چگونه لکه‌های پیری را از بین ببریم

اگر متخصص پوست تأیید کرد که لکه‌ها بی‌خطر هستند، می‌توانید برای کم‌رنگ کردن آنها از محصولات پوستی استفاده کنید. البته نباید انتظار نتیجه سریع داشته باشید. درمان‌های موضعی معمولاً زمان می‌برند و ممکن است چند ماه طول بکشد تا تغییر قابل توجهی دیده شود.

اگر روی صورت، دست‌ها یا بازوهایتان به‌مرور لکه‌های قهوه‌ای ظاهر شده، احتمالاً این سؤال برایتان پیش آمده که آیا می‌توان این لکه‌ها را کم‌رنگ یا حتی کاملاً برطرف کرد؟

در بسیاری از موارد، بله. اما قبل از اینکه برای از بین بردن لکه‌ها سراغ هر نوع کرم یا درمان خانگی بروید، بهتر است ابتدا متخصص پوست آنها را بررسی کند. چیزی که به‌طور معمول «لکه پیری» نامیده می‌شود، همیشه یک لکه ساده ناشی از افزایش سن نیست. بعضی از این لکه‌ها ممکن است نشانه یک مشکل پوستی باشند و به درمان پزشکی نیاز داشته باشند.

دکتر اروم الیاس، متخصص پوست، می‌گوید مهم‌ترین نکته این است که صرفاً با دیدن یک لکه قهوه‌ای، آن را «لکه پیری» فرض نکنیم. اول باید مطمئن شویم دقیقاً با چه نوع ضایعه‌ای روبه‌رو هستیم.

اول مطمئن شوید واقعاً لکه پیری است

لکه‌های واقعی پیری که به آنها «لنتیگوی خورشیدی» هم گفته می‌شود، معمولاً بی‌خطرند و بیشتر در اثر سال‌ها قرار گرفتن پوست در معرض نور خورشید به وجود می‌آیند. این لکه‌ها معمولاً صاف هستند، رنگ قهوه‌ای یا قهوه‌ای مایل به زرد دارند، لبه‌های مشخصی دارند و سطحشان صاف است. معمولاً هم مدت‌ها بدون تغییر روی پوست باقی می‌مانند.

اما هر لکه‌ای که با افزایش سن روی پوست ظاهر می‌شود، لزوماً لکه پیری نیست. بعضی از آنها ممکن است «کراتوز سبورئیک» باشند؛ ضایعات پوستی بی‌خطری که معمولاً برجسته، زبر یا شبیه چیزی هستند که روی پوست چسبیده است.

نوع دیگری از ضایعات، «کراتوز آفتابی» است که معمولاً سطحی زبر و پوسته‌پوسته دارد و می‌تواند پیش‌سرطانی باشد. از طرف دیگر، بعضی سرطان‌های پوست، از جمله ملانوما، ممکن است در ابتدا شبیه یک لکه قهوه‌ای معمولی به نظر برسند.

به همین دلیل، به‌خصوص اگر تاکنون لکه‌هایتان را به پزشک نشان نداده‌اید، بهتر است قبل از شروع هر درمان زیبایی، متخصص پوست آنها را بررسی کند. اگر لکه‌ای به‌تازگی ظاهر شده، اندازه، شکل یا رنگش تغییر کرده، برجسته شده یا شروع به خارش، خونریزی، زخم و پوسته‌ریزی کرده است، باید جدی‌تر گرفته شود. زخمی که خوب نمی‌شود نیز نیاز به بررسی دارد.

یک قانون ساده دیگر هم وجود دارد: اگر در میان چند لکه، یکی از آنها کاملاً متفاوت از بقیه به نظر می‌رسد، بهتر است پزشک آن را بررسی کند. متخصصان پوست به این روش، «قانون جوجه اردک زشت» می‌گویند؛ یعنی اگر یک لکه در میان بقیه بیشتر از همه توجه شما را جلب می‌کند و ظاهر متفاوتی دارد، نباید آن را نادیده گرفت.

دکتر الیاس می‌گوید اگر هر بار چشم شما به سمت یک لکه خاص کشیده می‌شود چون احساس می‌کنید چیزی در ظاهر آن با بقیه فرق دارد، بهتر است آن را به متخصص نشان دهید.

پزشک می‌تواند با وسیله‌ای به نام درماتوسکوپ، لکه را با دقت بیشتری بررسی کند. این وسیله جزئیاتی را نشان می‌دهد که با چشم معمولی دیده نمی‌شوند. اگر پزشک مشکوک باشد، ممکن است نمونه کوچکی از پوست را برای آزمایش بردارد.

درمان خانگی لکه‌های پیری

اگر متخصص پوست تأیید کرد که لکه‌ها بی‌خطر هستند، می‌توانید برای کم‌رنگ کردن آنها از محصولات پوستی استفاده کنید. البته نباید انتظار نتیجه سریع داشته باشید. درمان‌های موضعی معمولاً زمان می‌برند و ممکن است چند ماه طول بکشد تا تغییر قابل توجهی دیده شود.

از قوی‌ترین گزینه‌های موضعی می‌توان به داروهای رتینوئیدی تجویزی و اسید آزلائیک اشاره کرد. برخی محصولات بدون نسخه نیز حاوی موادی مانند ویتامین C، نیاسینامید، اسید کوجیک، آربوتین، اسید گلیکولیک، اسید ترانکسامیک یا تیامیدول هستند که می‌توانند به‌تدریج لکه‌ها را روشن‌تر کنند.

هیدروکینون هم می‌تواند در از بین بردن لک مؤثر باشد، اما بهتر است بدون نظر پزشک برای مدت طولانی استفاده نشود. مصرف نادرست و طولانی‌مدت آن در مواردی می‌تواند باعث ایجاد تیرگی آبی یا سیاه‌رنگی شود که درمانش دشوار است.

نکته مهم این است که چند ماده قوی را همزمان روی پوست امتحان نکنید. بهتر است ابتدا فقط یک ماده مؤثر را وارد روتین پوستی خود کنید.

با افزایش سن، پوست معمولاً نازک‌تر، خشک‌تر و حساس‌تر می‌شود. بنابراین بهتر است درمان را به‌آرامی شروع کنید، مرتب از مرطوب‌کننده استفاده کنید و اگر پوستتان قرمز، خشک یا تحریک شد، مصرف محصول را کمتر کنید یا مدتی کنار بگذارید.

سراغ ترکیبات خانگی نروید

آشپزخانه جای درمان بیماری‌های پوستی نیست! آب‌لیمو، سرکه سیب و آب‌اکسیژنه از موادی هستند که بعضی افراد برای از بین بردن لک روی پوست استفاده می‌کنند، اما این مواد ممکن است پوست را به‌شدت تحریک کنند و حتی باعث سوختگی شوند. در نتیجه، ممکن است به جای از بین رفتن لک، تیرگی بیشتری ایجاد شود.

جوش شیرین و لایه‌بردارهای قوی خانگی هم می‌توانند به پوست آسیب بزنند و باعث ایجاد تیرگی بعد از التهاب شوند.

همچنین هیچ‌وقت سعی نکنید یک ضایعه پوستی را خودتان بکنید، بتراشید، بسوزانید یا با روش‌های خانگی منجمد کنید. این کارها ممکن است باعث سوختگی، عفونت، جای زخم یا تغییر دائمی رنگ پوست شوند. ضمن اینکه اگر آن ضایعه در واقع یک مشکل جدی‌تر باشد، با دستکاری کردن آن ممکن است چیزی را از بین ببرید که پزشک باید ابتدا آن را بررسی و نمونه‌برداری می‌کرد.

همچنین بهتر است از کرم‌های قوی و نامعتبر سفیدکننده پوست که در اینترنت فروخته می‌شوند دوری کنید. اگر محصولی ادعا می‌کند می‌تواند در چند روز یا چند هفته تمام آثار سال‌ها آفتاب‌دیدگی را از بین ببرد، بهتر است به آن شک کنید.

کدام روش‌های کلینیکی مؤثرترند؟

روش‌های درمانی که در مطب یا کلینیک انجام می‌شوند، معمولاً سریع‌تر از کرم‌ها نتیجه می‌دهند.

برای لکه‌های واقعی ناشی از آفتاب، لیزر و روش‌های نوری معمولاً از مؤثرترین گزینه‌ها هستند. این روش‌ها مستقیماً رنگدانه اضافی پوست را هدف قرار می‌دهند و می‌توانند لکه‌ها را سریع‌تر و کامل‌تر از کرم‌ها برطرف کنند.

بسته به نوع پوست و تعداد لکه‌ها، پزشک ممکن است برای چند لکه مشخص از لیزر استفاده کند یا برای قسمت وسیع‌تری از پوست که پر از لکه‌های ناشی از آفتاب است، درمان نوری انجام دهد.

روش‌های دیگری هم وجود دارد؛ مثلاً در کرایوتراپی، لکه‌های مشخص با نیتروژن مایع منجمد می‌شوند. لایه‌برداری شیمیایی نیز یکی دیگر از گزینه‌هاست.

اما اگر ضایعه از نوع کراتوز سبورئیک باشد، درمان متفاوت است. چون این ضایعات فقط تغییر رنگ پوست نیستند، بلکه نوعی رشد خوش‌خیم پوستی هستند.

اگر پزشک تشخیص دهد که این ضایعه بی‌خطر است، حتی می‌توان آن را به حال خود گذاشت. اما اگر مرتب به لباس گیر کند، تحریک شود یا از نظر ظاهری آزاردهنده باشد، پزشک می‌تواند آن را با روش‌هایی مانند فریز کردن یا برداشتن سطحی ضایعه خارج کند.

انتخاب روش مناسب به ضخامت و اندازه ضایعه، محل آن و نوع پوست فرد بستگی دارد.

هیچ‌کدام از این روش‌ها برای همه افراد بهترین گزینه نیست. درمان بیش از حد تهاجمی یا استفاده نادرست از لیزر می‌تواند باعث التهاب، جای زخم یا ایجاد لکه‌های تیره‌تر یا روشن‌تر روی پوست شود.

رنگ پوست در انتخاب روش درمان اهمیت دارد

افرادی که پوستشان ملانین بیشتری دارد، پس از بعضی درمان‌ها بیشتر در معرض تغییر رنگ پوست هستند؛ یعنی ممکن است محل درمان تیره‌تر یا برعکس، روشن‌تر از پوست اطراف شود. این مسئله به‌خصوص پس از روش‌هایی مانند کرایوتراپی اهمیت دارد.

بنابراین اگر قصد انجام لیزر یا هر درمان دیگری را دارید، بهتر است متخصص پوستی را انتخاب کنید که تجربه کار با افرادی با رنگ پوست مشابه شما را داشته باشد.

سن هم اهمیت دارد. پوست‌های مسن‌تر معمولاً راحت‌تر کبود یا زخمی می‌شوند و دیرتر ترمیم می‌شوند. به همین دلیل، در پوست‌های مسن بهتر است درمان با احتیاط بیشتری انجام شود. پزشک ممکن است از شدت کمتر لیزر استفاده کند، محصولات موضعی را به‌تدریج وارد برنامه درمانی کند یا بین جلسات درمانی فاصله بیشتری بگذارد تا پوست فرصت کافی برای ترمیم داشته باشد.

آیا می‌توان از برگشت لکه‌ها جلوگیری کرد؟

حتی اگر لکه‌ها با موفقیت درمان شوند، ممکن است دوباره برگردند یا لکه‌های جدیدی ظاهر شوند. دلیلش این است که بسیاری از لکه‌هایی که امروز روی پوست می‌بینیم، نتیجه آفتاب‌دیدگی‌هایی هستند که سال‌ها یا حتی چند دهه پیش اتفاق افتاده‌اند. نمی‌توان آسیب‌های گذشته ناشی از نور خورشید را کاملاً از بین برد. بنابراین حتی پس از درمان لکه‌های فعلی، ممکن است به‌مرور لکه‌های دیگری ظاهر شوند.

اما می‌توان با محافظت مداوم از پوست در برابر آفتاب، آسیب‌های جدید را کمتر کرد و مانع تیره‌تر شدن لکه‌های موجود شد.

متخصصان پوست توصیه می‌کنند هر روز از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید. استفاده از کلاه و لباس‌هایی که پوست را در برابر آفتاب می‌پوشانند نیز کمک‌کننده است.

حتی اگر یک لکه را کاملاً از بین برده باشید، قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید می‌تواند باعث ایجاد لکه‌های جدید شود.

ضدآفتاب از این جهت برای درمان لک مهم است که اجازه می‌دهد محصولات ضدلک بهتر اثر کنند. اگر همزمان با درمان، پوست همچنان مرتب در معرض نور خورشید باشد، در واقع از یک طرف تلاش می‌کنید لکه‌ها را کم‌رنگ کنید و از طرف دیگر، نور خورشید پوست را تحریک می‌کند تا دوباره رنگدانه بیشتری بسازد.

توصیه اصلی ساده است: لکه را درمان کنید، اما همزمان از پوستتان در برابر آفتاب محافظت کنید تا دوباره لکه‌های جدید ایجاد نشوند.

منبع: تایم