درست پیش از نیمهشب ۲۳ مارس، خودرویی خالی در محله یهودیان شهر آنتورپ بلژیک به آتش کشیده شد و سکوت شب را شکست.
پلیس خیلی زود دو نوجوان را بازداشت کرد. چند ساعت بعد، ویدیویی با کیفیت پایین از این حادثه در فضای آنلاین منتشر شد که نشان میداد یک نفر مایعی روی خودرو میریزد و نفر دوم آن را آتش میزند.
در این ویدیو، گروهی که تا چند ماه پیش ناشناخته بود، مسئولیت حمله را برعهده گرفت. این گروه که خود را «حرکت اصحاب الیمین الاسلامیه» مینامد، مسئولیت مجموعهای از حملات دیگر در سراسر اروپا را نیز پذیرفته است؛ از جمله حملهای در روز چهارشنبه که طی آن دو نفر در منطقهای یهودینشین در لندن با چاقو زخمی شدند.
اکنون مقامهای ضدتروریسم در حال بررسی این موضوع هستند که آیا این گروه با ایران ارتباط دارد یا نه، و اینکه آیا این اقدامات جنایی، نمونهای تازه از جنگ نامتقارن از سوی ایران یا یک بازیگر مخرب دیگر است؛ حملاتی کمهزینه و ابتدایی که هدفشان ایجاد ترس در میان جوامع یهودی در اروپا است.
بر اساس گفتههای مقامهای قضایی و وکلا، افرادی که به انجام این حملات متهم شدهاند، ظاهراً وابستگی ایدئولوژیک به گروههای افراطی نداشتهاند و احتمالاً در ازای دریافت پول جذب شدهاند.
«شانتال فن دن بوش»، وکیل یکی از نوجوانان متهم در پرونده آنتورپ، گفت موکلش اصلاً نمیدانست که قرار است از آتشسوزی فیلم گرفته و منتشر شود و فقط برای رسیدن سریع به پول در این کار شرکت کرده است.
دادستانها حاضر نشدند درباره این ادعاها اظهار نظر کنند و جزئیات بیشتری نیز از سوی بازرسان منتشر نشده است.
اینکه مقامها به نقش احتمالی ایران یا گروههای نیابتی آن در عراق مشکوک شدهاند، نشان میدهد جنگ خاورمیانه ممکن است اثرات غیرمنتظرهای در اروپا گذاشته باشد.
حملاتی که این گروه مسئولیتشان را پذیرفته، تا کنون تلفات جانی نداشته و تا پیش از حمله چاقوکشی اخیر، حتی زخمی هم برجا نگذاشته بود (تحلیلگران میگویند این حمله اخیر با الگوی قبلی متفاوت است و ممکن است ادعای مسئولیت آن نادرست باشد). خسارتها عمدتاً به اموال محدود بوده است.
با این حال، همین رویدادها باعث شده نیروهای امنیتی اروپا منابع اطلاعاتی خود را بسیج کنند و حتی از تیمهای پلیس بریتانیا برای تحقیقات کمک بگیرند.
در دو ماه گذشته، بیش از دوازده حمله در بریتانیا، هلند، بلژیک، فرانسه و آلمان رخ داده که عمدتاً جامعه یهودیان را هدف قرار داده و در فضای آنلاین به این گروه نسبت داده شده است. این حملات شامل انفجارهایی در مدارس یهودی و مقابل کنیسهها در بلژیک و هلند، و همچنین آتش زدن خودروها در چند شهر اروپایی بوده است. با این حال هنوز مشخص نیست که این گروه واقعاً پشت همه این حملات بوده یا نه.
«آدریان اشتونی»، پژوهشگر مرکز بینالمللی مقابله با تروریسم، میگوید شیوه حملات، انتخاب اهداف، گستره جغرافیایی و شبکههایی که ادعاهای مسئولیت را منتشر میکنند «بهطور جدی به سمت ایران اشاره دارند.»
به گفته او، این حملات که عمدتاً شبانه و علیه اهداف یهودی یا مرتبط با اسرائیل انجام میشوند، طوری طراحی شدهاند که «ترس و فشار روانی ایجاد کنند، بدون آنکه به تشدید جدی تنشها منجر شوند»؛ ویژگیای که به گفته او از نشانههای عملیاتهای ترکیبی مرتبط با ایران است.
او افزود در بسیاری موارد، عاملان این حملات نوجوانان یا جوانانی هستند که احتمالاً از طریق شبکههای آنلاین مانند اسنپچت یا تلگرام جذب شدهاند.
«جنگ ترکیبی» به مجموعهای از روشها مانند حملات سایبری، خرابکاری، ترور و عملیات اطلاعاتی گفته میشود که بهصورت پنهانی برای بیثبات کردن کشورها، تضعیف اعتماد عمومی و ضربه زدن به رقبا بدون ورود به یک جنگ مستقیم به کار میروند.
اشتونی تأکید کرد: «اینها تروریستهای آموزشدیده یا افراد ایدئولوژیک نیستند؛ بلکه افراد عادی هستند که با مبالغ اندک برای انجام اعمال خشونتآمیز هدفمند اجیر میشوند.»
این حملات نگرانیهای جدی در میان یهودیان اروپا ایجاد کرده است. پلیس حفاظت از کنیسهها و دیگر مراکز یهودی را افزایش داده و در شهرهای بلژیک حتی از اواسط مارس نیروهای نظامی در کنار پلیس برای حفاظت از این مراکز مستقر شدهاند.
در لندن نیز، عمدتاً در منطقهای که بیش از نیمی از حدود ۳۰۰ هزار یهودی بریتانیا در آن زندگی میکنند، موجی از حوادث یهودستیزانه رخ داده است.
در ۲۳ مارس، چهار آمبولانس متعلق به یک خیریه یهودی در مقابل یک کنیسه در شمال لندن به آتش کشیده شد. سپس طی چهار روز در اواسط آوریل، چندین حمله دیگر رخ داد: آتشسوزی در یک کنیسه، تلاش برای آتشزدن ساختمانی که قبلاً متعلق به یک خیریه یهودی بود، آتشسوزی در کنیسهای دیگر و حمله به یک رسانه فارسیزبان که همگی از سوی این گروه برعهده گرفته شد.
هفته گذشته، چهار مرد ۱۷ تا ۲۰ ساله در دادگاهی در لندن به آتشافروزی متهم شدند. دادستان گفت سه نفر از آنها در ویدیو دیده میشوند که آمبولانسها را آتش میزنند و نفر چهارم راننده خودرویی بوده که آنها را فراری داده است. خسارت این حادثه بیش از یک میلیون پوند برآورد شده است. همه آنها قرار است سال آینده محاکمه شوند.
پلیس ضدتروریسم بریتانیا اعلام کرد در مجموع ۲۸ نفر را در ارتباط با این حملات بازداشت نموده و برای هشت نفر اتهاماتی مرتبط با آتشسوزی مطرح شده است.
مقامهای پلیس و ضدتروریسم بریتانیا گفتهاند در حال بررسی ارتباط احتمالی این گروه با ایران هستند، اما هنوز بهطور رسمی این حملات را به ایران نسبت ندادهاند.
در واکنش به این تهدیدها، کنیسههای لندن در حال جمعآوری کمک مالی برای افزایش تدابیر امنیتی و سازماندهی گشتهای داوطلبانه هستند. پس از حمله چاقوکشی اخیر، دولت بریتانیا نیز ۲۵ میلیون پوند بودجه اضافی برای افزایش گشتهای پلیس و امنیت جوامع یهودی اختصاص داد.
حتی پیش از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و آغاز جنگ در خاورمیانه، نگرانیهایی درباره چنین حملاتی وجود داشت. «کن مککالوم»، رئیس سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا (MI5)، در ارزیابی اکتبر ۲۰۲۵ هشدار داده بود که اقدامات تهاجمی فرامرزی ایران در حال افزایش است و این سازمان مجبور شده تلاشهای خود را برای مقابله با آن تشدید کند.
«ویکی ایوانز»، هماهنگکننده ارشد مبارزه با تروریسم در بریتانیا، نیز اعلام کرد پلیس در حال بررسی نقش احتمالی «تهاجم دولتی ایران» در این حملات است.
او به استفاده «معمول» جمهوری اسلامی از «عوامل مجرم نیابتی» اشاره کرد و گفت پلیس در حال بررسی این است که آیا چنین الگویی در لندن نیز به کار گرفته شده است یا نه .
او خطاب به افرادی که ممکن است برای انجام چنین اعمالی جذب شوند هشدار داد: «کسانی که به شما دستور میدهند، وقتی دستگیر شوید و به دادگاه بروید، کنار شما نخواهند بود. شما فقط یکبار استفاده میشوید و بعد کنار گذاشته میشوید.»
تحلیلگران تأکید میکنند که نبود ساختار رسمی یا ارتباط آشکار با گروههای مسلح، به معنای بیخطر بودن این شبکه نیست.
به گفته اشتونی، استفاده از شبکههای پراکنده و موقتی باعث میشود چنین تهدیدهایی هم ردیابی دشوارتری داشته باشند و هم مقابله با آنها سختتر شود.
او گفت: «ظاهر آماتور این حملات یک نقطه ضعف نیست، بلکه بخشی از طراحی آن است.»
به گفته او، این رویکرد نشاندهنده تحول در جنگ ترکیبی است؛ رویکردی که به جای حملات بزرگ و خونین، بر انکارپذیری، گسترشپذیری، اثر روانی و تداوم تمرکز دارد.
«دیو ریچ»، مسئول سیاستگذاری در نهاد امنیتی جامعه یهودیان بریتانیا، نیز گفت صرفنظر از شیوه اجرای این حملات، ماهیت آنها یهودستیزانه است.
او افزود: «این بیشتر شبیه مدل عمل دولتهای متخاصم است تا افراطگرایی خودجوش افراد»، اما در عین حال تأکید کرد: «پلیس کاملاً روشن گفته که این موارد را بهعنوان یهودستیزی و جرائم ناشی از نفرت بررسی میکند.»
نظر شما