اخبار و یادداشتها

نگرانی واشنگتن از احتمال حمله غیرمتعارف ایران در خاک آمریکا

اطلاعات تازه آمریکا نشان می‌دهد که ایران در حال تدوین طرح‌هایی برای هدف قرار دادن مقام‌های ارشد دولت دونالد ترامپ از طریق انفجار یک بمب موسوم به «بمب کثیف» یا استفاده از سلاح شیمیایی در واشنگتن است.

اطلاعات تازه آمریکا نشان می‌دهد که ایران در حال تدوین طرح‌هایی برای هدف قرار دادن مقام‌های ارشد دولت دونالد ترامپ از طریق انفجار یک بمب موسوم به «بمب کثیف» یا استفاده از سلاح شیمیایی در واشنگتن است. با این حال، مقام‌های آمریکایی همچنان درباره توانایی ایران برای اجرای چنین حمله‌ای و اینکه آیا اساساً قصد عملیاتی کردن این طرح را دارد یا نه، اختلاف‌نظر دارند. این اطلاعات را هفت مقام آمریکایی در اختیار سی‌ان‌ان قرار داده‌اند.

منابع آگاه می‌گویند برنامه‌ریزی ایران در شرایط کنونی بیشتر با هدف ایجاد گزینه‌های مختلف برای خود انجام می‌شود و لزوماً به معنای نزدیک بودن یک حمله نیست. با این حال، طرح‌هایی که آمریکا از آنها مطلع شده، بسیار مشخص هستند و حتی مکان‌ها و اهداف احتمالی را نیز در بر می‌گیرند. به گفته دو منبع آگاه، همین موضوع موجی از برنامه‌ریزی‌های احتیاطی را در نهادهای آمریکایی به راه انداخته است.

«لورن بیس»، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای اعلام کرد که دولت آمریکا «همه تهدیدهای احتمالی را زیر نظر دارد، اما در حال حاضر هیچ تهدید معتبری علیه خاک آمریکا وجود ندارد».

با این حال، مقام‌های آمریکایی این اطلاعات را نشانه‌ای نگران‌کننده از آمادگی ایران برای تشدید تنش‌ها می‌دانند؛ آن هم در شرایطی که تهران با فشار شدید حملات نظامی آمریکا و محاصره اقتصادی گسترده‌ای روبه‌روست که مقام‌های ارشد دولت ترامپ آن را برای ایران «ویرانگر» توصیف کرده‌اند.

به گفته این منابع، اطلاعات جدید نشان می‌دهد که تهران اکنون به‌طور فعال در حال بررسی حملات احتمالی در داخل خاک آمریکاست، هرچند هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان دهد تصمیم نهایی برای اجرای چنین حملاتی گرفته شده است. یکی از منابع گفت: «اینکه ایران واقعاً نیرو و عوامل لازم را برای اجرای چنین حمله‌ای در اختیار دارد یا نه، همچنان محل بحث است.»

در حالی که مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ همچنان با دشواری پیش می‌رود، دونالد ترامپ هفته گذشته اعلام کرد که جنگ «به‌زودی پایان خواهد یافت». با این حال، تلاش‌های فوری و پشت‌پرده برای مقابله با این تهدید جدید نشان می‌دهد که درگیری کنونی تا چه اندازه بی‌ثبات و غیرقابل پیش‌بینی شده است. جنگی که ترامپ در ماه فوریه آغاز کرد، ممکن است پیامدهایی فراتر از افزایش قیمت بنزین برای شهروندان آمریکایی داشته باشد و امنیت آنها را نیز مستقیماً تحت تأثیر قرار دهد.

دو منبع آگاه گفتند که مقام‌های آمریکایی طی هفته گذشته چندین نشست برای بررسی راه‌های مقابله با این تهدید برگزار کرده‌اند. یکی از این منابع این اقدامات را «عاقلانه و ضروری» توصیف کرد. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که تهدیدهای منتسب به ایران باعث شده است سرویس مخفی آمریکا هفته گذشته اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، را به محل اسکان نظامی منتقل کند.

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه در واکنش به گزارش سی‌ان‌ان گفت اگر ایران به واشنگتن حمله کند، «بهایی خواهد پرداخت که هیچ کشوری تاکنون نپرداخته است». او افزود که دولتش این موضوع را «بسیار جدی» دنبال می‌کند. اما مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی آمریکا، برنامه‌ریزی‌های منتسب به ایران را صرفاً در حد «آرزو و طرح اولیه» دانست و گفت این اطلاعات نشان‌دهنده یک «تهدید جدید» نیست.

طرح‌ریزی‌های منتسب به ایران برای هدف قرار دادن مقام‌های فعلی و سابق آمریکا، از جمله طرح سوءقصد به ترامپ از طریق استخدام قاتل در سال ۲۰۲۴، از نخستین دوره ریاست‌جمهوری او ادامه داشته است. این اقدامات عمدتاً بر فرصت‌هایی برای ترور مقام‌های آمریکایی در جریان سفرهای خارجی آنها متمرکز بوده است.

مقام‌های آمریکایی هشدار داده‌اند که این کشور در برابر حملات با سلاح‌های غیرمتعارف بسیار آسیب‌پذیر است. ساخت بمب کثیف که در آن مواد رادیواکتیو با یک بمب معمولی ترکیب می‌شود، نسبتاً آسان است. ایران لزوماً نیازی ندارد که نیروهای آموزش‌دیده خود را به داخل آمریکا منتقل کند؛ بلکه کافی است فردی را که از قبل در خاک این کشور زندگی می‌کند، برای اجرای حمله متقاعد کند.

به گفته یکی از منابع، دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا پیام‌هایی از طرف‌های ایرانی رصد کرده‌اند که در آنها ادعا شده است مواد لازم برای ساخت بمب در داخل آمریکا ذخیره شده است. مقام‌های آمریکایی درباره میزان اعتبار این اطلاعات اختلاف‌نظر دارند، اما به‌طور کلی معتقدند که انتقال و ذخیره مواد هسته‌ای یا شیمیایی در داخل آمریکا بسیار آسان است و حتی احتمال دارد چنین موادی از قبل در این کشور مستقر شده باشند تا در صورت نیاز برای ساخت یک سلاح متعارف مورد استفاده قرار گیرند.

یکی از منابع نزدیک به سازمان اطلاعاتی آمریکا گفت: «با توجه به اینکه مرزهای ما در بیشتر ده سال گذشته نفوذپذیر بوده‌اند، ورود عوامل عملیاتی به کشور و تهیه و جاسازی قطعات بمب کار بسیار آسانی بوده است.» منبع دیگری نیز گفت بسیاری از مقام‌های امنیت ملی آمریکا فرض را بر این گذاشته‌اند که مواد هسته‌ای مورد نیاز برای چنین حمله‌ای ممکن است سال‌ها و حتی دهه‌ها پیش در داخل آمریکا ذخیره شده باشند.

به عبارت دیگر، توانایی ایران برای اجرای چنین حمله‌ای افزایش نیافته است؛ آنچه تغییر کرده، انگیزه ایران برای استفاده از این توانایی است.

سخنگوی نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد که ایران «استفاده از سلاح‌های شیمیایی را تحت هر شرایطی کاملاً غیرمشروع می‌داند و اتهامات دروغین و ساختگی منتشرشده در این زمینه را قاطعانه رد و محکوم می‌کند». با این حال، این سخنگو مستقیماً به اطلاعات مربوط به طرح احتمالی استفاده از بمب کثیف اشاره نکرد.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز روز سه‌شنبه در پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشت کسانی که جنگ را آغاز کرده‌اند، «در تلاش‌اند با ایجاد ظاهری مشروع، زمینه را برای تجاوز و جنایت‌های بیشتر فراهم کنند».

بمب کثیف تفاوت زیادی با بمب هسته‌ای دارد. بمب هسته‌ای بر پایه واکنش شکافت هسته‌ای عمل می‌کند و قدرت تخریب آن به‌مراتب بیشتر است. با این حال، بمب کثیف نیز می‌تواند مواد رادیواکتیو خطرناکی را در هوا پخش کند و محدوده‌ای به وسعت چند خیابان یا حتی چند کیلومتر را آلوده سازد.

کارشناسان می‌گویند در چنین حمله‌ای، احتمالاً بیشتر تلفات، ناشی از انفجار خود بمب خواهد بود، نه تشعشعات رادیواکتیو. ساخت این نوع بمب از ساخت یک بمب متعارف دشوارتر نیست، اما مشکل اصلی دسترسی به مواد رادیواکتیو است. یکی از منابع آگاه گفت: «چنین سلاحی، مانند بمب‌گذاری انتحاری، سلاحی برای ایجاد وحشت است، نه سلاحی دقیق. این سلاح می‌تواند مردم را به‌شدت بیمار کند و برخی مناطق را غیرقابل سکونت سازد.»

یکی از چالش‌های اصلی آمریکا ممکن است شناسایی و خنثی کردن این طرح‌ها پیش از اجرای آنها باشد. قانون مهمی که به نهادهای اطلاعاتی اجازه می‌داد ارتباطات افراد خارجی را زیر نظر بگیرند، در ماه ژوئن و در پی اختلاف میان کاخ سفید و کنگره بر سر بیل پولته، مدیر وقت اطلاعات ملی، منقضی شد.

دستورهای نظارتی که پیش از ماه ژوئن صادر شده‌اند، تا مارس ۲۰۲۷ همچنان معتبر خواهند بود؛ اما مقام‌های امنیت ملی هشدار داده‌اند که در صورت اقدام نکردن کنگره، آمریکا یکی از مؤثرترین ابزارهای خود برای شناسایی طرح‌های تروریستی را از دست خواهد داد.

تاد بلانش، دادستان کل آمریکا، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی و جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، هفته گذشته در نامه‌ای به رهبران جمهوری‌خواه و دموکرات هر دو مجلس کنگره خواستار تمدید این قانون شدند. آنها در این نامه هشدار دادند که هرگونه تأخیر در تمدید قانون، در شرایط افزایش تهدیدها، «جان شهروندان آمریکایی در داخل کشور و نیروهای مستقر در خارج از آمریکا را به خطر می‌اندازد».

اعضای گروه موسوم به «گروه هشت» که شامل چهار رهبر کنگره و رهبران هر دو حزب در کمیته‌های اطلاعاتی مجلس نمایندگان و سنا هستند، چند روز پیش از ارسال این نامه، درباره ایران توجیه اطلاعاتی دریافت کرده بودند. با این حال، مشخص نیست که در این جلسه به‌طور مشخص درباره تهدید استفاده از بمب کثیف یا سلاح شیمیایی در واشنگتن نیز صحبت شده باشد.

مقام‌های آمریکایی همچنین با دقت جریان دیگری از اطلاعات را زیر نظر دارند که نشان می‌دهد ایران ممکن است از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروهای آمریکایی مستقر در خاورمیانه استفاده کند. دو مقام آمریکایی این موضوع را تأیید کرده‌اند. روزنامه نیویورک‌تایمز نخستین بار این نگرانی‌ها را گزارش داده بود.

مطلب مرتبط: ادعاهای تازه اسرائیل درباره ایران؛ هشدار واقعی یا تلاش برای کشاندن آمریکا به جنگ؟

چند مقام آمریکایی صراحتاً اعلام کرده‌اند که نیروهای این کشور تجهیزات حفاظتی و آموزش کافی برای مقابله با چنین حمله‌ای را در اختیار ندارند. به گفته یکی از منابع آگاه، این نگرانی‌ها باعث شده است که برنامه‌ریزی‌های احتیاطی جداگانه‌ای برای تأمین تجهیزات و آموزش‌های لازم برای کارکنان دیپلماتیک و اطلاعاتی آمریکا در منطقه آغاز شود تا در صورت هدف قرار گرفتن با سلاح‌های شیمیایی ایران، امکان محافظت از خود را داشته باشند.

مجموعه این تهدیدهای فزاینده در شرایطی مطرح می‌شود که آمریکا و ایران همچنان در تنگه هرمز درگیر هستند. مذاکرات برای پایان دادن به محاصره دریایی آمریکا، بازگشایی تنگه هرمز و خاتمه دادن به درگیری‌ها تاکنون به نتیجه‌ای نرسیده است.

یکی از منابع منطقه‌ای تأکید کرد که هر دو طرف در حال حاضر خواهان دستیابی به توافق هستند، اما هیچ‌یک تاکنون آمادگی نشان نداده‌اند که امتیاز مهمی بدهند. این منبع هشدار داد که چند هفته آینده برای دستیابی به هرگونه توافقی بسیار تعیین‌کننده خواهد بود و در این مدت ممکن است برخی طرف‌ها برای برهم زدن روند مذاکرات و جلوگیری از توافق تلاش کنند.

به گفته این منبع، یکی از طرف‌هایی که باید تحولات مربوط به آن را زیر نظر داشت، تندروهای ایرانی یا عناصر خودسر در ساختار حاکمیت هستند؛ گروه‌هایی که از ادامه جنگ سود برده‌اند و ممکن است انگیزه داشته باشند با انجام یک حمله، مانع پایان یافتن درگیری‌ها شوند.

یکی از مقام‌های آمریکایی تأکید کرد که ایران به‌خوبی می‌داند استفاده از هر یک از این سلاح‌ها، چه در خاورمیانه و چه در خاک آمریکا، چه پیامدهای سنگینی برای این کشور به دنبال خواهد داشت.

با این حال، اگر رهبران ایران به این نتیجه برسند که بقای نظام در معرض خطر قرار گرفته است، ممکن است حاضر شوند چنین ریسکی را بپذیرند.

منبع: cnn

مطلب مرتبط: افزایش تهدیدها و نگرانی ها؛ آیا آمریکا و ایران بار دیگر به سوی جنگی تمام عیار می روند؟


دیدگاه خوانندگان