میسان سالهاست به قاچاق مواد مخدر، قاچاق سلاح، درگیریهای قبیلهای و درگیری میان گروههای مسلح شهرت دارد. گروههای وابسته به ایران، بهویژه پس از تجربهای که از جنگ اخیر به دست آوردهاند، در همه جای میسان نفوذ و قدرت بیشتری پیدا کردهاند.
در حالی که عربستان سعودی برای ترمیم خسارتهای گسترده به خط لوله نفت شرق به غرب خود تلاش میکند، واکنش دولت عراق به حملهای که از خاک این کشور انجام شده، با پرسشها و انتقادهایی روبهرو شده است.
دولت علی الزیدی، نخستوزیر عراق، تأیید کرده است که پهپادهای مورد استفاده در این حمله از استان میسان در جنوبشرق عراق به پرواز درآمدهاند؛ استانی که با ایران مرز مشترک دارد.
میسان سالهاست به قاچاق مواد مخدر، قاچاق سلاح، درگیریهای قبیلهای و درگیری میان گروههای مسلح شهرت دارد. این درحالی است که به گفته ساکنان محلی، تالابهای این استان در حال خشک شدن هستند؛ مشکلی که علاوه بر تغییرات اقلیمی، نتیجه طمع و منفعتطلبی برخی افراد نیز بوده است.
یکی از ساکنان میسان به «المانیتور» گفت: «گروههای وابسته به ایران، بهویژه پس از تجربهای که از جنگ اخیر به دست آوردهاند، در همه جای میسان نفوذ و قدرت بیشتری پیدا کردهاند. مدرک آن را میتوان در زندگی روزمرهمان دید. همه جا آنها را میبینیم.»
این فرد گفت: «دو سال پیش، ورود شهروندان به منطقه الطیب که بهعنوان منطقه نفتی تعیین شده، ممنوع شد. بدون مجوز امنیتی امکان ورود به آنجا وجود ندارد.» او به منطقهای اشاره کرد که گفته میشود محل پرتاب پهپادهای مورد استفاده در حمله به خط لوله نفت عربستان بوده است.
او افزود: «گزارشهای زیادی درباره گلولهباران و پرتاب موشک شنیدهایم، اما خودمان چیزی ندیدهایم، چون اجازه نداریم تا فاصله ۴۰ کیلومتری این منطقه مرزی و نفتخیز نزدیک شویم. این محدودیتها فقط برای شهروندان عادی اعمال میشود. افراد وابسته به احزاب و گروههای مسلح از این قانون مستثنی هستند.»
در دوره نخستوزیری محمد شیاع السودانی، که الزیدی در ماه مه جانشین او شد، پروژههای متعددی برای توسعه منطقه الطیب آغاز شد. سودانی پیش از آنکه در فاصله اکتبر ۲۰۲۲ تا مه ۲۰۲۶ نخستوزیر عراق باشد، چندین سمت دولتی در استان میسان داشت.
در اواخر ماه اوت، «عراق بیزینس نیوز» گزارش داد که طرحهای مربوط به «شهر اقتصادی الطیب» در استان میسان، وارد مرحله اجرایی شده است. قرارداد مرحله نخست این طرح، اوایل سال ۲۰۲۵ با شرکت آمریکایی KBR امضا شد. این قرارداد شامل «مطالعات اقتصادی، آمادهسازی فرصتهای سرمایهگذاری و برنامهریزی بخشهای مختلف» بود.
«المانیتور» در جریان سفری که در سال ۲۰۲۳ برای تهیه گزارش به این استان داشت، خیابانهای خاکآلود و آسفالت نشدهای را در شهر دید که در دو طرف آنها مراکز خرید و بستنیفروشی قرار داشت. مردم همراه با تعارف غذا، قهوه و اقامت شبانه، به گزارشگران المانیتور درباره گروههای مسلح هشدار می دادند.
جوانترها، از جمله یکی از اعضای سابق گروه شبهنظامی شیعه تندرو «کتائب حزبالله» که در سالهای گذشته در سوریه و در کنار «محور مقاومت» تحت رهبری ایران جنگیده بود، از سرخوردگی خود نسبت به گروههای مسلح مورد حمایت ایران صحبت میکردند. در مقابل، مردان مسنتر با افتخار از فعالیتهای خود در نقاط مختلف منطقه، از جمله سالهایی که در کنار ایران علیه عراق جنگیده بودند، سخن میگفتند.
جنگ آمریکا و ایران بار دیگر خشم و نگرانی مردم میسان را درباره آینده عراق و اینکه چه کسانی قابل اعتماد هستند و چه کسانی نیستند، افزایش داده است. پیش از حمله به خط لوله نفت عربستان، افراد و گروههای مرتبط با ایران تهدید کرده بودند تأسیساتی را که در منطقه به دنبال ایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال انرژی و کالا در اطراف تنگه هرمز هستند، هدف قرار خواهند داد.
این تهدیدها بهطور ضمنی شامل طرحهای دولت عراق برای ساخت خطوط لوله و زیرساختهای دیگر نیز میشد؛ از جمله بخشهایی از پروژه ۱۷ میلیارد دلاری «جاده توسعه» که قرار است بندر بصره در جنوب عراق را به ترکیه متصل کند. هدف این پروژه کوتاه کردن مسیر انتقال کالا میان آسیا و اروپا است.
پس از حمله به عربستان، زیدی فرمانده عملیات نظامی میسان و رئیس پلیس این استان را از سمت خود برکنار کرد. مقامهای عراقی همچنین برای مدت کوتاهی چند گذرگاه مرزی با ایران را بستند.
عثمان المختار، روزنامهنگار عراقی، در شبکه اجتماعی ایکس درباره آنچه به باور او مهمترین بخش واکنش دولت بود، صحبت کرد. او در پستی در ۱۲ سپتامبر نوشت که اگرچه فرمانده نظامی استان برکنار شده، دولت عراق «حتی اخراج اعضای هیئت حوثیها، یعنی انصارالله مورد حمایت ایران، در بغداد را هم بررسی نکرده است. بیش از ۸۰ عضو گروه حوثی در عراق با عنوان «هیئت انصارالله» حضور دارند و فعالیتهای نظامی و اطلاعاتی علیه یک کشور همسایه و برادر عراق انجام میدهند.»
المختار روز بعد نیز ویدیویی در همان شبکه اجتماعی منتشر کرد که به گفته او سه تن از رهبران ارشد حوثیها در عراق را نشان میداد؛ افرادی که پیشتر در مراسمی در استان میسان از آنها استقبال شده بود.
یکی از منابع محلی در میسان به «المانیتور» گفت: «تا زمانی که سلاحها خارج از کنترل دولت باشند، امنیتی وجود نخواهد داشت.» این جملهای است که سالهاست افراد زیادی در داخل و خارج عراق آن را تکرار میکنند.
انتظار میرود نیروهای باقیمانده ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا تا پایان ماه جاری میلادی بهطور کامل از عراق خارج شوند. با این حال، بعید است گروههای مسلح مختلف همسو با ایران که حاضر نیستند سلاحهای خود را به دولت تحویل دهند، به همین جدول زمانی پایبند باشند. هنوز مشخص نیست پس از ۳۰ سپتامبر، دولت چه برنامهای برای مقابله با گروههای مسلح دارد یا اصلاً چنین برنامهای خواهد داشت یا نه.
دیدگاه خوانندگان