اگر حوثیها بتوانند باب المندب را کنترل کنند، ایران میتواند در جنگ خود با آمریکا به یک برتری مهم دست پیدا کند. جنگی که تاکنون باعث کاهش شدید انتقال محمولههای انرژی از تنگه هرمز شده و قیمت نفت را به شکل چشمگیری افزایش داده است.
حوثیهای همسو با ایران روز پنجشنبه کنترل شهر بندری مخا در یمن را به دست گرفتند و در امتداد ساحل دریای سرخ به سمت جزایر راهبردی پیشروی کردند. این تحولات تنها چند ساعت پس از آن رخ داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت انتظار دارد جنگ ایران پس از انتخابات میاندورهای آمریکا پایان یابد.
حوثیها با این پیشروی، اهرم فشار بیشتری بر تنگه بابالمندب به دست آوردهاند؛ تنگهای که در جنوبیترین بخش دریای سرخ قرار دارد و یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان است. به گفته منابع نظامی در دولت یمن، نیروهای حوثی به جزایر حنیش نیز رسیدهاند.
اگر حوثیها بتوانند کنترل این آبراه را که در سوی دیگر شبهجزیره عربستان نسبت به تنگه هرمز قرار دارد به دست بگیرند، ایران میتواند در جنگ با آمریکا به یک برتری مهم دست پیدا کند. در چنین شرایطی، انتقال محمولهها از طریق دومین مسیر اصلی ترانزیتی نیز محدود میشود و قیمت نفت ممکن است به شدت افزایش پیدا کند.
این وضعیت همچنین میتواند تلاش ترامپ برای پایان دادن به جنگ را دشوارتر کند؛ جنگی که افزایش قیمتها و پیامدهای آن، موقعیت حزب جمهوریخواه را در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر تضعیف کرده است.
مرکز هماهنگی عملیات بشردوستانه تحت کنترل حوثیها در بیانیهای اعلام کرد که تردد کشتیها در دریای سرخ برای همه شرکتهای کشتیرانی امن است، به جز کشتیهای سعودی.
عربستان سعودی، بزرگترین صادرکننده نفت جهان، از زمانی که درگیری با ایران عملاً باعث بسته شدن تنگه هرمز شده، بیش از گذشته به مسیر دریای سرخ متکی شده است. پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
منابع نظامی دولت یمن گفتند نیروهای دولتی و متحدانشان در امتداد ساحل دریای سرخ به سمت جنوب و منطقه ذباب در نزدیکی تنگه بابالمندب در حال جابهجایی هستند. ذباب در مقابل جزیره میون، یا پریم، قرار دارد. به گفته این منابع، کنترل ذباب و این جزیره برای در اختیار گرفتن تنگه بابالمندب اهمیت زیادی دارد.
هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن، روز پنجشنبه در نشست شورای امنیت درباره یمن گفت جامعه جهانی باید برای مقابله با «مرحلهای جدید و خطرناکتر» در جنگ یمن اقدام کند.
او گفت کنترل مخا توسط حوثیها باعث شده این گروه «مستقیماً در مسیرهای منتهی به یکی از حیاتیترین تنگههای جهان» حضور داشته باشد و این مسئله نگرانیهای جدی درباره آزادی کشتیرانی ایجاد کرده است.
منابعی در دولت یمن، ایران و کشورهای منطقه به رویترز گفتند پیشروی حوثیها در امتداد ساحل طی این هفته با راهنمایی مستقیم سپاه پاسداران ایران انجام شده است.
محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیها، بدون ارائه جزئیات بیشتر گفت عملیات این گروه ماهیتی دفاعی دارد و زمانی متوقف خواهد شد که حملات علیه یمن متوقف شوند.
قیمت نفت برنت روز پنجشنبه در واکنش به نگرانیها درباره اختلال در مسیرهای انتقال نفت، تا ۴ درصد افزایش یافت و از ۱۰۵ دلار در هر بشکه عبور کرد. همچنین طبق اطلاعات شرکت ردیاب قیمت GasBuddy، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا برای نخستین بار از ۶ دلار در هر گالن فراتر رفت.
حوثیها در ماه مارس با حمله به اسرائیل وارد جنگ شدند. این گروه در ماه ژوئیه اعلام کرد محاصره دریایی علیه عربستان سعودی را آغاز کرده و در ماه جاری میلادی حملات خود را تشدید نموده است.
تنش در منطقه همچنان بالا است. با ادامه حملات حوثیها، مقامهای دفاع مدنی عربستان روز پنجشنبه برای چهارمین بار در ۲۴ ساعت، در شهر خمیس مشیط در جنوب غربی این کشور هشدار اضطراری صادر کردند.
منابع سعودی، پاکستانی و ایرانی گفتند پاکستان به ایران درباره موضع عربستان هشدار داده و از تهران خواسته است حوثیها را مهار کند تا بحران بیش از این گسترش پیدا نکند. یک مقام ارشد ایرانی در پاسخ گفته است: «ایران حوثیها را کنترل نمیکند.»
این درگیریها همزمان با بزرگترین موج اعلامشده حملات متقابل آمریکا و ایران علیه کشتیهای تجاری در خلیج فارس از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه رخ داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا روز پنجشنبه تحریمهای جدیدی علیه شرکتها و افرادی که به حزبالله و دیگر گروههای مورد حمایت ایران کمک میکنند اعلام کرد. این تحریمها بخشی از عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» است که هدف آن قطع منابع مالی تهران برای ادامه جنگ عنوان شده است.
جنگ و افزایش قیمت سوخت پس از آن، طبق نتایج نظرسنجیها به کاهش شدید محبوبیت ترامپ و رسیدن آن به پایینترین سطح خود کمک کرده است. ترامپ همچنین ایران را متهم نموده که تلاش میکند بر انتخابات میاندورهای آمریکا تأثیر بگذارد؛ انتخاباتی که مشخص خواهد کرد حزب جمهوریخواه همچنان کنترل کنگره را در اختیار خواهد داشت یا نه.
ترامپ روز پنجشنبه در مصاحبهای با لورا اینگراهام، مجری شبکه فاکس نیوز، در پاسخ به این پرسش که آیا به دلیل تأثیر جنگ ایران بر انتخابات، از آغاز این جنگ پشیمان است یا نه، گفت: «من به کلمه پشیمانی اعتقاد ندارم. همیشه میتوان کمی درباره تصمیمات خودتان تردید کنید.»
او سپس افزود: «اگر دوباره فرصت انجام این کار را داشتم، دقیقاً همان کاری را میکردم که انجام دادم.» ترامپ همچنین بار دیگر گفت که به اعتقاد او جنگ بلافاصله پس از انتخابات میاندورهای پایان خواهد یافت؛ اظهارنظری که روز چهارشنبه نیز مطرح کرده بود.
واشنگتن طی هفتههای اخیر اعلام کرده بود که موفق شده است با هدایت و هماهنگی بیشتر، عبور نفتکشها از تنگه هرمز را افزایش دهد. پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از این تنگه عبور میکرد.
اما از سرگیری درگیریها در این ماه ظاهراً روند بازگشایی تدریجی تنگه را عقب انداخته است. طبق دادههای اولیه ردیابی کشتیها، روز چهارشنبه تنها هفت کشتی از تنگه هرمز عبور کردند؛ رقمی که نصف میانگین عبور روزانه در ۱۰ روز گذشته بود.
رسانههای دولتی ایران نیز روز پنجشنبه گزارش دادند که نیروی دریایی سپاه پاسداران یک شناور بدون سرنشین آمریکایی را در ورودی تنگه هرمز هدف قرار داده است.
بابالمندب کجاست؟
تنگه بابالمندب که به دلیل شرایط دشوار و خطرناک دریانوردی به «دروازه اشکها» معروف شده، در جنوبیترین بخش دریای سرخ قرار دارد و یمن در شبهجزیره عربستان را از جیبوتی و اریتره در سواحل آفریقا جدا میکند. این تنگه در سمت مقابل شبهجزیره عربستان نسبت به تنگه هرمز قرار دارد.
عرض بابالمندب در باریکترین قسمت تنها ۱۸ مایل، معادل حدود ۲۹ کیلومتر، است. به همین دلیل عبور کشتیها از آن به دو مسیر جداگانه برای رفتوآمد کشتیهای ورودی و خروجی محدود میشود. این دو مسیر را جزیره یمنی پریم، که در زبان عربی «میون» نامیده میشود، از یکدیگر جدا میکند.
در شمال این تنگه، جزایر حنیش قرار دارند که میان دو شهر بندری حدیده و مخا واقع شدهاند. موقعیت این جزایر به گونهای است که هر گروهی کنترل آنها را در اختیار داشته باشد، میتواند بر کشتیهایی که به این منطقه نزدیک میشوند، دید و تسلط قابل توجهی داشته باشد.
حوثیها کنترل شهر حدیده را در دست دارند و از این شهر به عنوان پایگاهی برای حملات گستردهتر خود علیه کشتیهای عبوری از دریای سرخ استفاده می کنند.
این گروه اکنون در حال پیشروی بیشتر به سمت جنوب است و مخا را نیز به تصرف خود درآورده است؛ شهری بندری و تاریخی که به طور گسترده به عنوان زادگاه تجارت جهانی قهوه شناخته میشود.
در جنوب مخا، شهر ذباب قرار دارد که درست در امتداد تنگه بابالمندب واقع شده است. به همین دلیل، این شهر در پیشروی حوثیها به سمت جنوب اهمیت بسیار زیادی دارد. کنترل ذباب و جزیره پریم، کلید در اختیار گرفتن تنگه بابالمندب محسوب میشود.
چه محمولههایی از بابالمندب عبور میکنند؟
بابالمندب یکی از مهمترین مسیرهای جهان برای انتقال کالا و مواد اولیه از طریق دریاست؛ بهویژه برای انتقال محمولهها از آسیا به اروپا از مسیر کانال سوئز.
این تنگه همچنین برای انتقال محمولههایی که از خط لوله سوئز ـ مدیترانه در سواحل دریای سرخ مصر عبور میکنند اهمیت دارد و مسیر مهمی برای انتقال کالاهای مختلف به آسیا، از جمله نفت روسیه، به شمار میرود.
بابالمندب دروازه جنوبی کانال سوئز است؛ به این معنا که کشتیهایی که از جنوب قصد ورود به کانال سوئز را دارند، ناچارند از این تنگه عبور کنند.
هرگونه اختلال در کشتیرانی از این مسیر، کشتیها را مجبور میکند مسیر خود را تغییر دهند و به جای عبور از کانال سوئز، قاره آفریقا را دور بزنند و از مسیر دماغه امید نیک در جنوب آفریقا عبور کنند. این تغییر مسیر میتواند چند هفته به زمان سفر اضافه کند و هزینههای حملونقل را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
کنترل بابالمندب توسط حوثیها چه معنایی دارد؟
حتی ایجاد اختلال نسبی در رفتوآمد از این تنگه، در گذشته پیامدهای سنگینی داشته است. از اواخر سال ۲۰۲۳، حوثیها حملات گسترده و مستمری را علیه کشتیهای عبوری در جنوب دریای سرخ و تنگه بابالمندب آغاز کردند. این گروه اعلام کرده بود که این حملات در حمایت از فلسطینیها در غزه و در جریان جنگ میان حماس و اسرائیل انجام میشود.
تأثیر این حملات بسیار سریع و گسترده بود. شرکتهای بزرگ کشتیرانی و نفتی، از جمله هاپاگ-لوید، MSC و مرسک، همچنین شرکت نفتی BP و شرکت حملونقل نفتکش فرانتلاین، مسیر کشتیهای خود را تغییر دادند و به جای عبور از کانال سوئز، مسیر طولانیتر در اطراف قاره آفریقا را انتخاب کردند. در نتیجه، هزینه حملونقل دریایی به شدت افزایش یافت و مدت زمان سفرها نیز به میزان قابل توجهی طولانیتر شد.
اگر حوثیها بتوانند کنترل سختگیرانهای بر این آبراه اعمال کنند، ایران که از این گروه حمایت میکند، میتواند در جنگ خود با آمریکا به یک برتری مهم دست پیدا کند. جنگی که تاکنون باعث کاهش شدید انتقال محمولههای انرژی از تنگه هرمز شده و قیمت نفت را به شکل چشمگیری افزایش داده است.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، حجم کل فرآوردهها و محمولههای نفتی عبوری از بابالمندب در ماه ژوئن حدود ۷ درصد از کل تولید نفت جهان بوده است.
منبع: رویترز
مطالب مرتبط:
شکست حوثی ها ضربه ای تازه به نفوذ منطقه ای ایران
یک دهه پس از جنگ فاجعه بار یمن وسوسه جنگ دوباره زنده شده است
دیدگاه خوانندگان