یکی از شایعترین علائم هشداردهنده در زنان چیزی است که ممکن است فرد آن را نادیده بگیرد یا با وجود آن به فعالیتهای روزمره ادامه دهد: خستگی شدید.
وقتی جریان خون به قلب کاهش پیدا کند یا کاملاً قطع شود، حمله قلبی رخ میدهد. معمولاً درد حمله قلبی را به این شکل توصیف میکنند که انگار یک فیل روی قفسه سینه نشسته است. اما علائم حمله قلبی همیشه اینقدر شدید و واضح نیستند؛ بهویژه در زنان. در واقع، یکی از شایعترین علائم هشداردهنده در زنان چیزی است که ممکن است فرد آن را نادیده بگیرد یا با وجود آن به فعالیتهای روزمره ادامه دهد: خستگی شدید.
البته خستگیای که دلیل مشخصی دارد، مثلاً بعد از یک هفته کاری سخت یا چند شب کمخوابی، معمولاً جای نگرانی ندارد. آرش برلیانی، متخصص قلب در مؤسسه قلب بورلی هیلز، میگوید آنچه باید جدی گرفته شود، «کاهش قابلتوجه و بیدلیل انرژی نسبت به سطح معمول فرد» است.
پژوهشها نشان میدهند زنان بیش از مردان ممکن است در روزها و حتی هفتههای منتهی به حمله قلبی، علائم هشداردهنده مختلفی را تجربه کنند. شایعترین این علائم خستگی است که در برخی مطالعات، در نزدیک به ۷۰ درصد از زنانی که دچار حمله قلبی شدهاند گزارش شده است.
دلیل ارتباط میان خستگی و مشکلات قلبی این است که کاهش جریان خون به قلب باعث میشود قلب «سفت شود و نتواند بهدرستی کار کند». برلیانی توضیح میدهد که قلب بهمرور برای پمپاژ خون کافی دچار مشکل میشود و در نتیجه، اندامها و عضلات بدن اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز خود را به اندازه کافی دریافت نمیکنند؛ مسئلهای که میتواند باعث کاهش انرژی و احساس خستگی شود.
با این حال، خستگی شدید، حتی وقتی بسیار غیرعادی و ناتوانکننده باشد، همیشه در زنان یا حتی پزشکان زنگ خطر را به صدا درنمیآورد.
ایمی آنرت، متخصص قلب در گروه پزشکی آتلانتیک و مدیر برنامه قلب زنان در مرکز پزشکی مورستاون، میگوید: «زنان اغلب همزمان چندین مسئولیت دارند، وقت کمی برای خودشان دارند، از دیگران مراقبت میکنند، کار میکنند و وظایف زیادی بر دوششان است.»
در یک مطالعه گسترده روی افراد زیر ۵۵ سال که به دلیل حمله قلبی در بیمارستان بستری شده بودند، زنان بیشتر از مردان علائم خود را صرفاً ناشی از استرس یا اضطراب میدانستند. همچنین احتمال بیشتری داشت که به پزشکی مراجعه کنند که علائم آنها را مرتبط با قلب تشخیص ندهد.
در ادامه، متخصصان توضیح میدهند که چرا خستگی شدید میتواند یکی از علائم حمله قلبی در زنان باشد و چگونه میتوان خستگی معمولی را از خستگیای که ممکن است نشانه یک مشکل قلبی باشد تشخیص داد.
بخش عمده پژوهشهایی که درباره حمله قلبی انجام شده، روی مردان بوده است. برلیانی میگوید: «سالها تصور میکردیم علائم معمول در مردان، یعنی درد و فشار در قفسه سینه که ممکن است به دست چپ تیر بکشد، در زنان هم به همین شکل ظاهر میشود.» اما اکنون مشخص شده که زنان اغلب علائم متفاوتی را تجربه میکنند. با این حال، علم هنوز بهطور کامل نمیداند چرا علائم حمله قلبی در زنان و مردان میتواند متفاوت باشد.
یکی از نظریهها به تفاوت اندازه و ساختار قلب در زنان و مردان مربوط میشود. حمله قلبی ممکن است در زنان و مردان واکنشهای متفاوتی در سیستم عصبی ایجاد کند یا جریان خون را در اندامهای مختلف به شکل متفاوتی تحت تأثیر قرار دهد و در نتیجه، علائم متفاوتی ایجاد شود.
شایعترین علت حمله قلبی، یعنی تجمع پلاکهای چربی در داخل رگها، معمولاً با افزایش التهاب در بدن نیز همراه است. برلیانی میگوید این التهاب ظاهراً در زنان بیشتر از مردان با خستگی ارتباط دارد؛ هرچند متخصصان هنوز دقیقاً نمیدانند چرا.
نوع بیماری قلبی نیز در زنان و مردان یکسان نیست. مردان بیشتر دچار نوعی بیماری انسدادی عروق کرونر میشوند؛ بیماریای که در آن پلاک داخل یکی از سه رگ اصلی تغذیهکننده قلب تجمع پیدا کرده و مسیر جریان خون را مسدود میکند.
اما زنان بیشتر در معرض بیماری عروق ریز قلب یا «بیماری عروق کرونر میکروواسکولار» قرار دارند. در این بیماری، رگهای بسیار کوچک قلب سفت میشوند یا دیگر نمیتوانند به اندازه کافی گشاد شوند.
برلیانی میگوید این مشکل در زنان حتی خارج از شرایط حمله قلبی نیز میتواند باعث خستگی و درد قفسه سینه شود. در برخی موارد، اختلال عملکرد این رگهای کوچک بهمرور تشدید میشود، جریان خون بیشتری را از رسیدن به قلب بازمیدارد و در نهایت میتواند به حمله قلبی منجر شود؛ حتی بدون آنکه یکی از رگهای اصلی قلب کاملاً مسدود شده باشد.
آنرت توضیح میدهد که این مسئله میتواند یکی از دلایلی باشد که برخی زنان، پیش از حمله قلبی، برای مدت طولانی علائم مبهم و تدریجی مانند خستگی را تجربه میکنند. در این افراد ممکن است بهجای یک انسداد مشخص و ناگهانی، یک روند گستردهتر و تدریجیِ اختلال در رگهای قلب وجود داشته باشد.
چگونه خستگی معمولی را از خستگی ناشی از مشکل قلبی تشخیص دهیم؟
آنرت میگوید خستگی ناشی از مشکلات قلبی معمولاً شدید و غیرعادی است و نمیتوان آن را با تغییر در سبک زندگی یا افزایش فعالیت بدنی توضیح داد. او این حالت را چنین توصیف میکند: «انگار دیگر نمیتوانم هیچ کاری انجام دهم. هیچ انرژیای ندارم. احساس ضعف و خستگی میکنم.»
خستگی معمولی معمولاً با خواب کافی یا استراحت در تعطیلات بهتر میشود. اما برلیانی میگوید در خستگی ناشی از بیماری قلبی، ممکن است صبح از خواب بیدار شوید و به همان اندازهای خسته باشید که شب قبل، هنگام رفتن به رختخواب، خسته بودید.
ارتباط خستگی با فعالیت بدنی نیز یک علامت هشدار مهم است. اگر صرفاً به دلیل یک هفته سخت خسته باشید، احتمالاً همچنان میتوانید مسیر یک کیلومتری را که هر روز پیادهروی میکنید، طی کنید. اما اگر خستگی ناشی از مشکل قلبی باشد، فعالیتی که قبلاً برایتان کاملاً عادی و آسان بوده، ممکن است ناگهان شما را از پا بیندازد. برلیانی از بیماری یاد میکند که تنها علامت اصلی حمله قلبی او این بود که ناگهان دیگر نمیتوانست دستهایش را بالا نگه دارد و موهایش را با سشوار خشک کند.
مدت زمان خستگی نیز اهمیت دارد. اگر بدون دلیل مشخص، خستگی برای چند روز یا حتی چند هفته ادامه پیدا کند، باید آن را جدی گرفت.
خستگی زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که همراه با سایر علائم احتمالی بیماری قلبی باشد. درد قفسه سینه همچنان شایعترین علامت حمله قلبی در میان زنان و مردان است، اما زنان بیشتر از مردان ممکن است بدون درد قفسه سینه دچار حمله قلبی شوند. همچنین زنان معمولاً تعداد بیشتری از علائم غیرمرتبط با قفسه سینه را تجربه میکنند؛ علائمی که ممکن است ظریف، مبهم یا بهراحتی قابل اشتباه با مشکلات دیگر باشند. پژوهشها همچنین نشان میدهند که زنان ممکن است به جای درد واضح در قفسه سینه، احساس فشار یا سنگینی در این ناحیه داشته باشند. یا ممکن است درد در بخش دیگری از قسمت بالایی بدن احساس شود و نه دقیقاً در مرکز قفسه سینه.
متخصصان توصیه میکنند زنان بهویژه در صورت همراه شدن خستگی با علائم زیر هوشیار باشند:
احساس درد، فشار یا ناراحتی در قفسه سینه
درد در فک، گردن یا پشت
تنگی نفس
تهوع یا استفراغ
سوءهاضمه یا سوزش سر دل
تعریق
اختلال در خواب
سرگیجه یا احساس سبکی سر
کمی احساس خستگی بهتنهایی لزوماً دلیلی برای مراجعه به پزشک نیست. اما اگر خستگی مداوم باشد، هنگام فعالیت بدنی تشدید شود، با علائم دیگری همراه باشد یا پس از چند روز بهتر نشود، باید با پزشک تماس گرفت و علت آن را بررسی کرد.
آنرت تأکید میکند که زنان باید به احساس و تشخیص درونی خود نیز اعتماد کنند. اگر احساس میکنید چیزی در بدن شما طبیعی نیست اما پزشک نگرانی شما را جدی نمیگیرد، نظر پزشک دیگری را جویا شوید.
خستگیای که بهشدت ناتوانکننده است یا همراه با علامتی دیگر باشد که توانایی انجام فعالیتهای روزمره را مختل کند، میتواند دلیلی برای مراجعه فوری به اورژانس باشد. از جمله این علائم میتوان به ناتوانی در نفس کشیدن، بروز ناگهانی درد در قسمت بالایی بدن یا تعریق شدید اشاره کرد.
آنرت تأکید میکند که در چنین شرایطی بهتر است به جای گرفتن تاکسی یا درخواست از یکی از دوستان و اعضای خانواده برای رساندن شما به بیمارستان، با اورژانس تماس بگیرید. اگر واقعاً دچار حمله قلبی شده باشید، ممکن است در مسیر دچار ایست قلبی یا یک اختلال خطرناک در ریتم قلب شوید.
دیدگاه خوانندگان