گرفته، اکنون به رهبران کشورهای عربی خلیج فارس کمک کرده است تا ترامپ را برای دور نگه داشتن اسرائیل از جنگ تحت فشار قرار دهند و توازن شکنندهای را که از زمان پایان رسمی جنگ در ۷ آوریل میان ایران و کشورهای منطقه در حال شکلگیری است، حفظ کنند.
نظر شما