راهبردی که ترامپ انتخاب کرده، کاملاً با دستورهای مجتبی خامنه‌ای به دولت و سپاه پاسداران در تضاد است. رهبر ایران خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه توافق» شده و تأکید کرده است که جنگ باید به شکلی روشن و قطعی پایان یابد
جنگ با ایران به باری سنگین بر دوش ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش تبدیل شده و جمهوری‌خواهان را در انتخابات میان‌دوره‌ای با هزینه سیاسی زیادی روبه‌رو کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا طی ماه‌های گذشته بارها میان تهدید به نابودی کامل ایران و پیش‌بینی تسلیم شدن تهران و پذیرش توافق مورد نظر خود در نوسان بوده است.
یکی از مقام‌های آمریکایی نزدیک به ترامپ گفت: «او به دنبال راه‌حلی برای این وضعیت بود، اما مطمئن نبود بهترین مسیر کدام است.»
اختلاف‌نظر بر سر انتخاب مسیر بعدی، به تنش میان چند گروه در سطوح بالای دولت آمریکا منجر شده است. هر یک از این گروه‌ها از حمایت برخی متحدان آمریکا در خاورمیانه برخوردار بودند؛ به‌طوری‌که اسرائیل ازسرگیری حملات نظامی را ترجیح می‌داد، در حالی که بیشتر کشورهای خلیج فارس با چنین اقدامی مخالف بودند.
ترامپ روز دوشنبه پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، گفت احتمال آغاز دور تازه‌ای از حملات علیه ایران «بسیار کم» است و چنین اقدامی «ضروری به نظر نمی‌رسد».
ترامپ در عوض، ادامه فشارهای اقتصادی و محاصره دریایی ایران را ترجیح می‌دهد. علاوه بر این، قرار است عملیات جدیدی با نام «دروازه آهنین» برای قطع مسیرهای زمینی مورد استفاده ایران در انتقال تسلیحات پیشرفته و دیگر فناوری‌ها اجرا شود.
روبیو روز سه‌شنبه در نشستی غیرعلنی با وزیران خارجه کشورهای عضو گروه هفت در پاریس، سیاست آمریکا در قبال ایران را تشریح کرد.
به گفته سه نفر از حاضران در این نشست، روبیو گفت: «رئیس‌جمهور فقط دو گزینه پیش رو ندارد. انتخاب‌ها صرفاً ازسرگیری جنگ یا امضای یک توافق صلح مضحک نیست. ما زیر بار توافقی احمقانه نمی‌رویم. گزینه سوم این است که به همین کاری که اکنون انجام می‌دهیم ادامه دهیم.»
روبیو در ادامه توضیح داد که آمریکا هزینه‌های سنگینی به اقتصاد ایران تحمیل می‌کند و این فشارها توان تهران را برای تأمین مالی گروه‌های مسلح و بازسازی توان نظامی‌اش کاهش می‌دهد. او تأکید کرد که این سیاست هیچ ضرب‌الاجل مشخصی ندارد. «رئیس‌جمهور تحت فشارِ زمانی قرار ندارد. این ایرانی‌ها هستند که با ادامه این وضعیت، خسارت‌های بزرگی به اقتصاد خود وارد می‌کنند.»
مقام‌های آمریکایی می‌گویند روبیو یکی از اعضای تیم امنیت ملی ترامپ بود که از راهبرد تشدید فشار اقتصادی و به زانو درآوردن ایران حمایت می‌کرد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، و جرد کوشنر، مشاور و داماد ترامپ، نیز در همین گروه قرار داشتند.
این گروه با ازسرگیری جنگ مخالف بود، معتقد بود مواضع کنونی ایران امکان دستیابی به توافقی تأمین‌کننده منافع آمریکا را فراهم نمی‌کند و در عوض، برای انتخاب گزینه سوم یعنی ادامه فشارهای اقتصادی و سیاسی بر تهران تلاش می‌کرد.
روبیو نسبت به دستیابی به توافقی دیپلماتیک با ایران بدبین است. او پس از نشست گروه هفت به خبرنگاران گفت: «ایران به‌شدت خواهان توافق است، اما مشکل اینجاست که شروطی که همچنان مطرح می‌کند، غیرمنطقی است. به نظر می‌رسد ایرانی‌ها حتی در حال حاضر هم جدیت لازم را ندارند.»
روبیو در عین حال گفت اگر ایران فشارهای اقتصادی بیشتری را احساس کند، ممکن است موضعش تغییر کند. او افزود: «بالاخره باید چیزی برای خوردن داشته باشید. سرانجام واقعیت‌های اقتصادی حتی به ذهن سرسخت‌ترین و افراطی‌ترین افراد هم راه پیدا می‌کند. بنابراین فکر می‌کنم هرچه زمان بگذرد، این فشارها تأثیر خود را خواهد گذاشت.»
به گفته یکی از مقام‌های آمریکایی، برخی متحدان واشنگتن، از جمله ترکیه، عراق و پاکستان، درباره تصمیم ترامپ برای ادامه و تشدید فشارهای اقتصادی بر ایران نگران هستند. این کشورها بیم دارند که فشار آمریکا بر آنها برای قطع روابط تجاری با ایران، از جمله توقف پروازها و بستن مرزها، به بی‌ثباتی در داخل کشورهایشان منجر شود.
راهبردی که ترامپ انتخاب کرده، کاملاً با دستورهای مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، به دولت و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در تضاد است. رهبر ایران خواستار پایان دادن به وضعیت «نه جنگ، نه توافق» شده و تأکید کرده است که جنگ باید به شکلی روشن و قطعی پایان یابد. مقام‌های دولت ایران این دستور را به معنای فراهم شدن زمینه برای مذاکره و دستیابی به توافق تفسیر کرده‌اند.
با این حال، اگر بن‌بست کنونی ادامه پیدا کند و فشارها بر ایران افزایش یابد، ممکن است سپاه پاسداران این وضعیت را چراغ سبزی برای انجام حملات تهاجمی‌تر در منطقه بداند؛ حملاتی که هدف از آنها شکستن بن‌بست موجود خواهد بود.
دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در شورای آتلانتیک، گفت: «ایران قصد ندارد این وضعیت را برای همیشه بپذیرد. ممکن است تهران به این نتیجه برسد که افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی برای واشنگتن و متحدان منطقه‌ای آن، تنها راه وادار کردن آمریکا به تغییر سیاست‌هایش است.»
او افزود: «خطر کاملاً روشن است: ایران تنش‌ها را تشدید می‌کند، واشنگتن واکنش نشان می‌دهد و در نهایت هر دو طرف بار دیگر وارد رویارویی نظامی می‌شوند؛ رویارویی‌ای که شاید هیچ‌کدام واقعاً خواهان آن نبوده‌اند.»
نخست‌وزیر قطر در نشست گروه هفت، وزیران خارجه کشورهای حاضر را در جریان تلاش‌های میانجی‌گرانه دوحه و گفت‌وگوی روز گذشته خود با ترامپ قرار داد. آل‌ثانی گفت پس از دیدار با ترامپ به این برداشت رسیده است که هنوز فرصت و فضای بیشتری برای پیشبرد تلاش‌های دیپلماتیک وجود دارد. با این حال، دو مانع اصلی همچنان پابرجاست: اینکه کدام طرف باید نخستین گام را برای کاهش تنش‌ها بردارد و دو طرف بر سر چه اقداماتی برای ایجاد اعتماد متقابل به توافق برسند.
نخست‌وزیر قطر همچنین گفت قصد دارد چین و کشورهای اروپایی را به‌عنوان ضامن توافق احتمالی وارد روند مذاکرات کند. هدف از این اقدام، کاهش بی‌اعتمادی عمیق ایران به ترامپ است؛ بی‌اعتمادی‌ای که از نگرانی تهران درباره احتمال نقض توافق از سوی رئیس‌جمهور آمریکا و ازسرگیری جنگ پس از چند ماه ناشی می‌شود.
دیدگاه خوانندگان