نتانیاهو امیدوار است از شکستهای نظامی اخیر ریاض در برابر حوثیها استفاده کند و اسرائیل را بهعنوان تنها شریک قابل اتکای عربستان معرفی نماید. او تلاش میکند از طریق واشنگتن به طور غیرمستقیم بر سعودیها فشار بیاورد تا در مسیر عادیسازی روابط پیش بروند.
دو منبع سیاسی ارشد اسرائیلی به «المانیتور» گفتند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در حال انجام تلاشهای مخفیانه برای عادیسازی روابط با عربستان سعودی است؛ تلاشی که امیدوار است بتواند به شانس او برای پیروزی مجدد در انتخابات کمک کند.
به گفته این منابع، نتانیاهو امیدوار است از شکستهای نظامی اخیر ریاض در برابر حوثیها استفاده کند و اسرائیل را بهعنوان تنها شریک قابل اتکای عربستان در منطقه معرفی نماید. هرچند عربستان بارها اعلام کرده که برقراری روابط با اسرائیل را مشروط به پیشرفت در مسیر تشکیل کشور فلسطین میداند اما به گفته این منابع، نتانیاهو از توافق با ریاض ناامید نشده است.
این منابع گفتند اسرائیل بهطور غیرمستقیم به سعودیها پیام داده که حاضر است در زمینه اطلاعات و احتمالاً از طریق مشورتهای نظامی، به آنها برای مقابله با تهدید حوثیها کمک کند. به باور آنها، نتانیاهو تلاش میکند از طریق واشنگتن بهطور غیرمستقیم بر سعودیها فشار بیاورد تا در مسیر عادیسازی روابط پیش بروند و در مقابل، از کمک اطلاعاتی اسرائیل برخوردار شوند. نتانیاهو میتواند هرگونه پیشرفت در این زمینه را بهعنوان یک دستاورد دیپلماتیک به رأیدهندگان اسرائیلی عرضه کند؛ چیزی که سعودیها تمایلی به آن ندارند.
یکی از نزدیکان نتانیاهو به «المانیتور» گفت نتانیاهو میتواند با سعودیها به توافق برسد. او گفت: «او میداند که چنین توافقی میتواند باعث پیروزیاش در انتخابات شود و برای رسیدن به آن تلاش میکند.»
این فرد گفت نمیتوان نگرانیهای واقعی و فزاینده دستگاه امنیتی اسرائیل درباره حمله حوثیها به عربستان را نادیده گرفت. همانطور که «المانیتور» در ۱۶ سپتامبر گزارش داده بود، مقامهای دفاعی اسرائیل از ابعاد و سرعت عملیات حوثیها، بهویژه ناتوانی آشکار سعودیها و نیروهای وابسته به حکومت مورد حمایت عربستان در یمن، شگفتزده شدهاند.
یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل گفت حوثیها «آنها را کاملاً غافلگیر کردند. این درگیری بسیار یکطرفه است و این موضوع بسیار نگرانکننده است. پیامدهای آن نهفقط برای عربستان سعودی، بلکه برای کل خاورمیانه وخیم است.»
این مقام امنیتی ارشد گفت محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، «تواناییهای ما را میشناسد، میداند چه کارهایی از دست ما برمیآید و طی سه سال گذشته نیز آنچه را با حزبالله و ایران انجام دادیم دیده است. او میبیند که آمریکاییها در حال عقبنشینی و دور ماندن از این درگیری هستند؛ همچنین میبیند شراکتی که با پاکستان و ترکیه امضا کرده، ارزشی ندارد.»
این مقام افزود که نتانیاهو امیدوار است این تحولات به سعودیها نشان دهد که اسرائیل تنها نیروی منطقهای است که میتوانند روی آن حساب کنند.
ریاض همواره تأکید کرده بود که پیش از عادیسازی روابط با اسرائیل باید در مسیر تشکیل کشور فلسطین پیشرفت حاصل شود. در دو سال پیش از حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، در این زمینه تا حدی پیشرفت حاصل شده بود. منابع دیپلماتیک در آن زمان به «المانیتور» گفته بودند که عربستان ممکن است با صدور بیانیهای از سوی دولت اسرائیل درباره حمایت از پیشبرد مذاکرات با فلسطینیها موافقت کند. ریاض نیز در ژوئیه ۲۰۲۲، در اقدامی برای نشان دادن حسن نیت، موافقت کرد حریم هوایی خود را به روی پروازهای غیرنظامی به مقصد اسرائیل و از مبدأ آن باز نماید.
پیشرفتهایی که با میانجیگری آمریکا برای به رسمیت شناختن اسرائیل از سوی عربستان در حال شکلگیری بود، با حمله حماس در ۷ اکتبر و جنگ سهساله پس از آن در غزه متوقف شد. گزارشی که «والاستریت ژورنال» در مه ۲۰۲۵ منتشر کرد، نشان داد اسنادی متعلق به حماس که ارتش اسرائیل به دست آورده بود، حاکی از آن است که یکی از انگیزههای انجام این حمله، جلوگیری از عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان بوده است.
این تلاش موفق بوده و ریاض طی سه سال گذشته تأکید کرده است که بدون وجود یک مسیر معتبر و الزامآور برای دستیابی فلسطینیها به راهحل دوکشوری، روابط خود را با اسرائیل عادی نخواهد کرد.
شبکه تلویزیونی اسرائیل، کان، روز پنجشنبه به نقل از یک منبع سعودی ناشناس گزارش داد که این منبع ایده پیشرفت در مسیر عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان در صورت ارائه کمکهای نظامی یا اطلاعاتی از سوی اسرائیل به ریاض را رد کرده است.
اسرائیل و عربستان سالهاست روابط غیررسمی امنیتی و اطلاعاتی در پشت صحنه دارند. پس از انتخاب جو بایدن بهعنوان رئیسجمهور آمریکا در سال ۲۰۲۰، نتانیاهو همراه با یوسی کوهن، رئیس وقت موساد، به شهر بندری نئوم در عربستان رفت و با محمد بن سلمان دیدار کرد؛ این موضوع را «والاستریت ژورنال» گزارش داد. سعودیها از افشای خبر این دیدار خشمگین شدند، اما تماسهای غیررسمی دو طرف ادامه پیدا کرده است.
یک مقام اطلاعاتی اسرائیل به «المانیتور» توضیح داد که این رابطه تا حد زیادی به تواناییهای اطلاعاتی اسرائیل مربوط میشود؛ تواناییهایی که در حملات هوایی دوربرد این کشور علیه حوثیها نیز به نمایش گذاشته شده است. «دقیقاً روی همین موضوع است که نتانیاهو حساب کرده است.»
یکی از منابع دیپلماتیک «المانیتور» گفت: «در حال حاضر عربستان کسی را ندارد که به آن کمک کند. به همین دلیل است که محمد بن سلمان حتی برای کمک به چین روی آورده است. اینکه نیروی هوایی اسرائیل به نمایندگی از عربستان برای حمله به حوثیها وارد عمل شود، منطقی نیست؛ اما شاید منطقی باشد که کارشناسان اسرائیلی به همتایان سعودی خود آموزش دهند چگونه در این درگیری مؤثرتر عمل کنند.»
آکسیوس در ۱۵ سپتامبر گزارش داد که فرماندهان نظامی اسرائیل، آمریکا، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، قطر، اردن و مصر، هفته پیش در آلمان نشستی برگزار کردند تا درباره تحولات اخیر در ایران و یمن گفتوگو کنند. بر اساس این گزارش، اسرائیل و عربستان با میانجیگری فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در حال گفتوگوی مستقیم درباره کمک اطلاعاتی اسرائیل به ریاض برای مقابله با حوثیها هستند.
یک دیپلمات منطقهای نیز روز پنجشنبه به شبکه «آی۲۴نیوز» گفت اسرائیل ممکن است اطلاعاتی درباره مواضع نظامی حوثیها، زیرساختهای تسلیحاتی و برنامههای عملیاتی آنها در اختیار عربستان قرار دهد. تماسهای قبلی اسرائیل و عربستان توسط رؤسای موساد انجام شده است. این کانالها همچنان باز هستند و میانجیگری سنتکام نیز ادامه دارد.
فرد نزدیک به نتانیاهو گفت: «سؤال این است که محمد بن سلمان اکنون، پس از فروپاشی جبهه مقابل حوثیها و حملات گسترده پهپادی و موشکی که تقریباً هر روز کشورش را هدف قرار میدهند، تا چه اندازه مستأصل شده است. ممکن است همین مسئله برای آنکه او شروط قبلی خود درباره عادیسازی روابط با اسرائیل را فراموش کند و نوعی توافق را امضا نماید، یا دستکم یک دیدار علنی با نتانیاهو داشته باشد، کافی باشد.»
دیدگاه خوانندگان